Hệ thống đăng ký khám bệnh ngoại trú trực tuyến tại Khoa Khám bệnh, Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh: Nghiên cứu triển khai và chi phí – lợi ích

Luận văn thạc sĩ y tế công cộng Hệ thống đăng ký khám bệnh ngoại trú trực tuyến tại Khoa Khám bệnh, Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh: Nghiên cứu triển khai và chi phí – lợi ích. Hiện nay, công tác khám chữa bệnh tại các cơ sở y tế công lập có uy tín luôn đặt trong tình trạng quá tải, trong đó tập trung đặc biệt là các bệnh viện tuyến trung ương ở các thành phố lớn; việc giảm tải hoặc đáp ứng tải để phục vụ tốt nhất nhu cầu khám chữa bệnh của người dân vẫn đang là vấn đề thời sự và luôn nhận được sự quan tâm, chú ý của toàn xã hội Việt Nam (1) Trong đó, thời gian chờ đăng ký khám chữa bệnh dài khi người bệnh ngoại trú đến khám bệnh tại các cơ sở y tế đã trở thành một vấn đề góp phần làm tăng quá tải ở Việt Nam (2). Đặc biệt, hiện nay với việc sử dụng công nghệ 4.0, việc kết nối thông tin trong xã hội qua việc sử dụng Internet càng tăng (3) thì triển khai dịch vụ trực tuyến, trong đó bao gồm cả đăng ký lịch khám bệnh trực tuyến ngoại trú trên nền tảng Internet đã và đang thực hiện (4, 5).

Tại các quốc gia ở Châu Âu, ước tính có khoảng 18,0% dân số mong muốn trong tương lai gần người bệnh sẽ được tham vấn trực tuyến với các chuyên gia y tế và 25,4% dự kiến trong tương lai người bệnh sẽ có thể lên lịch một cuộc hẹn trực tuyến (6). Trong bối cảnh đại dịch COVID-19 đã thúc đẩy việc áp dụng các công nghệ y tế kỹ thuật số để tối đa hóa khả năng tiếp cận chăm sóc y tế trong các cơ sở chăm sóc ban đầu, các phòng khám y học gia đình ở Quebec, Canada năm 2021 cho kết quả phần lớn các phòng khám được khảo sát đã triển khai hệ thống lên lịch hẹn khám bệnh (7). Theo đánh giá của một số nghiên cứu gần đây từ các nghiên cứu triển khai đã tiến hành khảo sát trên người bệnh và người nhà người bệnh đã cho thấy rằng việc đăng ký lịch khám bệnh trực tuyến là phương thức có một tính năng cực kỳ quan trọng, được hầu hết người bệnh sẽ sử dụng lại dịch vụ này một lần nữa, vì qua đó giúp giảm thời gian chờ đợi, tăng sự hài lòng, giảm nhân viên lao động, cải thiện hiệu quả, tăng doanh thu, sắp xếp hợp lý các hoạt động,…(4, 8, 9). Tại Việt Nam, hệ thống đăng ký và thanh toán phí đăng ký khám bệnh trực tuyến đã được triển khai, tuy nhiên chưa ghi nhận việc nghiên cứu triển khai hệ thống này, cũng như chưa đánh giá được chi phí- lợi ích của hệ thống.
