Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Tâm thần tỉnh Nam Định năm 2021

Luận văn dược sĩ chuyên khoa I Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Tâm thần tỉnh Nam Định năm 2021. Theo nhận định của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2011, thực trạng sử dụng thuốc bất hợp lý đang là vấn đề rất nghiêm trọng, mang tính toàn cầu [21]. Một số hậu quả điển hình của việc sử dụng thuốc bất hợp lý là nguy cơ gia tăng các biến cố có hại của thuốc không đáng có, gia tăng tính kháng thuốc của vi khuẩn gây bệnh, tăng tỷ lệ nhập viện cũng như tỷ lệ tử vong và gia tăng gánh nặng kinh tế [22]. Điều này dẫn đến việc giảm chất lượng chăm sóc sức khỏe đồng thời giảm uy tín của các bệnh viện.
Tại Việt Nam, với chính sách mở cửa theo cơ chế đa dạng hóa các loại hình cung ứng, thị trường thuốc ngày càng phong phú cả về số lượng và chủng loại. Điều này khiến cho việc cung ứng thuốc nói chung và cung ứng trong bệnh viện nói riêng trở nên dễ dàng, thuận tiện hơn. Tuy nhiên, nó cũng gây ra nhiều khó khăn, lúng túng trong việc lựa chọn danh mục thuốc sử dụng.

Để hạn chế tình trạng trên, Bộ Y tế đã ban hành thông tư 21/2013/TTBYT quy định về tổ chức hoạt động của Hội đồng Thuốc và điều trị trong bệnh viện [8]. Hội đồng có chức năng tư vấn cho giám đốc bệnh viện về các vấn đề liên quan đến thuốc và điều trị nhằm thực hiện tốt chính sách quốc gia về thuốc trong bệnh viện. Một trong các nhiệm vụ chính của Hội đồng Thuốc và điều trị là xây dựng danh mục thuốc dùng trong bệnh viện đáp ứng được hiệu quả điều trị với chi phí thấp nhất. Một danh mục thuốc được xây dựng tốt không những giúp tiết kiệm chi phí, sử dụng hợp lý nguồn tài chính mà còn giúp nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe tại bệnh viện.
Bệnh viện Tâm thần tỉnh Nam Định là bệnh viện chuyên khoa hạng III tuyến tỉnh, chịu trách nhiệm khám, chữa bệnh cho người bệnh tâm thần và công tác chỉ đạo tuyến cho các cơ sở tuyến dưới chuyên khoa tâm thần. Do đó đòi hỏi các hoạt động liên quan đến người bệnh luôn phải sẵn sàng và đảm bảo chất lượng. Một trong những vấn đề quan trọng thiết yếu để giải quyết mục tiêu đó là hoạt động cung ứng thuốc nhằm đáp ứng nhu cầu điều trị. Tuy nhiên, để đảm2 bảo cung ứng thuốc tốt, đầu tiên phải có một danh mục thuốc hợp lý, an toàn và hiệu quả, đây chính là tiền đề cơ bản và quan trọng nhất. Thực tế việc xây dựng danh mục thuốc bệnh viện còn gặp nhiều khó khăn, chủ yếu dựa vào danh mục thuốc sử dụng năm trước do thiếu thông tin phân tích dữ liệu về sử dụng thuốc để làm căn cứ. Với mong muốn tìm hiểu thực trạng sử dụng thuốc hiện nay tại bệnh viện thế nào? Các thuốc lựa chọn đã hợp lý chưa? Danh mục thuốc có đáp ứng nhu cầu điều trị hay không? Chúng tôi tiến hành đề tài nghiên cứu “Phân tích danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Tâm thần tỉnh Nam Định năm 2021” với các mục tiêu sau:
