Nghiên cứu tác dụng lên hormon và cải thiện dòng tiểu của viên nang tiền liệt HV trên chuột cống trắng gây tăng sản lành tính tuyến tiền liệt

Luận văn thạc sĩ y học Nghiên cứu tác dụng lên hormon và cải thiện dòng tiểu của viên nang tiền liệt HV trên chuột cống trắng gây tăng sản lành tính tuyến tiền liệt.Tăng sản lành tính tuyến tiền liệt (TSLTTLT) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra tình trạng rối loạn tiểu tiện. Đây là một bệnh lành tính, ít gây ảnh hưởng đến tính mạng, nhưng ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Bệnh hay gặp nhất ở nam giới trung niên và tăng dần theo tuổi
Các nghiên cứu cho thấy, tại Hoa Kỳ mỗi năm có tới 1,2 triệu người đi khám về bệnh này, trong đó có tới 400.000 người phải can thiệp, tỷ lệ mắc tăng sản lành tính tuyến tiền liệt ở tuổi 40 là 25 %, ở tuổi 70 là 80% [1]. Tại Pháp, nam giới trên 50 tuổi mắc bệnh chiếm tỷ lệ 35-40%. Tại Thụy Điển có 0,15% dân số mổ tăng sản lành tính tuyến tiền liệt mỗi năm [2]. Ở Việt Nam, 63,8% nam giới trên 50 tuổi mắc bệnh này, trong 5 năm (1982- 1986), số bệnh nhân phẫu thuật tăng sản lành tính tuyến tiền liệt chiếm 11,8% tổng số bệnh nhân điều trị phẫu thuật tiết niệu tại bệnh viện Saint- Paul [3]. Theo điều tra của Trần Đức Thọ tại xã Chu Phan, Mê Linh, Hà Nội có 111 người bị tăng sản lành tính tuyến tiền liệt trong tổng số 196 nam giới từ 50 tuổi trở lên được khám chiểm tỷ lệ 59,18%, bệnh tăng dần theo lứa tuổi, tỷ lệ tuổi mắc cao nhất ở lứa tuổi từ 75 đến 79 tuổi [4]. Hiện nay, tuổi thọ dân số ngày càng cao cũng là một trong những nguyên nhân khiến tỷ lệ nam giới mắc tăng sản lành tình tuyến tiền liệt cũng tăng theo.

Bệnh nhân cảm nhận được các triệu chứng của tăng sản lành tính tuyến tiền liệt chủ yếu ở giai đoạn sau của bệnh, khi đã có rối loạn tiểu tiện, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Giai đoạn này nếu không điều trị tích cực, đúng phác đồ sẽ gây nhiều biến chứng như chèn ép vào niệu đạo và cổ bàng quang do sự tăng về kích thước, khối lượng tuyến tiền liệt và tăng trương lực cơ trơn; hậu quả là gây nhiễm trùng đường niệu, sỏi bàng quang, bí tiểu và suy thận cấp [1].
Y học hiện đại đã có nhiều phương pháp điều trị tăng sản lành tình tuyến tiền liệt, bằng cả nội khoa và ngoại khoa, với những hiệu quả nhất định. Tuy nhiên các phương pháp này đôi khi còn có những tồn tại như dị ứng thuốc tây y, hoặc chống chỉ định phẫu thuật [5].
