Khảo sát hoạt động chức năng theo thang đo OKS ở bệnh nhân thoái hóa khớp gối

Đề cương nghiên cứu khoa học cấp cơ sở Khảo sát hoạt động chức năng theo thang đo OKS ở bệnh nhân thoái hóa khớp gối tại khoa YHCT-VLTLPHCN bệnh viện Bình Thạnh.Bệnh thoái hóa khớp gối là một bệnh thường gặp ở những người trung niên trên 50 tuổi [1]. Đặc trưng của bệnh thường là tình trạng huỷ hoại của sụn và xương dưới sụn [2], bệnh có ảnh hưởng đến toàn bộ cấu trúc khớp như xương, sụn và những cấu trúc liên quan quanh khớp chứ không đơn thuần là sụn khớp [3]. Theo nghiên cứu tại Pháp tỷ lệ THKG chiếm 28,6% tổng số bệnh nhân mắc bệnh xương khớp. Còn ở Việt nam, tỷ lệ này chiếm khoảng 30- 35% [4]. Điều trị bệnh THKG đòi hỏi thời gian lâu dài và là gánh nặng kinh tế cho người bệnh nhưng hiệu quả mang lại chưa được như mong muốn.

Khớp gối là vị trí thường gặp nhất của thoái hóa khớp do khớp gối là khớp chịu tải, chịu ảnh hưởng nhiều của yếu tố nghề nghiệp, tính chất công việc và các thói quen sinh hoạt. Nghiên cứu của Hội Thấp khớp học Việt Nam đưa ra cho thấy đa số bệnh nhân thoái hóa khớp gối là người lao động với đặc thù là công việc chân tay (chiếm 80,6%). Thường xuyên nâng vật nặng, gấp gối, quỳ, đứng lâu (trên 2 giờ mỗi ngày), đi bộ trên 3 km/ngày… là nguyên nhân làm thúc đẩy thoái hóa khớp gối [5].
Bệnh để lại hậu quả khá nặng nề khi tiến triển đến giai đoạn nặng dẫn đến biến dạng khớp gối, người bệnh sẽ khó khăn khi di chuyển, không thể ngồi xổm được thậm chí có bệnh nhân không thể tự đứng được và phải sử dụng dụng cụ trợ giúp hoặc xe lăn, nặng nề hơn có thể dẫn đến thay khớp gối [6].
Một trong những biểu hiện của hoạt động chức năng thoái hoá khớp gối là giảm tầm hoạt động khớp gối, khiến cho các sinh hoạt của người bệnh trở nên khó khăn hơn, ảnh hưởng khá nhiều đến chất lượng cuộc sống cũng như các chức năng sinh hoạt hằng ngày của người bệnh nhất là đối với phụ nữ, họ phải làm công việc nội trợ, chăm sóc gia đình và có những phụ nữ phải làm việc để trang trải kinh tế gia đình. Còn ở nam giới, là người trụ cột gia đình, gánh vác những công việc nặng nhọc, hạn chế tầm hoạt động khớp gối cũng ảnh hưởng không ít đến cuộc sống và công việc của họ. Dunlop và cộng sự đã xác định rằng tầm hoạt động bị suy giảm là một trong những yếu tố xác định sự suy giảm chức năng. Trong một nghiên cứu của Odding et al phát hiện ra rằng hạn chế gập đầu gối là những yếu tố nguy cơ mạnh gây ra khuyết tật vận động (khuyết tật trong các hoạt động chủ yếu liên quan đến chi dưới, chẳng hạn như đi bộ, leo cầu thang, đứng lên và ngồi xuống trên ghế)[7]
Trên địa bàn quận Bình Thạnh có mật độ dân số khá đông, người lao động đa dạng nhiều thành phần như công nhân viên chức, buôn bán, lao động nặng, lao động chân tay khá nhiều. Vì vậy, khu vực này có nhiều người bệnh mắc các bệnh cơ xương khớp, trong đó lượng bệnh nhân được chẩn đoán thoái hóa khớp gối chiếm > 60% trên tổng số bệnh nhân mắc các bệnh cơ xương khớp đến khám tại bệnh viện Bình Thạnh.7
Việc khảo sát chức năng hoạt động của bệnh nhân thoái hoá khớp gối dựa vào thang đo OKS là công cụ đánh giá chính xác, giúp đánh giá mức độ ảnh hưởng hoạt động chức năng khớp vì các nguyên nhân khác nhau trong đó có các yếu tố tuổi, giới tính, cân nặng BMI, nghề nghiệp, trình độ học vấn và tầm hoạt động khớp. Từ đó, đưa ra hướng điều trị phục hồi chức năng hoạt động khớp gối, cũng như cải thiện được tầm hoạt động khớp gối sẽ giúp cho người bệnh thực hiện công việc cũng như sinh hoạt hằng ngày dễ dàng hơn.