1. Mô tả cơ cấu danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Tâm thần tỉnh Nam Định năm 2021.
2. Phân tích danh mục thuốc sử dụng theo phương pháp ABC, VEN và ma trận ABC/VEN.
Mục đích của đề tài là tìm ra những điểm hợp lý, chưa hợp lý, vấn đề phát sinh, đưa ra một số kiến nghị giúp Hội đồng Thuốc và điều trị của bệnh viện xây dựng, lựa chọn danh mục thuốc những năm tiếp theo đáp ứng nhu cầu sử dụng thuốc hợp lý, an toàn và hiệu quả

MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ……………………………………………………………………………………… 1
Chương 1. TỔNG QUAN ……………………………………………………………………… 3
1.1. Danh mục thuốc sử dụng tại bệnh viện…………………………………………… 3
1.1.1. Khái niệm danh mục thuốc …………………………………………………………… 3
1.1.2. Các loại thuốc sử dụng điều trị bệnh tâm thần ………………………………… 3
1.2. Một số văn bản pháp quy liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu đề tài …… 5
1.3. Một số phương pháp phân tích việc sử dụng thuốc………………………….. 7
1.3.1. Phương pháp phân tích nhóm điều trị…………………………………………….. 7
1.3.2. Phương pháp phân tích ABC ………………………………………………………… 7
1.3.3. Phương pháp phân tích VEN ………………………………………………………… 8
1.3.4. Phương pháp phân tích ma trận ABC/VEN…………………………………….. 9
1.4. Tình hình sử dụng thuốc ở các bệnh viện chuyên khoa tâm thần tại Việt
Nam ………………………………………………………………………………………………… 10
1.4.1. Cơ cấu theo nguồn gốc thuốc hóa dược, thuốc từ dược liệu ……………. 10
1.4.2. Cơ cấu thuốc sử dụng theo nhóm tác dụng dược lý………………………… 11
1.4.3. Cơ cấu theo nguồn gốc, xuất xứ ………………………………………………….. 14
1.4.4. Tình hình sử dụng thuốc generic, thuốc biệt dược gốc……………………. 14
1.4.5. Cơ cấu về thuốc đơn thành phần, thuốc đa thành phần …………………… 15
1.4.6. Tình hình sử dụng thuốc theo phân tích ABC ……………………………….. 16
1.4.7. Tình hình sử dụng thuốc theo phân tích VEN ……………………………….. 17
1.4.8. Tình hình sử dụng thuốc theo phân tích ma trận ABC/VEN……………. 17
1.5. Vài nét về Bệnh viện Tâm thần tỉnh Nam Định …………………………….. 18
1.5.1. Chức năng, nhiệm vụ của bệnh viện…………………………………………….. 18
1.5.2. Mô hình tổ chức của bệnh viện……………………………………………………. 19
1.5.3. Cơ cấu nhân lực của bệnh viện ……………………………………………………. 20
1.5.4. Mô hình bệnh tật tại Bệnh viện Tâm thần tỉnh Nam Định ………………. 21
1.5.5. Mô hình tổ chức khoa Dược Bệnh viện Tâm thần tỉnh Nam Định …… 23
1.5.6. Thống kê tổng số tiền sử dụng thuốc của Bệnh viện Tâm thần tỉnh NamĐịnh năm 2019, 2020, 2021…………………………………………………………………. 24
1.6. Tính cấp thiết của đề tài ……………………………………………………………… 24
Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ……………… 25
2.1. Đối tượng, thời gian, địa điểm nghiên cứu ……………………………………. 25
2.1.1. Đối tượng nghiên cứu ………………………………………………………………… 25
2.1.2. Thời gian, địa điểm nghiên cứu …………………………………………………… 25
2.2. Phương pháp nghiên cứu ……………………………………………………………. 25
2.2.1. Các biến số nghiên cứu ………………………………………………………………. 25
2.2.2. Thiết kế nghiên cứu……………………………………………………………………. 28
2.2.3. Phương pháp thu thập số liệu………………………………………………………. 28
2.2.4. Mẫu nghiên cứu…………………………………………………………………………. 29
2.2.5. Xử lý và phân tích số liệu …………………………………………………………… 29
Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ………………………………………………….. 33
3.1. Mô tả cơ cấu danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Tâm thần tỉnh Nam
Định năm 2021…………………………………………………………………………………… 33
3.1.1. Cơ cấu thuốc sử dụng theo nguồn gốc thuốc hóa dược, thuốc từ dược liệu…
………………………………………………………………………………………………… 33
3.1.2. Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo nhóm tác dụng dược lý……………… 33
3.1.3. Cơ cấu thuốc theo quy chế thuốc kiểm soát đặc biệt, thuốc thường………. 39
3.1.4. Cơ cấu thuốc theo nguồn gốc, xuất xứ…………………………………………….. 42
3.1.5. Cơ cấu, giá trị tiền thuốc theo đường dùng ………………………………………. 42
3.1.6. Cơ cấu, giá trị tiền thuốc hóa dược sử dụng theo phân loại thuốc generic và
thuốc biệt dược gốc………………………………………………………………………………. 43
3.1.7. Cơ cấu, giá trị tiền thuốc generic sử dụng theo phân loại nhóm TCKT….. 44
3.1.8. Cơ cấu, giá trị tiền thuốc hóa dược đơn thành phần và đa thành phần …… 45
3.2. Phân tích danh mục thuốc sử dụng theo phương pháp phân tích ABC, ma
trận ABC/VEN …………………………………………………………………………………… 46
3.2.1. Cơ cấu thuốc sử dụng theo phương pháp phân tích ABC ……………….. 46
3.2.2. Cơ cấu danh mục thuốc theo phân tích VEN…………………………………. 49
3.2.3. Phân tích ma trận VEN/ABC………………………………………………………. 503.2.4. Cơ cấu thuốc sử dụng trong nhóm AN, BN theo hoạt chất. …………….. 51
Chương 4. BÀN LUẬN ………………………………………………………………………. 53
4.1. Mô tả cơ cấu danh mục thuốc sử dụng tại Bệnh viện Tâm thần tỉnh Nam
Định năm 2021…………………………………………………………………………………… 53
4.1.1. Về cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo thuốc hóa dược, thuốc từ dược
liệu ………………………………………………………………………………………………… 53
4.1.2. Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo nhóm tác dụng dược lý…………. 54
4.1.3. Cơ cấu thuốc theo quy chế thuốc kiểm soát đặc biệt, thuốc thường …… 56
4.1.4. Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo nguồn gốc, xuất xứ………………. 56
4.1.5. Cơ cấu danh mục thuốc được sử dụng theo đường dùng ………………… 57
4.1.6. Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo phân loại thuốc generic và thuốc
biệt dược gốc……………………………………………………………………………………… 58
4.1.7. Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo phân loại TCKT…………………… 58
4.1.8. Cơ cấu danh mục thuốc sử dụng theo thuốc đơn thành phần và thuốc đa
thành phần …………………………………………………………………………………………. 59
4.2. Phân tích danh mục thuốc sử dụng theo phương pháp ABC, ma trận
ABC/VEN …………………………………………………………………………………………. 60
4.2.1. Cơ cấu thuốc theo phân loại ABC ……………………………………………….. 60
4.2.2. Phân tích VEN và phân tích ma trận ABC/VEN……………………………. 61
4.3. Hạn chế đề tài……………………………………………………………………………. 62
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ………………………………………………………………. 63
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1. Các nhóm bệnh tâm thần phân loại theo ICD ……………………………. 4
Bảng 1.2. Thuốc sử dụng điều trị bệnh tâm thần ………………………………………. 5
Bảng 1.3. Ma trận ABC/VEN ………………………………………………………………. 10
Bảng 1.4. Cơ cấu theo nguồn gốc thuốc hóa dược, thuốc từ dược liệu………. 11
