Hiệu quả chương trình hướng dẫn kỹ thuật sử dụng bình xịt định liều cho người bệnh hen phế quản

Hiệu quả chương trình hướng dẫn kỹ thuật sử dụng bình xịt định liều cho người bệnh hen phế quản. Hen phế quản (HPQ) là một bệnh hô hấp mạn tính thường gặp và nghiêm trọng, phổ biến trên toàn thế giới, ảnh hưởng đến 1-18% dân số ở các quốc gia khác nhau [34]. Theo báo cáo của Mạng lưới hen toàn cầu (GAN) năm 2016, số người bệnh hen trên toàn thế giới ước tính có khoảng 339 triệu người, dự báo đến năm 2025 người bệnh hen trên toàn cầu có thể tăng lên khoảng 400 triệu người [33],[34]. Tuy nhiên, số người bệnh hen được chẩn đoán và điều trị đúng cách chỉ có khoảng 5% [34]. Năm 2015, toàn cầu có khoảng 383 nghìn người chết do bệnh HPQ [63].
Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc HPQ là 4,1%, trong đó ở trẻ em là 3,2% và người lớn là 4,3% [7]. Bệnh HPQ gây nên một gánh nặng lớn cho người bệnh, gia đình và cộng đồng, vì gây ra các triệu chứng hô hấp, ảnh hưởng đến hoạt động, đôi khi xuất hiện các cơn hen kịch phát cần phải chăm sóc y tế khẩn cấp và có thể gây tử vong [34]. Bệnh hen có thể điều trị được một cách hiệu quả và người bệnh có thể kiểm soát tốt bệnh hen của mình. Thuốc dạng hít là phương pháp điều trị hiệu quả nhất để giúp kiểm soát triệu chứng của bệnh HPQ, tránh các cơn hen nặng kịch phát và cải thiện chất lượng cuộc sống của người bệnh. Ưu điểm của việc sử dụng thuốc đường hít là thuốc được phân bố trực tiếp đến đường hô hấp, có tác dụng nhanh, liều lượng thấp, hạn chế tác dụng phụ toàn thân và có thể mang theo bên người [17], [51]. Trong các loại thuốc dạng hít, bình xịt định liều (BXĐL) là thiết bị được sử dụng phổ biến nhất. Tuy nhiên, các nghiên cứu trên thế giới và ở Việt Nam cho thấy nhiều người bệnh HPQ sử dụng thuốc hít không đúng và sau các chương trình can thiệp, giáo dục thì tăng đáng kể tỉ lệ người bệnh sử dụng thuốc hít đúng kĩ thuật, tuân thủ sử dụng thuốc hít trong điều trị và kiểm soát cơn hen [5], [14], [16], [42], [47], [54], [57]. Theo sáng kiến toàn cầu về hen phế quản (GINA) năm 2017, 80% người bệnhhen không sử dụng thuốc hít đúng cách, khoảng 50% người bệnh kể cả người lớn và trẻ em không tuân thủ việc dùng thuốc được kê toa để kiểm soát cơn hen, chính điều này đã làm cho việc kiểm soát triệu chứng kém và tăng số cơn hen kịch phát [34].

Hiện nay ở Việt Nam có nhiều bệnh viện đã triển khai các mô hình tuyên truyền .giáo dục sức khỏe cho người bệnh hen như: Câu lạc bộ bệnh nhân hen phế quản, phòng khám và tư vấn bệnh hen… để nâng cao nhận thức, kỹ năng thực hành sử dụng thực hành thuốc đúng và hỗ trợ kiểm soát cơn hen cho người bệnh HPQ [9].
Tại bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hòa, các mô hình tuyên truyền giáo dục sức khỏe cho người bệnh hen cũng đã được triển khai tuy nhiên việc đánh giá hiệu quả của các mô hình này chưa được thực hiện đầy đủ. Với mục đích đánh giá hiệu quả công tác hướng dẫn kỹ thuật sử dụng bình xịt định liều của điều dưỡng (ĐD) nhằm nâng cao hơn nữa kỹ thuật sử dụng BXĐL trong điều trị và kiểm soát cơn hen của người bệnh HPQ. Chúng tôi tiến hành nghiên cứu: “Hiệu quả chương trình hướng dẫn kỹ thuật sử dụng bình xịt định liều cho người bệnh hen phế quản”.
CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
Chương trình hướng dẫn kỹ thuật sử dụng BXĐL cho người bệnh HPQ có hiệu quả như thế nào trong việc kiểm soát cơn hen?
MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
Mục tiêu tổng quát
Đánh giá hiệu quả chương trình hướng dẫn kỹ thuật sử dụng BXĐL thông qua việc sử dụng BXĐL đúng kỹ thuật và mức độ kiểm soát cơn hen của người bệnh HPQ trước và sau can thiệp.
Mục tiêu cụ thể
1. Xác định tỷ lệ người bệnh HPQ sử dụng đúng kỹ thuật BXĐL trước và sau can thiệp.
2. Xác định mối liên quan giữa việc sử dụng kỹ thuật BXĐL với một số đặc điểm của người bệnh HPQ.
3. Xác định mức độ kiểm soát cơn hen của người bệnh HPQ trước và sau can thiệp bằng test kiểm soát hen ACT (Asthma Control Test)

