Muỗi cát (sand fly) truyền bệnh leishmania tại một số tỉnh miền bắc Việt Nam, 2016 – 2017

Muỗi cát (sand fly) truyền bệnh leishmania tại một số tỉnh miền bắc Việt Nam, 2016 – 2017
Tác giả: Trần Hải Sơn, Trần Vũ Phong, Trần Công Tú, Trần Như Dương, Nguyễn Thị Yên, Vũ Thị Liễu, Ngô Khánh Phương, Nguyễn Viết Hoàng, Nguyễn Văn Châu, Nill Rahola, Anne Laure, Vũ Sinh Nam
Tóm tắt:
Muỗi cát, véc tơ truyền leishmania đã được ghi nhận ở Việt Nam từ những năm 1930, với số lượng là 10 loài. Đã nhiều năm thông tin về muỗi cát chưa được cập nhật. Gần đây bệnh do leishmania và do vi rút phlebo đang có chiều hướng phát triển tại các nước trong khu vực. Với mục tiêu bổ sung thông tin về các loài muỗi cát, chúng tôi đã điều tra thành phần muỗi cát tại 6 tỉnh Quảng Ninh, Ninh Bình, Lạng Sơn, Lào cai, Sơn La và Hà Giang. Sử dụng bẫy đèn CDC đặt trong nhà, ngoài nhà, chuồng trại và các sinh cảnh gần người để thu muỗi cát trong thời gian từ tháng 5 đến tháng 10/2016. Mẫu thu thập được làm tiêu bản, định loài theo khoá định loại của Lewis (1978, 1987) và Killick Kendrick (1991). Xét nghiệm tìm ký sinh trùng leishmania bằng phương pháp nested PCR. Tổng số 3024 muỗi cát đã được thu thập từ 6 tỉnh. Định loài 887 mẫu xác định 17 loài thuộc 3 giống Sergentiomyia, Phlebotomus, và Chinus trong đó có 8 loài lần đầu tiên được mô tả tại Việt Nam (Ph. barguesae, Ph. betisi, Ph. mascomai, Ph. yunshengensis, Ph. (Id.) longiforceps, Se. hivernus, Se. (Gr.) india, và Ch. junlianensis). Còn 423 mẫu đang xác định có thể là loài mới cho khoa học. Nested PCR sàng lọc 16 mẫu muỗi cát cho kết quả âm tính với ký sinh trùng leishmania.