THỰC TRẠNG TUÂN THỦ ĐIỀU TRỊ CỦA NGƯỜI BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TYPE 2 THEO DÕI TẠI KHOA KHÁM BỆNH, BỆNH VIỆN BẠCH MAI NĂM 2018 VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN

LUẬN VĂN THẠC SĨ Y TẾ CÔNG CỘNG THỰC TRẠNG TUÂN THỦ ĐIỀU TRỊ CỦA NGƯỜI BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TYPE 2 THEO DÕI TẠI KHOA KHÁM BỆNH, BỆNH VIỆN BẠCH MAI NĂM 2018 VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN. Cùng với sự phát triển của xã hội mô cơ cấu bệnh tật cũng thay đổi, các bệnh nhiễm trùng, suy dinh dưỡng ngày càng giảm thì các bệnh rối loạn chuyển hóa, tim mạch, di truyền, tâm thần ngày càng chiếm một tỷ lệ lớn trong mô hình bệnh tật.
Đái tháo đường là một bệnh rối loạn chuyển hóa đường, đây là bệnh di truyền đa nhân tố [50], [53], sự biểu hiện bệnh có vai trò của di truyền và cả tác động của yếu tố môi trường bên ngoài. Ngày nay, chế độ ăn, chế độ sinh hoạt với việc sử dụng nhiều đồ ăn nhanh và lượng lipid cao đã và đang góp phần làm cho tỷ lệ người bị đái tháo đường, đặc biệt đái tháo đường type 2 trên toàn thế giới [65]. Hiện số người mắc đái tháo đường trên thế giới là 157,3 triệu và dự báo sẽ tăng lên 300 triệu vào năm 2025. Đái tháo đường đặc biệt là các nước đang phát triển trong đó có Việt Nam tăng nhanh [22], [71]. Đái tháo đường gây ra rất nhiều biến chứng mạn tính trên tim mạch, gây tổn thương thận, võng mạc, tổn thương thần kinh, bệnh mạch máu lớn, loét chân, nhiễm trùng [8], [13], [29], [30], [31], [49], [57].

Do là bệnh mạn tính, việc điều trị phải có quy trình cho từng giai đoạn, phụ thuộc vào các tổn thương phối hợp ở các cơ quan và một điều rất quan trong là phải có chế độ ăn, chế độ sinh hoạt thích hợp. Do việc điều trị kéo dài và cần có nhiều biện pháp phối hợp nên người bệnh hay có hiện tượng không tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị, hậu quả là biến chứng ảnh hưởng đến các cơ quan khác cũng dễ xuất hiện [32], [38], [39], [45], [46].
Tại Việt Nam, đã có những nghiên cứu đánh giá về hiệu quả điều trị với một số thuốc và phác đồ cho người bệnh đái tháo đường, tuy nhiên các nghiên2 cứu về việc tuân thủ điều trị và các biện pháp hạn chế yếu tố nguy cơ gây biến chứng còn chưa nhiều.
Câu hỏi đặt ra ở đây là: tình hình tuân thủ điều trị của người bệnh đái tháo đường, đặc biệt đái tháo đường type 2 như thế nào? Các yếu tố liên quan đến tuân thủ điều trị là gì, làm gì để nâng cao chất lượng điều trị. Để trả lời các câu hỏi trên, chúng tôi tiến hành đề tài nghiên cứu này nhằm mục tiêu:
1. Mô tả thực trạng việc tuân thủ điều trị ở người bệnh đái tháo đường type 2 đang được theo dõi và điều trị tại Khoa Khám bệnh bệnh viện Bạch Mai năm 2018.
2. Phân tích một số yếu tố liên quan đến tuân thủ điều trị đái tháo đường type 2 ở các đối tượng trên

MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ …………………………………………………………………………………….. 1
Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU…………………………………………………… 3
1.1. Khái niệm và lịch sử bệnh học về đái tháo đường…………………………… 3
1.1.1. Một số khái niệm về đái tháo đường……………………………………….. 3
1.1.2. Lịch sử bệnh học về đái tháo đường……………………………………….. 3
1.2. Phân loại đái tháo đường……………………………………………………………… 4
1.2.1. Đái tháo đường type 1…………………………………………………………… 4
1.2.2. Đái tháo đường type 2…………………………………………………………… 5
1.2.3. ĐTĐ thai kỳ ………………………………………………………………………… 6
1.2.4. Các loại ĐTĐ khác……………………………………………………………….. 6
1.3. Tình hình đái tháo đường ở trên thế giới và ở Việt Nam………………….. 6
1.3.1. Trên thế giới………………………………………………………………………… 6
1.3.2. Tại Việt nam………………………………………………………………………… 7
1.4. Chẩn đoán và điều trị đái tháo đường ……………………………………………. 8
1.4.1. Chẩn đoán …………………………………………………………………………… 8
1.4.2. Điều trị ……………………………………………………………………………… 10
1.4.3. Biến chứng bệnh đái tháo đường …………………………………………… 14
1.4.4. Một số yếu tố liên quan đến đái tháo đường……………………………. 17
1.5. Tuân thủ điều trị và một số yếu tố liên quan đến tuân thủ điều trị …… 18
1.5.1. Quản lý điều trị đái tháo đường ……………………………………………. 18
1.5.2. Tuân thủ điều trị và một số yếu tố liên quan đến tuân thủ điều trị
của người bệnh ĐTĐ…………………………………………………………… 20
Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU…………. 25
2.1. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu ……………………………….. 25
2.1.1. Đối tượng nghiên cứu …………………………………………………………. 25
2.1.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu…………………………………………. 25
2.2. Phương pháp nghiên cứu……………………………………………………………. 262.2.1. Thiết kế nghiên cứu…………………………………………………………….. 26
2.2.2. Cỡ mẫu và cách chọn mẫu …………………………………………………… 26
2.3. Thu thập thông tin …………………………………………………………………….. 26
2.3.1. Quy trình thu thập số liệu…………………………………………………….. 26
2.3.2. Các số liệu cần thu thập ………………………………………………………. 27
2.4. Các biến số/chỉ số trong nghiên cứu ……………………………………………. 28
2.5. Xử lý và phân tích số liệu ………………………………………………………….. 30
2.6. Sai số và cách khống chế sai số ………………………………………………….. 31
2.6.1. Hạn chế của nghiên cứu………………………………………………………. 31
2.6.2. Các sai số có thể gặp phải……………………………………………………. 31
2.6.3. Cách khống chế sai số…………………………………………………………. 31
2.7. Đạo đức nghiên cứu ………………………………………………………………….. 31
Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU……………………………………………….. 32
3.1. Thông tin chung của đối tượng nghiên cứu ………………………………….. 32
3.1.1. Thông tin tuổi, giới, nghề nghiệp, học vấn của đối tượng nghiên cứu 32
3.1.2. Thông tin tiền sử bệnh tật của người bệnh trong nghiên cứu ……. 34
3.2. Tuân thủ điều trị của người bệnh ………………………………………………… 37
3.3. Một số yếu tố liên quan đến thực hành tuân thủ điều trị ………………… 41
Chương 4: BÀN LUẬN……………………………………………………………………… 54
4.1. Bàn về tuân thủ điều trị……………………………………………………………… 54
4.1.1. Thông tin chung của đối tượng nghiên cứu ……………………………. 54
4.1.2. Về tiền sử của người bệnh …………………………………………………… 55
4.1.3. Về đặc điểm mỡ máu và đường huyết …………………………………… 57
4.2. Về tuân thủ điều trị của người bệnh…………………………………………….. 58
4.3. Về các yếu tố liên quan đến thực hành tuân thủ điều trị…………………. 61
KẾT LUẬN ………………………………………………………………………………………. 69
KHUYẾN NGHỊ……………………………………………………………………………….. 71
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤCDANH MỤC BẢNG
Bảng 1.1. Tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh ĐTĐ và các rối loạn đường huyết ……. 9
Bảng 2.1. Nhóm biến số/chỉ số về đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu … 28
Bảng 2.2. Nhóm biến số/ chỉ số phục vụ mục tiêu 1. ………………………………. 29
Bảng 2.3. Nhóm biến số/ chỉ số phục vụ mục tiêu 2 ……………………………….. 30
Bảng 3.1. Phân bố người bệnh điều trị theo nhóm tuổi, giới tính………………. 32
Bảng 3.2. Phân bố người bệnh theo trình độ học vấn………………………………. 33
Bảng 3.3. Phân bố người bệnh theo nghề nghiệp ……………………………………. 33
Bảng 3.4. Bệnh mắc kèm của người bệnh (n=370) …………………………………. 35
Bảng 3.5. Kết quả xét nghiệm mỡ máu và đường huyết theo giới tính………. 36
Bảng 3.6. Tỷ lệ đối tượng nghiên cứu tuân thủ các chế độ điều trị (n=370).. 37
Bảng 3.7. Tỷ lệ đối tượng nhận được hướng dẫn về tuân thủ điều trị………… 38
Bảng 3.8. Tỷ lệ lý do các đối tượng không tuân thủ chế độ điều trị…………… 39
Bảng 3.9. Một số yếu tố liên quan đến tuân thủ chế độ ăn……………………….. 41
Bảng 3.10. Một số yếu tố liên quan đến tuân thủ chế độ luyện tập……………. 43
Bảng 3.11. Một số yếu tố liên quan đến tuân thủ chế độ dùng thuốc…………. 45
Bảng 3.12. Một số yếu tố liên quan đến tuân thủ chế độ thử đường huyết …. 47
Bảng 3.13. Một số yếu tố liên quan đến tuân thủ việc khám định kỳ…………. 49
Bảng 3.14. Mô hình hồi quy logistic đa biến giữa tuân thủ các chế độ điều trị
với các yếu tố liên quan ………………………………………………………… 5