MỤC LỤC
Mục lục………………………………………………………………………………………………………… i
Bảng đối chiếu thuật ngữ Việt – Anh……………………………………………………………… iii
Danh mục các chữ viết tắt…………………………………………………………………………….. iv
Danh mục các bảng, hình và sơ đồ …………………………………………………………………..v
ĐẶT VẤN ĐỀ ………………………………………………………………………………………………1
Câu hỏi nghiên cứu …………………………………………………………………………………….2
Mục tiêu nghiên cứu……………………………………………………………………………………2
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU…………………………………………………………3
1.1. Tổng quan về hen phế quản …………………………………………………………………..3
1.2. Tổng quan về sử dụng thuốc hít trong điều trị hen phế quản…………………….10
1.3. Các nghiên cứu liên quan…………………………………………………………………….20
1.4. Giới thiệu về địa điểm nghiên cứu ………………………………………………………..23
1.5. Ứng dụng học thuyết điều dưỡng vào nghiên cứu …………………………………..23
CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU……………….25
2.1. Đối tượng nghiên cứu………………………………………………………………………….25
2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu…………………………………………………………25
2.3. Phương pháp nghiên cứu……………………………………………………………………..25
2.4. Liệt kê và định nghĩa biến số nghiên cứu ………………………………………………26
2.5. Thu thập số liệu………………………………………………………………………………….29
2.6. Kiểm soát sai lệch ………………………………………………………………………………30
2.7. Phương pháp quản lý và phân tích số liệu ……………………………………………..30
2.8. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu …………………………………………………………31
2.9. Tính ứng dụng của nghiên cứu……………………………………………………………..32
CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU……………………………………………………..33
3.1. Đặc điểm người bệnh hen phế quản………………………………………………………33
3.2. Tỷ lệ người bệnh hen phế quản thực hiện đúng kỹ thuật sử dụng BXĐL trước
và sau can thiệp ………………………………………………………………………………………..36
.i
3.3. Mối liên quan giữa kỹ thuật sử dụng BXĐL với các đặc điểm của người bệnh
hen phế quản ……………………………………………………………………………………………38
3.4. Mức độ kiểm soát cơn hen của người bệnh hen phế quản theo ACT …………44
CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN …………………………………………………………………………..48
4.1. Đặc điểm người bệnh hen phế quản………………………………………………………48
4.2. Tỷ lệ người bệnh hen phế quản thực hiện đúng kỹ thuật sử dụng BXĐL …..53
4.3. Mối liên quan giữa kỹ thuật sử dụng BXĐL với các đặc điểm của người bệnh
hen phế quản ……………………………………………………………………………………………57
4.4. Mức độ kiểm soát cơn hen của người bệnh hen phế quản theo ACT …………59
4.5. Điểm mạnh và điểm yếu của nghiên cứu ……………………………………………….61
KẾT LUẬN…………………………………………………………………………………………………63
KIẾN NGHỊ ………………………………………………………………………………………………..65
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH VÀ SƠ ĐỒ
Bảng 1.1. Phân loại hen phế quản theo mức độ nặng nhẹ ……………………………………6
Bảng 1.2. Phân loại hen theo mức độ kiểm soát hen ………………………………………….7
Bảng 1.3. Đánh giá việc kiểm soát triệu chứng bệnh hen…………………………………….8
Bảng 1.4. Trắc nghiệm kiểm soát hen ACT ở trẻ 12 tuổi và người lớn………………..10
Bảng 3.1. Thông tin chung về người bệnh……………………………………………………….33
Bảng 3.2. Thông tin về bệnh hen phế quản………………………………………………………35
Bảng 3.3. Tỷ lệ người bệnh hen phế quản thực hiện đúng từng bước kỹ thuật sử
dụng BXĐL…………………………………………………………………………………………………36
Bảng 3.4. Tỷ lệ người bệnh hen phế quản sử dụng đúng kỹ thuật BXĐL…………….37
Bảng 3.5. Mối liên quan giữa độ tuổi và kỹ thuật sử dụng BXĐL ………………………38
Bảng 3.6. Liên quan giữa giới và kỹ thuật sử dụng BXĐL ………………………………..39
Bảng 3.7. Liên quan giữa trình độ học vấn và kỹ thuật sử dụng BXĐL ………………40
Bảng 3.8. Liên quan giữa tình trạng kinh tế và kỹ thuật sử dụng BXĐL ……………..41
Bảng 3.9. Liên quan giữa số năm mắc bệnh HPQ và kỹ thuật sử dụng BXĐL……..42
Bảng 3.10. Liên quan giữa thời gian sử dụng và kỹ thuật sử dụng BXĐL……………42
Bảng 3.11. Liên quan giữa hướng dẫn trước đây và kỹ thuật sử dụng BXĐL ………43
Bảng 3.12. Điểm mức độ kiểm soát cơn hen từng nội dung theo ACT ……………….44
Bảng 3.13. Điểm trung bình giữa điểm kiểm soát cơn hen trước can thiệp và sau can
thiệp …………………………………………………………………………………………………………..46
Bảng 3.14. Mức độ kiểm soát cơn hen của người bệnh hen phế quản theo ACT …46
Hình 1.1. Ba cơ chế động học liên quan đến sự lắng đọng của thuốc ở đường hô hấp
…………………………………………………………………………………………………………………111
Sơ đồ 1.1. Ứng dụng học thuyết điều dưỡng vào nghiên cứu……………………………..2