Bảng 1.5. Cơ cấu thuốc sử dụng theo nhóm tác dụng dược lý ………………….. 11
Bảng 1.6. Cơ cấu các thuốc chống rối loạn tâm thần và thuốc tác động lên hệ
thần kinh……………………………………………………………………………………………. 12
Bảng 1.7. Cơ cấu các thuốc chống co giật, chống động kinh ……………………. 12
Bảng 1.8. Tình hình thuốc sản xuất trong nước và nhập khẩu ………………….. 14
Bảng 1.9. Tình hình sử dụng thuốc generic, thuốc biệt dược gốc ……………… 15
Bảng 1.10. Tình hình sử dụng thuốc đơn thành phần, thuốc đa thành phần… 15
Bảng 1.11. Tình hình sử dụng thuốc theo phân tích ABC………………………… 16
Bảng 1.12. Tình hình sử dụng thuốc theo phân tích VEN………………………… 17
Bảng 1.13. Tình hình sử dụng thuốc theo phân tích ma trận ABC/VEN ……. 17
Bảng 1.14. Cơ cấu nhân lực Bệnh viện Tâm thần tỉnh Nam Định …………….. 20
Bảng 1.15. Mô hình bệnh tật tại Bệnh viện Tâm thần tỉnh Nam Định năm 2021
được phân loại theo mã quốc tế ICD 10 ………………………………………………… 21
Bảng 1.16. Tổng số tiền sử dụng thuốc của Bệnh viện Tâm thần tỉnh Nam Định
năm 2019, 2020, 2021…………………………………………………………………………. 24
Bảng 2.17. Bảng các biến số nhóm nghiên cứu………………………………………. 25
Bảng 3.18. Cơ cấu thuốc theo nguồn gốc thuốc hóa dược, thuốc từ dược liệu
…………………………………………………………………………………………………………. 33
Bảng 3.19. Cơ cấu DMT sử dụng năm 2021 theo nhóm tác dụng dược lý …. 34
Bảng 3.20. Cơ cấu nhóm thuốc chống rối loạn tâm thần và thuốc tác động lên
hệ thần kinh ……………………………………………………………………………………….. 36
Bảng 3.21. Cơ cấu nhóm thuốc chống rối loạn tâm thần………………………….. 37Bảng 3.22. Cơ cấu nhóm hoạt chất levomepromazin, olanzapine, haloperidol
theo nhóm TCKT ……………………………………………………………………………….. 38
Bảng 3.23. Cơ cấu nhóm thuốc chống co giật và chống động kinh …………… 39
Bảng 3.24. Cơ cấu thuốc theo quy chế thuốc kiểm soát đặc biệt, thuốc thường
…………………………………………………………………………………………………………. 40
Bảng 3.25. Tỷ lệ thuốc kiểm soát đặc biệt phân theo nhóm TDDL …………… 40
Bảng 3.26. Cơ cấu nhóm thuốc kiểm soát đặc biệt………………………………….. 41
Bảng 3.27. Cơ cấu thuốc sản xuất trong nước và thuốc nhập khẩu……………. 42
Bảng 3.28. Cơ cấu, giá trị tiền thuốc theo đường dùng ……………………………. 43
Bảng 3.29. Cơ cấu, giá trị tiền thuốc generic và thuốc biệt dược gốc………… 43
Bảng 3.30. Cơ cấu, giá trị tiền thuốc generic sử dụng theo phân loại nhóm
TCKT ……………………………………………………………………………………………….. 44
Bảng 3.31. Chênh lệch chi phí giữa thuốc nhóm 1 được thay thế bằng thuốc
nhóm 4 có trong DMT trúng thầu BV……………………………………………………. 45
Bảng 3.32. Cơ cấu, giá trị tiền thuốc hóa dược đơn thành phần và đa thành phần
…………………………………………………………………………………………………………. 46
Bảng 3.33. Cơ cấu danh mục thuốc theo phân tích ABC …………………………. 47
Bảng 3.34. Cơ cấu thuốc hạng A theo nhóm tác dụng dược lý …………………. 48
Bảng 3.35. Cơ cấu thuốc sử dụng trong hạng A theo hoạt chất ………………… 48
Bảng 3.36. Cơ cấu danh mục thuốc theo phân tích VEN …………………………. 49
Bảng 3.37. Cơ cấu danh mục thuốc theo ma trận VEN/ABC……………………. 50
Bảng 3.38. Cơ cấu thuốc sử dụng trong nhóm AN theo hoạt chất …………….. 51
Bảng 3.39. Cơ cấu thuốc sử dụng trong nhóm BN theo hoạt chất …………….. 5a