Bệnh viện Đại học Y Dược Thành Phố Hồ Chí Minh (UMC) là một mô hình mới được tự chủ hoàn toàn về tài chính, tổ chức và chuyên môn; trực thuộc Bộ Y tế, là bệnh viện đa khoa công lập, hạng I với 1.000 giường bệnh (10). Tại Khoa Khám bệnh- UMC, số lượng người bệnh khám hàng ngày đông và dao động bình quân từ 7.000 đến 8.000 lượt. Trước đây, UMC quản lý đăng kýkhám bệnh ngoại trú theo cách thông thường, đó là: người bệnh đến trực tiếp tại bệnh viện để đăng ký khám và thông tin dữ liệu của người bệnh được ghi lại trên giấy; việc này đòi hỏi người bệnh phải xếp hàng chờ đợi để được đăng ký khám chữa bệnh; do vậy nhiều giải pháp đã được triển khai như: quầy tiếp nhận đăng ký khám bệnh hoạt động từ 3 giờ sáng, đăng ký qua điện thoại,… nhưng vẫn quá tải do lượng người bệnh đông và đăng ký khám bệnh hoàn toàn bằng phương thức truyền thống. Từ cuối năm 2018, tại UMC đã triển khai khám bệnh trực tuyến qua phần mềm trên điện thoại di động hoặc qua website để nhằm giảm thời gian chờ đợi và cải thiện dịch vụ. Cho nên cần thiết phải có nghiên cứu đánh việc triển khai hệ thống trên, để hỗ trợ công tác tiếp đón người bệnh, tăng chất lượng phục vụ, thực hiện chủ trương lấy người bệnh là trung tâm và giảm quá tải. Xuất phát từ thực tiễn trên, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài nghiên cứu “Hệ thống đăng ký khám bệnh ngoại trú trực tuyến tại Khoa Khám bệnh, Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh: Nghiên cứu triển khai và chi phí – lợi ích”.
CÂU HỎI VÀ MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
Câu hỏi nghiên cứu
Hệ thống đăng ký khám bệnh ngoại trú trực tuyến tại Khoa Khám bệnh,
Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh được triển khai như thế nào? Chi phí – lợi ích khi triển khai hệ thống đăng ký khám bệnh ngoại trú trực tuyến như thế nào? Những lợi ích khi triển khai hệ thống đăng ký khám bệnh ngoại trú trực tuyến là gì (bao gồm lợi ích của người bệnh, lợi ích của bệnh viện, lợi ích của ngành y tế)? Các chỉ số để đánh giá, phân tích tài chính có đảm bảo để có thể đánh giá dự án có hiệu quả để có thể đầu tư không?
Mục tiêu nghiên cứu
1. Đánh giá quá trình triển khai hệ thống đăng ký khám bệnh ngoại trú trực tuyến tại Khoa khám bệnh, Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh (2019-2020).
2. Phân tích chi phí- lợi ích việc triển khai hệ thống đăng ký khám bệnh ngoại trú trực tuyến tại Khoa khám bệnh, Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh.

Đặt vấn đề: Trên nền tảng ứng dụng công nghệ 4.0 thì nhiều dịch vụ trực tuyến đã và đang được triển khai, bao gồm cả đăng ký lịch khám bệnh trực tuyến ngoại trú trên nền tảng Internet (ORS). Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh (UMC) là một trong những đơn vị đi đầu trong việc triển khai mô hình trên. Trọng tâm của nghiên cứu này là sử dụng Phân tích chi phí – lợi ích trung gian với mức độ đánh giá đến tỷ suất lợi ích chi phí và giá trị hiện tại ròng để đưa ra những chứng cứ thực tiễn trong ứng dụng công nghệ thông tin xây dựng mô hình bệnh viện thông minh, quản trị y tế thông minh tại UMC, từ đó nhân rộng mô hình cho các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh khác ở Việt Nam. Mục tiêu: Đánh giá chi phí lợi ích của việc triển khai hệ thống đăng ký khám bệnh ngoại trú trực tuyến tại Khoa Khám bệnh, Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Toàn bộ các chi phí liên quan đăng ký khám chữa bệnh được sử dụng theo hình thức trực tuyến và thông thường, lợi ích từ phía cung cấp dịch vụ (UMC) và khách hàng (người bệnh-NB) với khung thời gian phân tích trong 12 tháng (từ 01/01/2019 đến 31/12/2019) và nghiên cứu có tính toán đến lợi ích trong 5 năm và 10 năm tiếp theo. Kết quả: Chi phí đầu tư ban đầu (năm 2019) trong khoảng 10 tỉ đồng và chi phí hoạt động hàng năm trong khoảng từ 5,6 đến 6,6 tỉ đồng; lợi ích Bệnh viện thu được khi triển khai ORS tăng qua các năm từ khoảng 3,7 lên khoảng 9,9 tỉ đồng. Kết luận: Nghiên cứu cho thấy lợi ích Bệnh viện thu qua các năm (từ năm 2019 đến năm 2021) khi triển khai hệ thống ORS khá rõ rệt và lợi ích này tăng dần qua các năm từ khi bắt đầu đầu tư đến khi triển khai.