Việt Nam với nguồn dược liệu phong phú, đa dạng cùng với vốn lý luận cơ bản y học cổ truyền vững chắc được lưu truyền từ ngàn đời xưa, các thế hệ sau đang kế thừa và phát triển những tinh túy của y học cổ truyền. “Tiền liệt HV” là bài thuốc nghiệm phương của Lê Thị Thanh Nhạn – Khoa thận – tiết niệu – Bệnh Viện Tuệ Tĩnh, được xây dựng trên cơ sở bài “Tỳ giải phân thanh ẩm” kết hợp với một số vị thuốc khác như Hoàng kỳ, Bán hạ chế, Trần bì, Hoài sơn, Kim anh tử …. ài thuốc được sử dụng điều trị hơn 10 năm theo phương pháp kê đơn truyền thống cho bệnh nhân tăng sản lành tính tuyến tiền liệt đạt kết quả tốt. Tuy nhiên, sử dụng thuốc dưới dạng cao lỏng theo phương pháp kê đơn và sắc thuốc truyền thống còn nhiều bất tiện như bảo quản khó khăn, bất cập cho người sử dụng khi phải di chuyển…Vì vậy, chúng tôi đã cải dạng sử dụng bài thuốc dưới dạng viên nang và có tên là “Tiền liệt HV”. Để có thêm cơ sở khoa học, tính an toàn cho người bệnh sử dụng chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Nghiên cứu tác dụng lên hormon và cải thiện dòng tiểu của viên nang tiền liệt HV trên chuột cống trắng gây tăng sản lành tính tuyến tiền liệt”, với các mục tiêu là:
1. Đánh giá ảnh hưởng của viên Tiền liệt HV lên các hormon testosteron và Dihydrotestosterone (DHT) trong máu và mô tuyến tiền liệt ở chuột cống trắng gây tăng sản lành tính tuyến tiền liệt.
2. Đánh giá tác dụng giãn cơ trơn cổ bàng quang và tác dụng cải thiện dòng tiểu của viên Tiền liệt HV trên chuột cống trắng gây tăng sản lành tính tuyến tiền liệt ở chuột cống trắng

MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ …………………………………………………………………………………… 1
Chƣơng 1: TỔNG QUAN………………………………………………………………….. 3
1.1. TĂNG SẢN LÀNH TÌNH TUYẾN TIỀN LIỆT THEO Y HỌC HIỆN
ĐẠI…………………………………………………………………………………………………… 3
1.1.1. Dịch tễ học tăng sản lành tình tuyến tiền liệt …………………………….. 3
1.1.2. Một số khái niệm về tăng sản lành tình tuyến tiền liệt………………. 3
1.1.3. Nguyên nhân cơ chế sinh bệnh tăng sản lành tình tuyến tiền liệt.. 4
1.1.4. Triệu chứng của tăng sản lành tính tuyến tiền liệt …………………….. 6
1.1.4.1. Triệu chứng lâm sàng…………………………………………………………. 6
1.1.4.2. Triệu chứng cận lâm sàng …………………………………………………… 6
1.1.5. Chẩn đoán……………………………………………………………………………….. 7
1.1.5.1. Chẩn đoán xác định……………………………………………………………. 7
1.1.5.2. Chẩn đoán phân biệt…………………………………………………………… 7
1.1.6. Điều trị…………………………………………………………………………………….. 8
1.1.6.1. Điều trị nội khoa ……………………………………………………………….. 8
1.1.6.2. Điều trị ngoại khoa…………………………………………………………….. 8
1.1.6.3. Phòng ngừa các biến chứng của bệnh…………………………………… 9
1.2. Y HỌC CỔ TRUYỀN NHẬN THỨC VỀ TĂNG SẢN LÀNH TÌNH
TUYẾN TIỀN LIỆT …………………………………………………………………………. 9
1.2.1. Bệnh danh ……………………………………………………………………………….. 9
1.2.2. Nguyên nhân cơ chế gây bệnh…………………………………………………… 11
1.2.3. Phân loại thể bệnh theo y học cổ truyền ……………………………………. 12
1.3. Tình hình nghiên cứu điều trị phì đại tiền liệt tuyến…………………….. 13
1.3.1. Y học hiện đại nghiên cứu điều trị tăng sản lành tính tuyến tiền liệt
…………………………………………………………………………………………………………. 13
1.3.1.1. Điều trị nội khoa ……………………………………………………………….. 131.3.1.2. Điều trị ngoại khoa…………………………………………………………….. 13
