Một số đặc điểm dịch tễ sốt rét khu vực miền Trung-Tây Nguyên giai đoạn 2011-2016

Một số đặc điểm dịch tễ sốt rét khu vực miền Trung-Tây Nguyên giai đoạn 2011-2016
Characteristics of malaria epidemiology in Central and Tay Nguyen period 2011-2016
Tác giả: Hồ Đắc Thoàn, Nguyễn Văn Chương, Hồ Văn Hoàn, Huỳnh Hồng Quang, Nguyễn Xuân Quang
Tóm tắt:
Nghiên cứu hồi cứu nhằm mô tả một số đặc điểm dịch tễ sốt rét ở khu vực miền Trung-Tây Nguyên trong giai đoạn 2011-2016. Kết quả nghiên cứu cho thấy số bệnh nhân sốt rét (BNSR) toàn khu vực năm 2016 so với 2011 giảm 82,1%. Có mặt 4 loài ký sinh trùng sốt rét gồm P.falciparum, P.vivax, P.malariae và P.knowlesi. Loài P.falciparum giảm từ 65,32% (2011) còn 49,05% (2016). P.vivax gia tăng từ 29,47% (2011) lên 49,83% (2016). BNSR nhóm trên 15 tuổi chiếm tỷ lệ 88,85%, nhóm 5-15 tuổi chiếm 8,37% và dưới 5 tuổi chiếm tỷ lệ 2,77%. Véc-tơ An.maculatus đã kháng, An.aconitus và An.minimus ở Bình Thuận có thể kháng, các nơi khác An.aconitus, An.minimus và An.dirus còn nhạy với 2 loại hóa chất Alphacypermethrin 30mg/m2 và Lamda-cyhalothrin 0,05%. Xác định có mặt 1 loài An.dirus A trong phức hợp loài Dirus. Phức hợp loài Minimus có mặt ít nhất 2 loài là An.minimus và An.harrisoni. Tỉ lệ tồn tại (KSTSR) thể vô tính ngày D3 (+) tại Khánh Hòa (14,8%); Ninh Thuận (11,8%); Gia Lai (35,6%) và Đắc Nông (21,1%), phát hiện có đột biến gen K13 propeller xác định và liên quan đến KSTSR kháng thuốc artemisinin tại các tỉnh Gia Lai, Đắc Nông và Khánh Hòa. Năm 2016, tỷ lệ BNSR ở vùng sốt rét lưu hành (SRLH) nhẹ giảm 93,72%, vùng SRLH vừa giảm 61,52%, vùng SRLH nặng giảm 46,03% so với năm 2011. Xác định được 29 loài Anopheles gồm 2 véc-tơ sốt rét chính là An.dirus và An.minimus, 3 véc-tơ phụ là An.aconitus, An.jeyporiensis và An.maculatus. Tỷ lệ nhiễm KSTSR chung của các véc-tơ sốt rét là 1,36%.