Nghiên cứu mô hình quản lý và chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại cộng đồng huyện Từ Liêm thành phố Hà Nội (2005 – 2007)

Nghiên cứu mô hình quản lý và chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại cộng đồng  huyện Từ Liêm thành phố Hà Nội (2005 – 2007) Trang phụ bìa Lời cam đoan

Cùng với sự tiến bộ của y học và công tác dân số – kế hoạch hóa gia đình, ở nhiều nước trên thế giới, tỷ lệ sinh và tỷ lệ chết có xu hướng giảm, tuổi thọ của con người ngày càng tăng. Hiện nay, cứ 10 người dân thì có 1 người cao tuổi, nhưng đến năm 2050 cứ 5 người dân có 1 người cao tuổi và đến năm 2150 thì cứ 3 người dân sẽ có 1 người cao tuổi.
Do quá trình lão hoá, nên sức đề kháng và khả năng tự điều chỉnh của người cao tuổi giảm dần, cộng với sự hấp thụ dinh dưỡng, dự trữ năng lượng kém… đó là những điều kiện làm cho bệnh tật dễ phát sinh, phát triển nặng lên. Bệnh lý của người cao tuổi thường là đợt cấp của bệnh mạn tính, tính chất đa bệnh lý và âm thầm làm cho khó chán đoán và phát hiện, khả năng phục hói kém Vì vậy, nếu không được phát hiện, chăm sóc và điều trị tích cực kịp thời có thể dễ dẫn đến tình trạng sức khoẻ suy sụp và tử vong [60], [69].
Hạn chế quá trình lão hoá và bệnh tật cho người cao tuổi, nhằm kéo dài cuộc sống khoẻ mạnh, hữu ích là ước vọng ngàn đời của con người. Điều này phụ thuộc vào một phần rất quan trọng đó là dự phòng, chăm sóc sức khỏe, năng cao sức đề kháng cho người cao tuổi tại cộng đồng. Do đặc tính sinh học của người cao tuổi cho nên nguyện vọng thiết tha nhất của người cao tuổi là được sống khỏe mạnh, được quan tâm chăm sóc và khám chữa bệnh kịp thời [37], [40]. Lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và năng cao chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi đã và đang được các nhà khoa học ở nhiều nước tập trung nghiên cứu. Chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi có mối liên quan chặt chẽ với khái niệm sức khoẻ và nâng cao chất lượng cuộc sống. Điều này đòi hỏi phải có sự quan tâm của toàn xã hội mà trước hết là trách nhiệm của bản thân người cao tuổi, gia đình và cộng đồng – nơi người cao tuổi đang sinh sống hàng ngày.

Quan tâm, chăm sóc sức khoẻ cho người cao tuổi là một chính sách lớn của Đảng. Nhà nước và ngành y tế. Tuy nhiên, trong điều kiện nguồn lực của Nhà nước đầu tư cho y tế còn có hạn thì việc khuyến khích, đa dạng hóa các hình thức tổ chức châm sóc sức khỏe (Nhà nước, dân lập, tư nhân), nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của nhân dân trong đó có người cao tuổi là một trong những giải pháp đúng đân và cấp bách trong tình hình hiện nay [60].
Mặc dù đã có nhiều mô hình quản lý và chăm sóc sức khỏe người cao tuổi được nghiên cứu, triển khai ứng dụng ở nhiều nước trên thế giới cũng như ở Việt Nam, nhưng việc áp dụng vào hoàn cảnh cụ thể của từng địa phương còn phụ thuộc vào điều kiện kinh tế – xã hội khác nhau, đặc biệt là ở các vùng đô thị [84], [94]. Chính vì vậy, việc tìm kiếm một mô hình thích hợp để nâng cao sức khỏe, cải thiện chất lượng sống cho người cao tuổi ở khu vực thành thị là một vẫn để có tính đặc thù riêng biệt.
Từ Liêm là một huyện ngoại thành của thành phố Hà Nội, đang có tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh, có đặc điểm kinh tế – xã hội đặc trưng cho vùng nông thôn đang chuyển sang đô thị hóa. Số người cao tuổi ngày một tăng, vậy tình hình sức khoẻ, nhu cầu và sử dụng dịch vụ chăm sóc sức khoẻ của người cao tuổi tại Từ Liêm ra sao? Sự đáp ứng của gia đình và xã hội đến chăm sóc sức khỏe người cao tuổi như thế nào? Chính quyền, các ban ngành, đoàn thể và Y tế xã cần có những giải pháp nào để đáp ứng nhu cầu cơ bản về chăm sóc sức khoẻ của người cao tuổi tại tuyến xã? Xuất phát từ những lý do trên chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài này, nhầm các mục tiêu sau:
1. Xác định nhu cầu sử dụng dịch vụ chăm sóc sức khỏe người cao tuổi và khả năng đáp ứng của y tế tuyến xã tai huyện Từ Liêm, Hà Nội năm 2005.
2. Xây dựng và thử nghiệm mô hình quản lý, châm sóc sức khoẻ người cao tuoi tai tuyến xã, huyện Từ Liêm, Hà Nôi (2005-2007).