1.3.2. Tình hình y học cổ truyền nghiên cứu điều trị phì đại lành tính
tuyến tiền liệt…………………………………………………………………………………….. 13
1.3.2.1. Các nghiên cứu nước ngoài…………………………………………………. 13
1.3.2.2. Các nghiên cứu trong nước…………………………………………………. 14
1.3.3. Một số nghiên cứu thực nghiệm điều trị tăng sản lành tính tuyến
tiền liệt ……………………………………………………………………………………………… 15
1.3.3.1. Đánh giá ảnh hưởng của viên Tiền liệt HV lên các hormon
testosteron và Dihydrotestosterone (DHT) trong máu và mô tuyến tiền liệt
ở chuột cống trắng gây tăng sản lành tính tuyến tiền liệt. …………………… 15
1.3.3.2. Đánh giá tác dụng giãn cơ trơn cổ bàng quang và tác dụng cải
thiện dòng tiểu của viên Tiền liệt HV trên chuột cống trắng gây tăng sản
lành tính tuyến tiền liệt ở chuột cống trắng. ……………………………………… 15
1.4. TỔNG QUAN VỀ VIÊN NANG TIỀN LIỆT HV ………………………… 17
1.4.1. Xuất xứ……………………………………………………………………………………. 17
1.4.2. Thành phần viên nang Tiền liệt HV………………………………………….. 18
1.4.3. Cơ chế tác dụng của viên nang Tiền liệt HV theo y học cổ truyền. 21
1.4.4. Những nghiên cứu về viên nang Tiền liệt HV ……………………………. 22
1.4.4.1. Nghiên cứu viên nang Tiền liệt HV dưới dạng cao lỏng từ bài
thuốc “Tỳ giải phân thanh ẩm thang gia vị” ……………………………………… 22
1.4.4.2. Kết quả về nghiên cứu độc tính bán trường diễn của viên nang
Tiền liệt HV………………………………………………………………………………….. 22
1.4.4.3. Kết quả về nghiên cứu chống viêm của viên Tiền liệt HV trên
chuột cống trắng gây tăng sản lành tính tuyến tiền liệt ………………………. 23
1.4.4.4. Kết quả về nghiên cứu chống oxy hóa của viên Tiền liệt HV trên
chuột cống trắng gây tăng sản lành tính tuyến tiền liệt ………………………. 24
1.5. Tổng quan về thuốc trong mô hình nghiên cứu ……………………………. 24
1.5.1. Testosterone propionate …………………………………………………………… 241.5.2. Dutasteride………………………………………………………………………………. 24
Chƣơng 2: CHẤT LIỆU, ĐỐI TƢỢNG, PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN
CỨU…………………………………………………………………………………………………. 26
2.1. CHẤT LIỆU NGHIÊN CỨU ………………………………………………………. 26
2.2. ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU……………………………………………………… 26
2.3. MỘT SỐ HÓA CHẤT, DỤNG CỤ SỬ DỤNG TRONG NGHIÊN
CỨU…………………………………………………………………………………………………. 27
2.3.1. Dụng cụ, thiêt bị ………………………………………………………………………. 27
2.3.2. Hóa chất ………………………………………………………………………………….. 27
2.4. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU………………………………………………… 27
2.4.1. Đánh giá ảnh hƣởng của viên Tiền liệt HV lên các hormon
testosteron và Dihydrotestosterone (DHT) trong máu và mô tuyến tiền
liệt ở chuột cống trắng gây tăng sản lành tính tuyến tiền liệt………………. 27
2.4.2. Đánh giá tác dụng giãn cơ trơn cổ bàng quang và tác dụng cải thiện
dòng tiểu của viên Tiền liệt HV trên chuột cống trắng gây tăng sản lành
tính tuyến tiền liệt ở chuột cống trắng. ………………………………………………. 28
2.4.2.1. Đánh giá tác dụng giãn cơ trơn cổ bàng quang ……………………… 29
2.4.2.2. Đánh giá tác dụng cải thiện dòng tiểu…………………………………… 30
2.4. PHƢƠNG PHAP XỬ LÝ SỐ LIỆU …………………………………………….. 30
2.5. THỜI GIAN VÀ ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU DỰ KIẾN ……………… 30
Chƣơng 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU……………………………………………….. 31
3.1. Kết quả nghiên cứu ảnh hƣởng của viên nang Tiền liệt HV lên các