MỤC LỤC
MỤC LỤC……………………………………………………………………………………………i
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ………………………………………………………………iii
DANH MỤC BẢNG, BIỂU, SƠ ĐỒ……………………………………………………..v
LỜI CAM ĐOAN………………………………………………………………………………vii
ĐẶT VẤN ĐỀ……………………………………………………………………………………..1
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU ……………………………………………….4
1.1. CÁC KHÁI NIỆM ……………………………………………………………………………………….. 4
1.2. TỔNG QUAN VỀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU TRIỂN KHAI VÀ PHÂN TÍCH
CHI PHÍ – LỢI ÍCH …………………………………………………………………………………… 18
1.3. CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN VỀ NGHIÊN CỨU TRIỂN KHAI VÀ PHÂN
TÍCH CHI PHÍ – LỢI ÍCH…………………………………………………………………………… 27
1.4. KHUNG LÝ THUYẾT ……………………………………………………………………………….. 33
1.5. GIỚI THIỆU ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU……………………………………………………….. 36
CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU………41
2.1. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CỦA MỤC TIÊU 1 (NGHIÊN
CỨU TRIỂN KHAI):………………………………………………………………………………….. 41
2.2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CỦA MỤC TIÊU 2 (PHÂN
TÍCH CHI PHÍ VÀ LỢI ÍCH):…………………………………………………………………….. 50
2.3. ĐẠO ĐỨC NGHIÊN CỨU………………………………………………………………………….. 64
CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ……………………………………………65
3.1. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU ……………………………… 65
3.2. MỤC TIÊU 1: KẾT QUẢ QUÁ TRÌNH TRIỂN KHAI HỆ THỐNG ĐĂNG KÝ
KHÁM BỆNH NGOẠI TRÚ TRỰC TUYẾN……………………………………………….. 69
3.3. MỤC TIÊU 2: PHÂN TÍCH CHI PHÍ – LỢI ÍCH VIỆC TRIỂN KHAI HỆ THỐNG
ĐĂNG KÝ KHÁM BỆNH NGOẠI TRÚ TRỰC TUYẾN TẠI KHOA KHÁM
BỆNH, BỆNH VIỆN ĐẠI HỌC Y DƯỢC TP. HỒ CHÍ MINH ………………………. 87
CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN ………………………………………………………………..105
4.1. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU QUÁ TRÌNH TRIỂN KHAI HỆ THỐNG ĐĂNG KÝ
KHÁM BỆNH NGOẠI TRÚ TRỰC TUYẾN TẠI KHOA KHÁM BỆNH, BỆNH
HUPHii
VIỆN ĐẠI HỌC Y DƯỢC TPHCM 2019-2020 (VỀ TÍNH CHẤP NHẬN, TÍNH
THÍCH HỢP, TÍNH KHẢ THI VÀ KẾT QUẢ TRIỂN KHAI)……………………… 105
4.2. PHÂN TÍCH CHI PHÍ – LỢI ÍCH VIỆC TRIỂN KHAI HỆ THỐNG ĐĂNG KÝ
KHÁM BỆNH NGOẠI TRÚ TRỰC TUYẾN TẠI KHOA KHÁM BỆNH, BỆNH
VIỆN ĐẠI HỌC Y DƯỢC TP. HỒ CHÍ MINH…………………………………………… 115
4.3. MỘT SỐ ƯU NHƯỢC ĐIỂM VÀ ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI ……………………… 118
CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN ………………………………………………………………..122
5.1. KẾT QUẢ CỦA NGHIÊN CỨU TRIỂN KHAI …………………………………………… 122
