Tình trạng dinh dưỡng của bệnh nhân suy thận mạn tính có lọc máu chu kỳ và một số yếu tố liên quan tại bệnh viện Bạch Mai năm 2007

Tình trạng dinh dưỡng của bệnh nhân suy thận mạn tính có lọc máu chu kỳ và một số yếu tố liên quan tại bệnh viện Bạch Mai năm 2007.Suy thận mãn tính có lọc máu chu kỳ thường gặp nhiều biến chứng. Chính vì vậy mà bệnh nhân chỉ chú ý đến lọc máu mà ít chú ý đến chế độ dinh dưỡng. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài đánh giá tình trạng dinh dưỡng và mô tả yếu tố liên quan đến dinh dưỡng củta bệnh nhân suy thận mãn tính lọc máu có chu kỳ. Đối tượng nghiên cứu là bệnh nhân suy thận mãn tính giai đoạn cuối không phjân biệt tuổi, giới. Phương pháp nghiên cứu là nghiên cứu mô tả cắt ngang. Qua nghiên cứu chúng tôi nhận thấy tình trạng dinh dưỡng của bệnh nhânn suy thận mãn tính lọc máu chu kỳ chủ yếu là thiếu năng lượng trường diễn, thừa cân, huyết thanh thấp, suy dinh dưỡng nhẹ và nặng. Một số yếu tố liên quan đến tình trạng dinh dưỡng là do khẩu phần ăn, kiến thức về dinh dưỡng còn hạn chế, không tập thể dục hàng ngày..Ở bệnh nhân suy thận mạn tính (STMT) có lọc máu chu kỳ (LMCK),thường gặp những biến chứng gần như: tụt huyết áp, nhức đầu, buồn nôn,xuất huyết nặng, loạn nhịp tim… và các biến chứng lâu dài như: tăng huyết ápkhông khống kiểm soát được, biến chứng tim mạch (suy tim, thiếu máu cơtim… ), hô hấp (phù phổi, tràn dịch màng phổi), thiếu máu, loãng xương [14].Trong đó biến chứng suy dinh dưỡng (SDD) là phổ biến hơn cả. Theo một sốnghiên cứu cho thấy tỷ lệ bệnh nhân LMCK bị SDD chiếm từ 20% – 50%.Tình trạng dinh dưỡng có liên quan chặt chẽ với sự tiến triển của bệnh nhânlọc máu chu kỳ [6]. Theo nghiên cứu của Lowie & Lew 1990trên 12.000bệnh nhân tại Mỹ cho thấy có một mối tương quan nghịch giữa nồng độalbumin (AL) huyết thanh với nguy cơ tử vong của bệnh nhân. Nguy cơ tửvong tăng gấp 20 lần ở nhóm bệnh nhân có nồng độ albumin huyết thanh<2,5g/dL, và tăng gấp hai lần ở nhóm bệnh nhân có nồng độ albumin huyếtthanh từ 3,5g/dL đến 4,0g/dL, so với nhóm bệnh nhân có nồng độ albuminhuyết thanh từ 4,0g/dL đến 4,5g/dL [6]. Trong một nghiên cứu khác củaOwen và cộng sự năm 1993, cho thấy có sự liên quan ý nghĩa của các chỉ sốdinh dưỡng khác với nguy cơ tử vong, ví dụ urê máu thấp – biểu hiện của sựthiếu hụt protein (Pr) và năng lượng trong khẩu phần ăn, creatinin huyết thanhthấp – biểu hiện của tình trạng giảm khối cơ của toàn cơ thể [29]. Năm 2002Mitch WE công bố kết quả nghiên cứu tại Mỹ: có tới 50% số bệnh nhânLMCK có những dấu hiệu, hội chứng lâm sàng, biểu hiện của SDD [30].Một số yếu tố liên quan đến tình trạng dinh dưỡng và thể lực kém làthiếu Pr năng lượng trong khẩu phần ăn, thiếu các vi chất dinh dưỡng, nhiễmtrùng mãn tính phối hợp, ít vận động thể lực, nhiều bệnh lý khác phối hợp nhưthiếu máu, bệnh tim mạch, bệnh chuyển hóa. Hiện tượng mất các chất dinh dưỡng trong quá trình lọc máu, tình trạng tăng dị hóa và lọc máu cũng gâynên SDD Pr năng lượng [25].Ở Việt Nam ngày càng có nhiều bệnh nhân STMT được điều trị bằngLMCK, có khoảng trên 2.000 bệnh nhân đang lọc máu tại các trung tâm thậnnhân tạo trên cả nước [2,4]. Phần lớn bệnh nhân đều được chẩn đoán ở giaiđoạn muộn và bắt đầu lọc máu với tình trạng dinh dưỡng kém do hội chứngurê máu cao, kèm theo một chế độ ăn kiêng đạm kéo dài trứớc đó [6,10,11]Do đa số bệnh nhân đang LMCK có hoàn cảnh kinh tế khó khăn cùngvới sự hiểu biết về dinh dưỡng còn hạn chế, nên phần lớn bệnh nhân chỉ tậptrung vào lọc máu mà ít chú ý đến chế độ dinh dưỡng của mình một cách phùhợp, do vậy ảnh hưởng không tốt đến tình trạng dinh dưỡng và khả năng hồiphục sức khỏe của bệnh nhân. Hiện nay ở trong nước ta có rất ít đề tài đi sâunghiên cứu một cách toàn diện về vấn đề này. Việc đánh giá tình trạng dinhdưỡng của bệnh nhân và tìm hiểu một số yếu tố liên quan, từ đó đề ra nhữngbiện pháp can thiệp phù hợp cho bệnh nhân là rất cần thiết. Vì vậy chúng tôitiến hành nghiên cứu đề tài này với mục tiêu:MỤC TIÊU CHUNGMô tả tình trạng dinh dưỡng của bệnh nhân STMT – LMCK tại khoathận nhân tạo bệnh viện Bạch Mai và một số yếu tố liên quan.MỤC TIÊU CỤ THỂ1-Đánh giá tình trạng dinh dưỡng của bệnh nhân STMT – LMCK tạikhoa thận nhân tạo bệnh viện Bạch Mai.2-Mô tả một số yếu tố liên quan đến tình trạng dinh dưỡng của bệnhnhân STMT – LMCK