Tình trạng dinh dưỡng và một số yếu tố liên quan của người bệnh suy thận mạn chưa lọc máu điều trị nội trú tại Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn năm 2018

Luận văn thạc sĩ y tế công cộng Tình trạng dinh dưỡng và một số yếu tố liên quan của người bệnh suy thận mạn chưa lọc máu điều trị nội trú tại Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn năm 2018. Nghiên cứu này nhằm khảo sát tình trạng dinh dưỡng và một số yếu tố liên quan của người bệnh suy thận mạn điều trị nội trú chưa lọc máu tại Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn. Thiết kế mô tả cắt ngang trên 138 người bệnh và kết hợp phỏng vấn sâu có chủ đích 02 bác sỹ, 08 người bệnh. Kết quả cho thấy tỷ lệ suy dinh dưỡng của người bệnh suy thận mạn đánh giá theo phương pháp SGA ở nhóm đối tượng này là 76,1%, kết quả này là khá cao và cao hơn nhiều so với đánh giá bằng các phương pháp chỉ số khối cơ thể (tỷ lệ suy dinh dưỡng  34,0%) và theo chỉ số xét nghiệm Albumin huyết thanh (tỷ lệ suy dinh dưỡng  48,6%). Những người bệnh trên 60 tuổi có nguy cơ bị suy dinh dưỡng cao gấp 3,29 lần những người dưới 60 tuổi. Nhóm người có thời gian mắc bệnh từ 2 năm trở lên có nguy cơ bị suy dinh dưỡng cao hơn gấp 3,68 lần ở nhóm có thời gian mắc bệnh dưới 2 năm (p < 0,05). Những người bệnh có thực hành dinh dưỡng không đạt có nguy cơ suy dinh dưỡng cao gấp 4,83 lần người bệnh thực hành đạt về dinh dưỡng. Tuy nhiên kiến thức và thực hành dinh dưỡng của người bệnh trong nghiên cứu được chỉ ra còn hạn chế cần được cải thiện đặc biệt truyền thông về thực hành dinh dưỡng cần đảm bảo tính trực quan. Người bệnh không được nhân viên y tế tư vấn về chế độ ăn có nguy cơ suy dinh dưỡng cao hơn gấp 4 lần người bệnh được nhân viên y tế tư vấn về chế độ ăn. Người nhà người bệnh được chỉ ra có ảnh hưởng lớn đến thực hành dinh dưỡng của người bệnh (theo hướng động viên nhắc nhở người bệnh tuân thủ và chuẩn bị chế độ ăn đúng). Các can thiệp truyền thông về dinh dưỡng cần quan tâm đến đối tượng này.

Suy thận mạn tính (STM) là giai đoạn tiến triển cuối cùng của bệnh thận mạn tính – là một trong những vấn đề sức khỏe đáng lo ngại đối với toàn xã hội bởi tốc độ gia tăng nhanh, ngày càng trẻ hóa và tỷ lệ tử vong cao. Tại Việt Nam, suy thận mạn được xếp là một trong 42 bệnh hiểm nghèo được nhà nước hỗ trợ và được xét giảm thuế thu nhập cá nhân.1 Suy dinh dưỡng (SDD) và tình trạng bệnh suy thận mạn là mối quan  hệ  hai  chiều.  Suy  dinh  dưỡng  làm  gia tăng sự tiến triển của bệnh lý thận (làm giảm độ lọc cầu thận và lưu lượng máu đến thận) đồng thời phối hợp với tình trạng viêm và các bệnh lý tim mạch làm gia tăng tỷ lệ tử vong. Tuy nhiên, đa số người bệnh suy thận mạn có sự hiểu biết hạn chế về dinh dưỡng, nên phần lớn người bệnh chỉ tập trung vào điều trị bằng thuốc mà ít chú ý đến chế độ dinh dưỡng của mình một cách đúng đắn, góp phần làm ảnh  hưởng  xấu  đến  tình  trạng  dinh  dưỡng (TTDD) và khả năng tự hồi phục sức khỏe.