hormon testosteron và Dihydrotestosterone trong máu và mô tuyến tiền
liệt trên thực nghiệm…………………………………………………………………………. 31
3.1.1. Kết quả nghiên cứu ảnh hƣởng của viên nang Tiền liệt HV lên
hormon testosteron……………………………………………………………………………. 31
3.1.2. Kết quả nghiên cứu ảnh hƣởng của viên nang Tiền liệt HV lên
hormon Dihydrotestosterone……………………………………………………………… 333.2. Kết quả đánh giá tác dụng giãn cơ trơn cổ bàng quang và tác dụng
cải thiện dòng tiểu của viên nang Tiền liệt HV …………………………………… 36
3.2.1. Đánh giá tác dụng giãn cơ trơn cổ bàng quang …………………………. 36
3.2.2. Kết quả nghiên cứu tác dụng cải thiện dòng tiểu của viên Tiền liệt
HV trên thực nghiệm. ………………………………………………………………………. 38
Chƣơng 4: BÀN LUẬN……………………………………………………………………… 41
4.1. Bàn về kết quả nghiên cứu ảnh hƣởng của viên nang Tiền liệt HV
lên các hormon testosteron và Dihydrotestosterone trong máu và mô
tuyến tiền liệt trên thực nghiệm…………………………………………………………. 44
4.1.1. Bàn về kết quả nghiên cứu ảnh hƣởng của viên nang Tiền liệt HV
lên hormon testosteron ……………………………………………………………………… 44
4.1.2. Bàn về kết quả nghiên cứu ảnh hƣởng của viên nang Tiền liệt HV
lên hormon Dihydrotestosterone ……………………………………………………….. 44
4.2. Kết quả đánh giá tác dụng giãn cơ trơn cổ bàng quang và tác dụng
cải thiện dòng tiểu của viên nang Tiền liệt HV …………………………………… 46
4.2.1. Đánh giá tác dụng giãn cơ trơn cổ bàng quang …………………………. 46
4.2.2. Bàn về kết quả nghiên cứu tác dụng cải thiện dòng tiểu của viên
Tiền liệt HV trên thực nghiệm. …………………………………………………………. 47
KẾT LUẬN ………………………………………………………………………………………. 52
KIẾN NGHỊ……………………………………………………………………………………… 53
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Phụ lục: HÌNH ẢNH NGHIÊN CỨU
Phụ lục: QUY TRÌNH SẢN XUẤT TÓM TẮT VIÊN NANG CỨNG
TIỀN LIỆT HV
Phụ lục: TIÊU CHUẨN NGHIÊN CỨU SẢN PHẨM VIÊN NANG TIỀN
LIỆT H

DANH MỤC BẢNG
Bảng 1.1. Thành phần công thức cấu tạo viên nang Tiền liệt HV……………… 18
Bảng 2.1. Công thức viên nang Tiền liệt HV hàm lượng 500mg………………. 26
Bảng 3.1. Ảnh hưởng của viên Tiền liệt HV lên hàm lượng testosteron trong
huyết thanh chuột ……………………………………………………………………………….. 31
Bảng 3.2. Ảnh hưởng của viên Tiền liệt HV lên hàm lượng testosteron trong
mô tuyến tiền liệt chuột……………………………………………………………………….. 32
Bảng 3.3. Ảnh hưởng của viên Tiền liệt HV lên hàm lượng
Dihydrotestosterone huyết thanh chuột………………………………………………….. 33
Bảng 3.4. Ảnh hưởng của viên nang Tiền liệt HV lên hàm lượng hàm lượng
Dihydrotestosterone trong mô tuyến tiền liệt chuột (Mean ± SD, n = 10) ….. 35
Bảng 3.5. Kết quả đánh giá độ lớn co cơ của cơ trơn cổ bàng quang ghi lại
bằng hệ thống powerlab (Mean ± SD, n = 10)………………………………………… 36
Bảng 3.6. Kết quả đánh giá tần số co cơ của cơ trơn cổ bàng quang ghi lại
bằng hệ thống powerlab (Mean ± SD, n = 10)………………………………………… 37
Bảng 3.7. Tác dụng của Tiền liệt HV lên số lần tiểu tiện của chuột trong 2 giờ
đầu sau uống nước (30 ml/kg) (n = 10, ± SD). ………………………………………. 38
Bảng 3.8. Tác dụng của Tiền liệt HV lên thể tích trung bình mỗi lần tiểu tiện
của chuột trong 2 giờ đầu sau uống nước (ml/kg) (n = 10, ± SD)…………….. 39
Bảng 3.9. Tác dụng của Tiền liệt HV lên tổng số thể tích nước tiểu của chuột
trong 2 giờ đầu sau uống nước (30 ml/kg) (n = 10, ± SD). ……………………… 4