Do đó, chúng tôi quyết định thực hiện Nghiên cứu “Khảo sát hoạt động chức năng theo thang đo OKS ở bệnh nhân thoái hóa khớp gối tại khoa YHCT-VLTLPHCN bệnh viện Bình Thạnh.”
❖ Câu hỏi nghiên cứu:
Hạn chế tầm hoạt động khớp gối ảnh hưởng lên các hoạt động chức năng ở bệnh nhân thoái hóa khớp gối như thế nào?
❖ Mục tiêu:
1. Xác định mối liên quan giữa chức năng khớp gối với các yếu tố nguy cơ ở bệnh nhân thoái hóa khớp gối.
2. Xác định mối liên quan giữa các hoạt động chức năng khớp gối và tầm hoạt động của người bệnh thoái hóa khớp gối tại khoa YHCT-VLTL-PHCN bệnh viện Bình Thạnh

MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ…………………………………………………………………………………………………………………….6
CHƯƠNG 1……………………………………………………………………………………………………………………….8
TỔNG QUAN TÀI LIỆU…………………………………………………………………………………………………….8
1.1.GIẢI PHẪU KHỚP GỐI ………………………………………………………………………………………….8
1.2 THOÁI HÓA KHỚP GỐI:……………………………………………………………………………………….9
1.2.1 Nguyên nhân……………………………………………………………………………………………………….9
1.2.2 Chẩn đoán …………………………………………………………………………………………………………10
1.2.3 Điều trị……………………………………………………………………………………………………………..11
1.2.4 Biến chứng của THKG ……………………………………………………………………………………….11
1.3 CHỨC NĂNG HOẠT ĐỘNG KHỚP GỐI………………………………………………………………12
1.4 TẦM HOẠT ĐỘNG KHỚP GỐI: …………………………………………………………………………..12
CHƯƠNG 2……………………………………………………………………………………………………………………..19
ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU……………………………………………………………19
2.1 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU………………………………………………………………………………….19
2.1.1 Tiêu chuẩn chọn bệnh…………………………………………………………………………………………19
2.1.2. Tiêu chuẩn chẩn đoán thoái hóa khớp gối: ……………………………………………………………19
2.1.3 Tiêu chuẩn loại trừ bệnh ……………………………………………………………………………………..19
2.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU…………………………………………………………………………….19
2.2.1 Thiết kế nghiên cứu ……………………………………………………………………………………………19
2.2.2 Phương pháp chọn mẫu: ……………………………………………………………………………………..20
2.2.3 Các bước tiến hành nghiên cứu……………………………………………………………………………20
2.2.4 Công cụ thu thập số liệu:. …………………………………………………………………………………..20
2.2.5 Định nghĩa biến số:…………………………………………………………………………………………….20
2.2.6 Kiểm soát sai lệch………………………………………………………………………………………………21
2.2.7 Phương pháp thu thập số liệu:………………………………………………………………………………22
2.2.8 Phương pháp phân tích thống kê: …………………………………………………………………………22
2.2.9 Xử lý số liệu:……………………………………………………………………………………………………..22
2.2.10 Phương pháp theo dõi và đánh giá kết quả chức năng hoạt động khớp gối:………………22
2.3 TÍNH ỨNG DỤNG CỦA NGHIÊN CỨU…………………………………………………………………25
2.4 VẤN ĐỀ Y ĐỨC:……………………………………………………………………………………………………26
CHƯƠNG 3……………………………………………………………………………………………………………………..28
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU…………………………………………………………………………………………………28
I. Đặc điểm trong nghiên cứu:……………………………………………………………………………………….28
1. Phân bố theo giới tính:………………………………………………………………………………………………28
2. Phân bố theo tuổi:…………………………………………………………………………………………………….28