MỤC LỤC
TÓM TẮT NGHIÊN CỨU………………………………………………………………………… vii
ĐẶT VẤN ĐỀ ………………………………………………………………………………………….. viii
MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU ………………………………………………………………………….3
Chương 1……………………………………………………………………………………………………..4
TỔNG QUAN TÀI LIỆU ……………………………………………………………………………..4
1.1. Một số khái niệm, thuật ngữ sử dụng trong nghiên cứu……………………………………… 4
1.2. Các phương pháp đánh giá tình trạng dinh dưỡng của người bệnh suy thận mạn .. 7
1.3. Tầm quan trọng của dinh dưỡng đối với người suy thận mạn…………………………… 12
1.4. Hậu quả suy dinh dưỡng ở người bệnh suy thận mạn………………………………………. 13
1.5. Một số nghiên cứu về dinh dưỡng của người bệnh suy thận mạn……………………… 14
1.6. Một số yếu tố liên quan đến tình trạng dinh dưỡng ở người bệnh bệnh thận mạn
chưa lọc máu ………………………………………………………………………………………………………… 15
1.7. Giới thiệu về địa bàn nghiên cứu…………………………………………………………………….. 18
KHUNG LÝ THUYẾT ……………………………………………………………………………….20
Chương 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ………………………………………………21
2.1. Đối tượng nghiên cứu …………………………………………………………………………………….. 21
2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu …………………………………………………………………… 21
2.3. Thiết kế nghiên cứu………………………………………………………………………………………… 21
2.4. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu…………………………………………………………………. 21
2.5. Phương pháp thu thập số liệu………………………………………………………………………….. 22
2.6. Các biến số nghiên cứu…………………………………………………………………………………… 24
2.7. Các khái niệm và phương pháp đánh giá…………………………………………………………. 24
2.8. Phương pháp phân tích số liệu………………………………………………………………………… 26
2.9. Đạo đức nghiên cứu……………………………………………………………………………………….. 27
2.10. Hạn chế của nghiên cứu, sai số và biện pháp khắc phụcError! Bookmark not defined.
Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU…………………………………………………………28
3.1. Một số đặc điểm chung của người tham gia nghiên cứu…………………………………… 28
3.2. Tình trạng dinh dưỡng của người bệnh suy thận mạn chưa lọc máu điều trị nội trú
tại bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn……………………………………………………………………………. 35
HUPHiv
3.3. Một số yếu tố liên quan đến tình trạng suy dinh dưỡng của người bệnh suy thận
mạn chưa lọc máu điều trị nội trú tại Bệnh viện đa khoa Xanh Pôn năm 2018………… 42
Chương 4: BÀN LUẬN……………………………………………………………………………….48
4.1. Một số đặc điểm chung của người tham gia nghiên cứu…………………………………..47
4.2. Tình trạng dinh dưỡng của người bệnh suy thận mạn chưa lọc máu…………………. 48
4.3. Một số yếu tố liên quan đến tình trạng suy dinh dưỡng của người bệnh STM chưa
lọc máu điều trị nội trú tại Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn……………………………………….. 52
TÀI LIỆU THAM KHẢO …………………………………………………………………………..62
Phụ lục 1…………………………………………………………………………………………………….67
BIẾN SỐ NGHIÊN CỨU ……………………………………………………………………………67
Phụ lục 2 PHIẾU ĐIỀU TRA NGHIÊN CỨU ……………………………………………..70
DANH MỤC BẢNG
Bảng 1.1.Phân loại mức độ suy thận và phương pháp điều trị ……………………………..5
Bảng 1.2.Các tiêu chí đánh giá tổng thể tình trạng dinh dưỡng (SGA)………………….9
Bảng 1.3.Phân loại tình trạng dinh dưỡng dành cho người trưởng thành……………..11
Bảng 1.4.Phân loại tình trạng dinh dưỡng theo chỉ số Albumin………………………….12
Bảng 2.1.Phân loại BMI theo WHO ……………………………………………………………….25
Bảng 2.2.Phân loại chỉ số xét nghiệm Albumin………………………………………………..26
Bảng 3.1. Phân bố người bệnh theo một số đặc điểm nhân khẩu ………………………..28
Bảng 3.2.Phân bố mức độ suy thận ở người bệnh theo thời gian mắc bệnh………….30
Bảng 3.3. Tư vấn về CĐA và tài liệu truyền thông …………………………………………..31
Bảng 3.4. Sự hỗ trợ của gia đình trong thực hiện CĐA……………………………………..32
Bảng 3.5. Kiến thức về dinh dưỡng của người bệnh …………………………………………33
Bảng 3.6. Thực hành về dinh dưỡng của người bệnh ………………………………………..34
Bảng 3.7. Chỉ số BMI và Albumin của người bệnh…………………………………………..35
Bảng 3.8.Đặc điểm cân nặng và thay đổi khẩu phần ăn của người bệnh………………36
Bảng 3.9.Triệu chứng hệ tiêu hóa (dạ dày – ruột) của người bệnh………………………37
Bảng 3.10.Tình trạng thể lực của người bệnh…………………………………………………..37
Bảng 3.11.Tình trạng dinh dưỡng của người bệnh theo SGA …………………………….39
Bảng 3.12.Tình trạng dinh dưỡng của người bệnh theo một số đặc điểm cá nhân…39
Bảng 3.13.Tình trạng dinh dưỡng của người bệnh theo thời gian mắc bệnh và mức
độ suy thận ………………………………………………………………………………………………….41
Bảng 3.14.Mối liên quan giữa một số đặc điểm cá nhân người bệnh và tình trạng .42
Bảng 3.15.Mối liên quan giữa kiến thức và thực hành về dinh dưỡng của NB và tình
trạng suy dinh dưỡng…………………………………………………………………………………….44
Bảng 3.16.Mối liên quan giữa hỗ trợ y tế (truyền thông, tư vấn) cho người bệnh …45
Bảng 3.17.Mối liên quan giữa hỗ trợ của gia đình và TTDD ……………………………..47
HUPHvi
DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1. Phân bố người bệnh theo mức độ suy thận…………………………………….29
Biểu đồ 3.2.Mức độ sang chấn và dấu hiệu thực thể của người bệnh ………………….38
Biểu đồ 3.3.Tỷ lệ người bệnh suy dinh dưỡng…………………………………………………….42