Mục lục

Danh mục các chữ viết tắt Danh mục các bảng Danh mục các hình Danh mục các biểu đổ Danh mục các sơ đổ

ĐẶT VẤN ĐỂ 1

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN 3

1.1. Nhu cầu, thực trạng sử dụng và khả năng đáp ứng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe ở người cao tuổi 3

1.1.1. Người cao tuổi trên thế giới và ở Việt Nam 3

1.1.2. Nhu cầu chăm sóc sức khoẻ của người cao tuổi 5

1.1.3. Sử dụng dịch vụ chăm sóc sức khỏe ở người cao tuổi 13

1.1.4. Khả năng đáp ứng dịch vụ chăm sóc sức khỏe người cao tuổi

của trạm y tế xã

1.2. Một số mô hình quản lý và chăm sóc sức khỏe người cao tuổi 23

1.2.1. Mô hình bác sĩ gia đình

1.2.2. Mô hình trung tâm tư vấn, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi 27

1.2.3. Mô hình y tế viễn thông trong chăm sóc sức khỏe người cao tuổi 28

1.2.4. Mô hình chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi tại công đổng 29

1.2.5. Mô hình chăm sóc sức khỏe miễn phí cho người cao tuổi tại 

bệnh viện

1.2.6. Mô hình trung tâm chăm sóc người cao tuổi

1.2.7. Mô hình câu lạc bô sức khỏe 

CHƯƠNG 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN cứu 36

2.1. Đối tượng, chất liệu, địa điểm và thời gian nghiên cứu 36

2.1.1. Đối tượng nghiên cứu 36

2.1.2. Chất liêu nghiên cứu 36

2.1.3. Địa điểm nghiên cứu 37

2.1.4. Thời gian nghiên cứu 40

2.2.  Phương pháp nghiên cứu 41

2.2.1. Thiết kế nghiên cứu 41

2.2.2. Sơ đổ nghiên cứu 41

2.2.3. Các phương pháp nghiên cứu 42

2.3. Nội dung và các chỉ số nghiên cứu 52

2.4. Kỹ thuật khống chế sai số 54

2.5. Xử lý số liệu 54

2.6. Đạo đức trong nghiên cứu 55

2.7. Một số hạn chế' của đề tài 55

2.8. Tổ chức nghiên cứu 55

CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN cứu 57

3.1. Thực trạng nhu cầu, sử dụng dịch vụ chăm sóc sức khỏe

người cao tuổi và khả năng đáp ứng của y tế' tuyến xã tại huyện Từ Liêm, Hà Nội 57

3.1.1. Một số đặc điểm của nhóm đối tượng nghiên cứu 57

3.1.2. Nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người cao tuổi 59

3.1.3. Tình hình sử dụng dịch vụ chăm sóc sức khoẻ của người cao tuổi 66

3.1.4. Khả năng đáp ứng dịch vụ chăm sóc sức khoẻ người cao tuổi

của y tế xã 70

3.2. Xây dựng và thử nghiệm mô hình quản lý và chăm sóc sức

khỏe người cao tuổi tại cộng đổng 71

3.2.1. Xây dựng mô hình quản lý và chăm sóc sức khỏe người cao

tuổi tại cộng đổng 71

3.2.2. Kết quả thực hiện và hiệu quả của mô hình sau 24 tháng

can thiệp 80

CHƯƠNG 4. B ÀN LUậN 106

4.1. Về nhu cầu, sử dụng dịch vụ chăm sóc sức khỏe người cao tuổi và khả năng đáp ứng của y tế' tuyến xã tại huyện Từ Liêm, Hà Nội 106

4.1.1. Về nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người cao tuổi 106

4.1.2. Về các yếu tố liên quan đến sức khỏe của người cao tuổi 111

4.1.3. Về khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe của người

cao tuổi 112

4.1.4. Về khả năng đáp ứng dịch vụ chăm sóc sức khỏe người cao

tuổi của trạm y tế xã 117

4.2. Về việc xay dựng và thử nghiệm mô hình quản lý, chăm sóc sức

khoẻ người cao tuổi tại cộng đổng 119

4.2.1. Về việc xây dựng mô hình 119

4.2.2. Về các hoạt đông của mô hình 121

4.2.3. Về hiệu quả của mô hình quản lý, chăm sóc sức khỏe người

cao tuổi tại công đổng 127

4.2.4. Về ưu điểm, tổn tại và khả năng duy trì hiệu quả của mô hình

quản lý, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại công đổng 131

KẾT LUậN 136

KIẾN NGHỊ 138

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG Bố CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN

QUAN ĐếN LUậN ÁN 139

TÀI LIÊu THAM KHảO 140

PHỤ LỤC 159