Bước đầu nghiên cứu tác dụng hạ đường huyết của thổ phục linh

Bước đầu nghiên cứu tác dụng hạ đường huyết của thổ phục linh (smilax glabra roxb.) trên chuột nhắt
Tác giả: Đào Văn Phan   Nguyễn Duy Thuần   Nguyễn Ngọc Xuân   
Tạp chí: Dược học
Năm: 2000

Smilax Glabraroxb (SG) có tác dụng hạ đường huyết (HĐH) rõ rệt trên chuột nhắt, mức độ HĐH mạnh nhất vào giờ thứ 4 sau khi tiêm màng bụng. Tác dụng của thuốc phụ thuộc vào liều lượng. Với liều tmb 100mg/kg, mức HĐH tối đa là 38% so với đường huyết ban đầu. Với liều tmb 200mg/kg mức độ HĐH tối đa là 56%. Thời gian tác dụng HĐH được duy trì trên 4 giờ. SG với liều 200mg/kg theo đường uống chưa có tác dụng HĐH, cần thăm dò với các liều cao hơn.

Trong lần nghiên cứu trước [5], chúng tôi đã đề cập đến Tác dụng hạ đường huyết và độc tính cấp của thổ phục linh. Để chuẩn bị đưa thuốc vào thử nghiệm lâm sàng, trong lần nghiên cứu này, chúng tôi tiếp tục tìm hiểu sơ bộ về cơ chế tác dụng hạ đường huyết của thổ phục linh

II.    NGUYÊN LIỆU, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1.    Nguyên liệu nghiên cứu

Nguyên liệu nghiên cứu là thân rễ thổ phục linh (Smilax glabra Roxb.). Dịch chiết thổ phục linh trong methanol được chế thành dạng bột (kỷ hiệu là SG) như trong "Thông báo số 1"

2.    Đối tượng nghiên cứu

Chuột nhắt trắng chủng Swiss, cả 2 giống, cân nặng 18 – 20g.

3.    Phưong pháp nghiên cứu

Áp dụng mô hình gây tăng đường huyết bằng streptozotocin (STZ) và adrenalin (sau khi đã tiến hành thực nghiệm thăm dò liều thích hợp) trên chuột nhắt, bằng đường tiêm màng bụng.

a)    Ảnh hưởng của SG trên nồng độ glucose chuột gây tăng đường huyết bằng STZ liều 150mg/kg và 300mg/kg.

Định lượng glucose máu bình thường trên chuột thí nghiệm (ở thời điểm – 72 giờ), sau đó tiêm màng bụng (tmb) STZ (liều 150mg và 300mg/kg cho hai nhóm chuột). Sau 3 ngày (ở thời điểm

0    giờ), khi tác dụng tăng đường huyết của STZ đã đạt đến mức đủ cao theo yêu cầu, chuột được chia thành các lô:

Lô I : tmb nước muối sinh lý 0,1ml/10g.

Lô II : Tiêm màng bụng SG liều 200mg/kg.

Lô III : Tiêm insulin màng bụng 1 Ul/kg.

Lô IV. Uống tolbutamid 50mg/kg.

Định lượng glucose tại các thời điểm 0 giờ (lúc chưa dùng thuốc), 2 giờ, 4, giờ và 6 giờ sau khi dùng thuốc.

b)    Ảnh hưởng của SG trên chuột gây tăng đường huyết băng adrenalin

Chuột được chia thành 4 lô, mỗi lô 10 con.

Lô I. tmb nước muối sinh lý 0,1ml/10g.

Lô II. Tiêm insulin màng bụng 1 Ul/kg.

Lô III. Tiêm màng bụng SG liều 200mg/kg.

Lô IV. Uống tolbutamid 50mg/kg.

Định lượng glucose lần 1 cho tất cả các lô chuột lúc chưa tiêm thuốc, sau đó tmb nước muối sinh lý, SG và uống tolbutamid lần lượt cho các lô I, II, III, IV.

Định lượng glucose lần 2 cho các lô chuột vào lúc mà tác dụng hạ đường huyết mạnh nhất (insulin sau 2 giờ, SG và tolbutamid sau 4 giờ).

Tiêm adrenalin dưới da 0,6mg/kg cho tất cả các lô ngay sau khi định lượng glucose lần 2.

Định lượng glucose lần 3 sau khi tiêm adrenalin

1    giờ cho tất cả các lô.

c)    Định lượng glucose bằng kit glucotix và đọc kết quả : Tiến hành trên máy Glucometer GX do hãng Bayer sản xuất.