3. Phâ n bố theo trình độ học vấn …………………………………………………………………………………..283
4. Chỉ số BMI: …………………………………………………………………………………………………………….29
5. Phân bố theo nghề nghiệp………………………………………………………………………………………….29
II. Chức năng khớp gối qua thang đo chức năng và mức độ đau (OKS) ở bệnh nhân thoái hóa khớp
gối 30
III. Mối liên quan giữa các yếu tố nguy cơ và chức năng khớp gối ………………………………….30
1. Mối liên quan giữa chức năng khớp theo thang đo chức năng khớp gối với giới tính ………..30
2. Mối liên quan giữa chức năng khớp theo thang đo chức năng khớp gối với tuổi ………………31
3. Mối liên quan giữa chức năng khớp theo thang đo chức năng khớp gối với trình độ học vấn.31
4. Nghề nghiệp: …………………………………………………………………………………………………………..32
5. BMI: 32
IV. Mối liên quan giữa chức năng khớp gối và tầm hoạt động khớp gối…………………………..33
1. Tầm hoạt động khớp gối:…………………………………………………………………………………………..33
2. Liên quan giữa chức năng khớp gối và tầm hoạt động duỗi gối (P):………………………………..33
3. Liên quan giữa chức năng khớp gối và tầm hoạt động gập gối (P):…………………………………34
4. Liên quan giữa chức năng khớp gối và tầm hoạt động duỗi gối (T): ……………………………….34
5. Liên quan giữa chức năng khớp gối và tầm hoạt động gập gối (T):…………………………………34
6. Kết quả hồi quy đa biến giữa chức năng khớp gối và các biến độc lập…………………………….35
CHƯƠNG 4……………………………………………………………………………………………………………………..36
BÀN LUẬN ……………………………………………………………………………………………………………………..36
4.1. ĐẶC ĐIỂM CỦA NHÓM NGHIÊN CỨU ……………………………………………………………………36
4.1.1. Về giới ………………………………………………………………………………………………………………..36
4.1.2. Về tuổi ………………………………………………………………………………………………………………..36
4.1.3.Trình độ học vấn……………………………………………………………………………………………………37
4.1.4 Nghề nghiệp:…………………………………………………………………………………………………………37
4.1.5 BMI……………………………………………………………………………………………………………………..37
4.2. CHỨC NĂNG KHỚP GỐI QUA THANG ĐO OKS Ở BỆNH NHÂN THOÁI HÓA KHỚP GỐI. 37
4.3 MỐI LIÊN QUAN GIỮA CÁC YẾU TỐ NGUY CƠ VÀ HOẠT ĐỘNG CHỨC NĂNG KHỚP GỐI .. 38
4.3.1. Tuổi và giới………………………………………………………………………………………………………….38
4.3.2. Trình độ học vấn và nghề nghiệp…………………………………………………………………………….38
4.3.3 BMI……………………………………………………………………………………………………………………..38
4.4 MỐI LIÊN QUAN GIỮA CHỨC NĂNG HOẠT ĐỘNG VÀ TẦM HOẠT ĐỘNG……………..38
4.4.1. Tầm hoạt động khớp gối………………………………………………………………………………………..38
4.4.2. Tầm hoạt động duỗi gối (P) ……………………………………………………………………………………39
4.4.3 Tầm hoạt động gập gối (P) ……………………………………………………………………………………..39
4.4.4 Tầm hoạt động duỗi gối (T)…………………………………………………………………………………….39
4.4.5 Tầm hoạt động gập gối (T) ……………………………………………………………………………………..39
4.5. ĐÁNH GIÁ MỐI TƯƠNG QUAN CÁC YẾU TỐ NGUY CƠ VÀ HOẠT ĐỘNG CHỨC NĂNG…….. 394
KẾT LUẬN………………………………………………………………………………………………………………………40
1. Liên quan giữa chức năng hoạt động khớp gối và một số yếu tố nguy cơ ………………………..40
2. Liên quan giữa chức năng hoạt động khớp gối và tầm hoạt động khớp……………………………40
KIẾN NGHỊ …………………………………………………………………………………………………………………….40
TÀI LIỆU THAM KHẢO ………………………………………………………………………………………………….4