Nghiên cứu tác dụng kích thích miễn dịch và chống oxy hóa của cao quả nhàu trên động vật thực nghiệm

Luận án tiến sĩ y học Nghiên cứu tác dụng kích thích miễn dịch và chống oxy hóa của cao quả nhàu trên động vật thực nghiệm. Miễn dịch học là một lĩnh vực ngày càng phát triển và có nhiều ứng dụng rộng rãi trong y, sinh học. Một trong các hướng nghiên cứu quan trọng của miễn dịch là tìm hiểu các yếu tố trong mạng lưới điều hoà, kiểm soát hoạt động của hệ thống này. Trong quá trình hoạt động của hệ thống miễn dịch, có sự tham gia của nhiều chất đóng vai trò truyền đạt thông tin giữa các tế bào. Các chất này có tác dụng kích thích hay kìm hãm sự trưởng thành và các hoạt động chức năng của các tế bào miễn dịch. Những chất được gọi là chất kích thích miễn dịch khi làm tăng cường đáp ứng miễn dịch hoặc ngược lại nếu có tác dụng gây suy giảm đáp ứng miễn dịch được gọi là chất ức chế miễn dịch [3] [8] [9]. Trên lâm sàng các tình trạng bệnh lý liên quan đến suy giảm miễn dịch, đặc biệt là suy giảm miễn dịch thứ phát rất phổ biến do nhiễm trùng cáp, mạn tính, nhiễm đọc hoá chất, sau trị liệu ung thư bằng tia xạ, AIDS…. Điều trị các bệnh lý đó ngoài việc điều trị nguyên nhân căn dùng thêm biện pháp kích thích miễn dịch thích hợp. Các chất kích thích miễn dịch có nguồn gốc rất khác nhau, quan trọng nhất phải kẻ đến các chất kích thích miễn dịch nội sinh (đây là các sản phẩm chế tiết của các tế bào miễn dịch) như: interleukin (IL) 1, 2, 3…35, interferon (IFN)… goi chung là các cytokin [53]. Các chất kích thích miễn dịch có nguồn gốc từ vi khuẩn, virus, ký sinh trùng, năm… như BCG, bronchovaxom, lentinan… [3], [9], [29], [62], [90].

Các chất kích thích miễn dịch có nguồn góc hoá học được tổng hợp hoặc bán tổng hợp đã được sử dụng như levamisol, imuthiol. Hiệu quả mang lại do việc sử dụng các chất kích thích miễn dịch là rất khả quan, tuy nhiên vẫn còn nhiều tồn tại… như chi phí cho một đợt điều trị quá cao khi sử dụng các thuốc kích thích miễn dịch có nguồn gốc nội sinh, không phù hợp với điều kiện kinh tế của phần lớn người bệnh. Trong khi đó các thuốc có nguồn góc hoá học lại có đọc tỉnh cao, ảnh hưởng xấu tới chức năng gan, thân. Vì vậy, việc tìm kiếm và đưa vào sử dụng những chất kích thích miễn dịch có nguồn gốc từ thực vật, đặc biệt là các dược liệu có sẵn trong nước là một văn đề cấp thiết được đặt ra. Cây nhàu (Morinda citrifolia L. Rubiaceae), một trong những dược liệu được nhân dân sử dụng lâu đời với mục đích nàng cao sức đề kháng của cơ thể [5], [28]. Đặc biệt gần đây nhiều nhà khoa học trên thế giới đã nghiên cứu sâu hơn về quả của cây nhàu trồng ở Hawaii và đưa ra nhiều kết quả nghiên cứu khả quan về tác dụng chống ung thư, chống oxyhóa và kích thích miễn dịch [46], [75], [81], [97] [98], [99], [100], [101], [102], [116], [175], [218].
Trong các nghiên cứu trước đã chứng minh cao quả nhàu có tác dụng kích thích miễn dịch thông qua tác dụng kích thích hồi phục các chỉ số miễn dịch ở súc vật thực nghiệm bị suy giảm miễn dịch do chiếu tia gamma và tiêm cyclophosphamid [2]. Vì vậy, tiến hành nghiên cứu đề tài này nhằm đánh giá tác dụng chống oxyhóa và đánh giá sâu hơn về tác dụng kích thích miễn dịch trên thực nghiệm của cao quả nhàu Việt Nam.
Mục tiêu của đề tài:
1. Nghiên cứu tác dụng kích thích miễn dịch in vitro và in vivo của cao quả nhàu trên chuột nhất trắng.
2. Nghiên cứu tác dụng chống oxyhoá của cao quả nhàu trên thỏ bị chiều xa và trên 2 mô hình gây tổn thương gan bang carbon tetraclorid và paracetamol ở chuột nhắt tráng.