5.2. KẾT QUẢ PHÂN TÍCH CHI PHÍ – LỢI ÍCH ……………………………………………… 124
KHUYẾN NGHỊ ……………………………………………………………………………..125
TÀI LIỆU THAM KHẢO………………………………………………………………..12

DANH MỤC BẢNG, BIỂU, SƠ ĐỒ
BẢNG
Bảng 1.1: Thông tin về 21 hệ thống trong nghiên cứu của Zhao P (2017) ……..8
Bảng 1.2: Các biến đầu ra/kết quả của nghiên cứu triển khai…………………….20
Bảng 2.1: Bảng các biến số thông tin cơ bản của người bệnh ……………………43
Bảng 2.2: Bảng các biến số thông tin cơ bản của nhân viên y tế ……………….44
Bảng 2.3: Các chủ đề nghiên cứu của nghiên cứu định tính ……………………..45
Bảng 2.4: Bảng các biến số của phương pháp nghiên cứu định lượng………..46
Bảng 2.5: Bảng các biến số và chỉ số nghiên cứu phân tích chi phí – lợi ích
của hệ thống đăng kí khám chữa bệnh ngoại trú trực tuyến ………………………53
Bảng 3.1: Thông tin của người bệnh………………………………………………………65
Bảng 3.2: Thông tin khám bệnh của người bệnh……………………………………..65
Bảng 3.3: Thông tin chung về đối tượng tham gia là nhân viên y tế…………..66
Bảng 3.4: Kết quả triển khai …………………………………………………………………68
Bảng 3.5: Kết quả khảo sát tính chấp nhận trên người bệnh ……………………..70
Bảng 3.6: Kết quả khảo sát tính chấp nhận trên nhân viên y tế …………………72
Bảng 3.7: Kết quả khảo sát tính thích hợp trên người bệnh ………………………74
Bảng 3.8:Kết quả khảo sát tính thích hợp trên nhân viên y tế ……………………75
Bảng 3.9: Kết quả khảo sát tính khả thi trên người bệnh…………………………..78
Bảng 3.10: Kết quả khảo sát tính khả thi trên nhân viên y tế …………………….81
Bảng 3.11: Bảng tính chi phí đầu tư hệ thống khi triển khai khám bệnh trực
tuyến………………………………………………………………………………………………….84
Bảng 3.12: Bảng tính chi phí hoạt động thường xuyên hàng năm khi triển khai
khám bệnh trực tuyến và truyền thống tại UMC ……………………………………..85
Bảng 3.13: Bảng tính tổng lượt khám bệnh và thời gian chờ khám tại umc…89
Bảng 3.14: Bảng tính lợi ích của bệnh viện khi triển khai khám bệnh trực
tuyến………………………………………………………………………………………………….91
Bảng 3.15: Bảng tính ngân lưu khi triển khai khám bệnh trực tuyến ………….96
Bảng 3.16: Bảng tính giá trị hiện tại ròng (NPV) của bệnh viện khi triển khai
khám bệnh trực tuyến…………………………………………………………………………..98
Bảng 3.17: Bảng tính giá trị dòng tiền và tỷ suất hoàn vốn nội bộ (IRR) của
Bệnh viện khi triển khai khám bệnh trực tuyến……………………………………….99
Bảng 3.18: Kết quả phân tích độ nhạy khi tăng chi phí thường xuyên ………100
HUPHvi
Bảng 3.19: Kết quả phân tích độ nhạy NPV khi tăng chi phí thường xuyên và
mức đầu tư ……………………………………………………………………………………….101
Bảng 3.20: Kết quả phân tích độ nhạy IRR khi tăng chi phí thường xuyên …1