Tình hình sử dụng kháng sinh điều trị nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính ở trẻ em 2 tháng đến 5 tuổi tại bệnh viện Sản Nhi Bắc Ninh

Khóa luận tốt nghiệp đại học Tình hình sử dụng kháng sinh điều trị nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính ở trẻ em 2 tháng đến 5 tuổi tại bệnh viện Sản Nhi Bắc Ninh.Nhiễm khuẩn hô hấp cấp (NKHHC), chủ yếu là viêm phổi là bệnh có tỉ lệ mắc cao nhất và là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở các nước đang phát triển. Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (TCYTTG) hàng năm có khoảng 14 triệu trẻ em dƣới 5 tuổi tử vong, trong đó 4 triệu do NKHH[13]. Ở Việt Nam, theo nghiên cứu của chƣơng trình Phòng chống NKHH Quốc gia, NKHH cũng là nguyên nhân hàng đầu làm cho các bà mẹ phải đƣa trẻ đến khám tại các cơ sở y tế, trung bình mỗi trẻ mắc 4 – 6 lần/năm, tỉ lệ tử vong chung của trẻ dưới 5 tuổi là 7‰, trong đó tử vong do NKHHC là 2,7‰ [13].
Nguyên nhân gây NKHH có thể là virus hoặc vi khuẩn, tuy nhiên ở các nƣớc đang phát triển chủ yếu là do vi khuẩn. Vi khuẩn gây NKHH thư

ờng gặp là S. pneumoniae, H. influenzae, Chlamydia trachomatic, S. aureaus, Mycoplasma pneumoniae…trong đó S. pneumoniae, H. influenzae có tỉ lệ cao nhất [3],[32]. NKHH đƣợc chia thành các mức độ khác nhau nhƣ ho hoặc cảm lạnh, viêm phổi, viêm phổi nặng, trong đó hay gặp nhất là ho hoặc cảm lạnh không kèm viêm phổi. Đối với mỗi phân loại khác nhau, sẽ có phác đồ và hƣớng xử trí tƣơng ứng, kháng sinh chỉ đƣợc sử dụng cho những trường hợp có kèm viêm phổi hoặc viêm phổi nặng.
Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu của các tác giả cho thấy tình hình sử dụng kháng sinh trong NKHH còn nhiều vấn đề bất cập, đặc biệt là việc lạm dụng kháng sinh, phối hợp kháng sinh không đúng, đây là nguyên nhân làm tăng tỉ lệ kháng kháng sinh, dẫn đến tình trạng điều trị kéo dài, bệnh diễn biến nặng lên.
Theo kết quả nghiên cứu của Hoàng Thị Huế và cộng sự tại Bệnh viện Đa khoa Trung Ƣơng Thái Nguyên 71% bệnh nhân đã sử dụng kháng sinh trƣớc khi đến viện, trong đó 28% gia đình tự đi mua kháng sinh [9]. Nghiên cứu của Nguyễn Quỳnh Hoa cho thấy một nửa các đợt mắc nhiễm khuẩn hô hấp nhẹ (528/1048) và 62,9% trẻ mắc nhiễm khuẩn hô hấp (392/623) đƣợc điều trị với kháng sinh.
Việc dùng kháng sinh không hợp lý này là do cán bộ y tế chỉ định chiếm tới 82,0% [6]. Theo Trần Thị Anh Thơ có 33,1 % bệnh nhân sử dụng kháng sinh trƣớc vào viện, trong đó 23,1% không có đơn thuốc.Tỷ lệ dùng kháng sinh sai liều so với khuyến cáo là 148/187 chiếm 79,14% [20]. Khoa Nội Nhi Bệnh viện Sản Nhi Bắc Ninh, hàng năm tiếp nhận hơn 17.000 bệnh nhi nhập viện, trong đó trên 50 % là NKHH. Để giúp cho việc điều trị và chăm sóc bệnh nhân NKHH, đặc biệt là việc sử dụng kháng sinh cho hiệu quả và hợp lý, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: Tình hình sử dụng kháng sinh điều trị nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính ở trẻ em 2 tháng đến 5 tuổi tại bệnh viện Sản Nhi Bắc Ninh" với mục tiêu:
1. Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính ở trẻ em 2 tháng đến 5 tuổi tại bệnh viện Sản Nhi Bắc Ninh.
2. Nhận xét hiệu quả sử dụng kháng sinh điều trị nhiễm khuẩn hô hấp cấp ở trẻ em 2 tháng đến 5 tuổi tại Khoa Nội Nhi – Bệnh viện Sản Nhi năm 2018

DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1. Phân bố đối tƣợng nghiên cứu theo giới và độ tuổi………………….. 18
Bảng 3.2. Thời gian từ khi bị bệnh đến khi vào viện theo độ tuổi…………….. 18
Bảng 3.3. Đặc điểm triệu chứng thực thể theo nhóm tuổi ……………………….. 20
Bảng 3.4. Đặc điểm cận lâm sàng theo chẩn đoán …………………………………. 21
Bảng 3.5. Tần suất sử dụng nhóm kháng sinh theo chẩn đoán ………………… 22
Bảng 3.6. Số loại kháng sinh đƣợc sử dụng theo chẩn đoán ……………………. 23
Bảng 3.7. Đặc điểm số loại kháng sinh đƣợc sử dụng theo tuổi ……………….. 23
Bảng 3.8. Phối hợp kháng sinh sử dụng trong điều trị NKHHCT …………….. 24
Bảng 3.9. Thời gian điều trị trung bình của nhóm trẻ NKHHCT ……………… 25
Bảng 3.10. Thời gian điều trị theo chẩn đoán ……………………………………….. 26
Bảng 3.11.Thời gian điều trị của nhóm có dùng kháng sinh và không
dùng kháng sinh trƣớc ở nhà ……………………………………………………………… 26
Bảng 3.12. Kết quả điều trị theo chẩn đoán ………………………………………….. 
DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1. Triệu chứng lâm sàng của trẻ……………………………………………. 19
Biểu đồ 3.2. Tình hình xử trí trƣớc khi vào viện……………………………………. 21
Biểu đồ 3.3. Đƣờng dùng kháng sinh ………………………………………………….. 25
Biểu đồ 3.4. Thời gian điều trị trung bình bằng kháng sinh …………………….. 
MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ ……………………………………………………………………………………… 1
Chƣơng 1. TỔNG QUAN ………………………………………………………………………. 3
1.1. Nhiễm khuẩn hô hấp (NKHH) ở trẻ em …………………………………………… 3
1.2. Nguyên nhân gây NKHH ở trẻ em………………………………………………….. 4
1.3. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của NKHH ở trẻ em………………………. 5
1.4. Tình hình sử dụng kháng sinh trong NKHH …………………………………….. 6
1.5. Tình hình nhiễm khuẩn hô hấp và sử dụng kháng sinh điều trị NKHH ở
trẻ em ………………………………………………………………………………………………. 8
1.6. Chƣơng trình Phòng chống NKHH ở trẻ em…………………………………… 10
Chƣơng 2. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU…………………. 11
2.1. Đối tƣợng nghiên cứu …………………………………………………………………. 11
2.2 Phƣơng pháp nghiên cứu ……………………………………………………………… 11
2.3. Phƣơng pháp thu nhập và xử lý số liệu ………………………………………….. 16
2.4. Đạo đức trong nghiên cứu……………………………………………………………. 17
Chƣơng 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ……………………………………………………. 18
3.1. Đặc điểm chung về đối tƣợng nghiên cứu………………………………………. 18
3.2. Tình hình sử dụng kháng sinh………………………………………………………. 21
3.3. Kết quả điều trị ………………………………………………………………………….. 25
Chƣơng 4. BÀN LUẬN………………………………………………………………………… 28
4.1. Đặc điểm chung của đối tƣợng nghiên cứu …………………………………….. 28
4.2. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của NKHH…………………………………. 29
4.3. Tình trạng sử dụng kháng sinh trƣớc khi vào viện và thời gian bị bệnh
trƣớc khi vào viện của trẻ ………………………………………………………………….. 31
4.4. Đánh giá việc sử dụng kháng sinh ………………………………………………… 33
KẾT LUẬN………………………………………………………………………………………… 36
KHUYẾN NGHỊ…………………………………………………………………………………. 3