Nghiên cứu độc tính cấp, bán trường diễn và tác dụng giảm đau của bài thuốc Thái Bình HV trên động vật thực nghiệm

Luận văn thạc sĩ y học Nghiên cứu độc tính cấp, bán trường diễn và tác dụng giảm đau của bài thuốc Thái Bình HV trên động vật thực nghiệm.Trong các bệnh lý như viêm khớp, gout, viêm khớp dạng thấp… thì đau là một triệu chứng xuất hiện sớm và phổ biến nhất, đau xuất hiện ở bệnh lý tất cả các hệ cơ quan trong cơ thể, đặc biệt là bệnh lý cơ xương khớp. Chúng gây khó khăn trong sinh hoạt, làm việc và làm giảm chất lượng cuộc sống.
Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới WHO, viêm khớp là một bệnh lý khá phổ biến mà theo số liệu điều tra cứ 100 người trưởng thành thì có từ 2-5 người bị mắc bệnh. Đây là bệnh lý xảy ra tại các khớp trên cơ thể của người như: khớp cổ tay; khớp cổ chân; khớp đầu gối…Triệu chứng đặc trưng của bệnh là các khớp bị sưng, nhức và đau, khiến cho người bệnh gặp nhiều khó khăn trong sinh hoạt thường ngày, nhất là khi vận động và di chuyển. Bệnh có thể xảy ra ở mọi độ tuổi, tuy nhiên người cao tuổi và phụ nữ là những đối tượng dễ mắc bệnh. Viêm khớp bao gồm viêm khớp cấp và mạn tính. Bệnh viêm khớp cấp tính không được điều trị sớm, chế độ sinh hoạt hàng ngày không khoa học, bệnh sẽ nhanh chóng chuyển sang giai đoạn mãn tính. Bệnh cần điều trị lâu dài và theo dõi thường xuyên, tùy thuộc vào loại viêm khớp mà lựa chọn các thuốc dùng để điều trị viêm khớp khác nhau. Các thuốc điều trị cơ bản bao gồm nhóm thuốc DMARDs (Disease-modifying antirheumatic drugs) kinh điển (methotrexate, sulfasalazine, hydroxychloroquine…), và các thuốc cắt cơn như NSAIDs, corticoid nhằm giảm đau chống viêm nhanh chóng, tuy nhiên nhược điểm của các nhóm thuốc này là có nhiều tác dụng không mong muốn, việc sử dụng kéo dài dễ dẫn tới nguy cơ mắc các bệnh lý như: viêm dạ dày, xuất huyết tiêu hóa, loãng xương… [1], [2], [3]. Vì vậy, việc nghiên cứu ra các thuốc chữa viêm khớp có hiệu quả điều trị cao và ít tác dụng không mong muốn đang là mục tiêu hàng đầu của các nhà y học.

Ngày nay, xu thế nghiên cứu thảo dược để sử dụng trong điều trị đang ngày càng phổ biến trên thế giới, không những chỉ ở các nước Châu Á mà cả khu vực Châu Âu. Từ nghiên cứu thành phần hóa học, tác dụng dược lý đã và đang chứng minh thuốc y học cổ truyền có hiệu quả trong điều trị một số bệnh lý phức tạp, mang lại lợi ích lớn cho người bệnh vì ít tác dụng không mong muốn, ít tốn kém hơn.
Nhằm mục tiêu kết hợp Y học cổ truyền (YHCT) với Y học hiện đại (YHHĐ), hiện đại hóa Y Dược học cổ truyền, nghiên cứu bảo tồn, kế thừa và sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên cây thuốc Việt Nam. Bài thuốc Thái Bình – là một bài thuốc Nam kinh nghiệm đã được nhân dân ta sử dụng lâu đời để chữa các bệnh liên quan tới xương khớp có hiệu quả. Bài thuốc có tác dụng chống viêm và giảm đau trên động vật thực nghiệm. Tuy nhiên hiện tại chưa có nghiên cứu nào về độc tính, độc tính bán trường diễn và tác dụng giảm đau tại tổ chức viêm của bài thuốc Thái Bình HV. Đề tài "Nghiên cứu độc tính cấp, bán trường diễn và tác dụng giảm đau của bài thuốc Thái Bình HV trên động vật thực nghiệm" với 2 mục tiêu:
1. Đánh giá độc tính cấp, bán trường diễn của bài thuốc Thái Bình HV trên động vật thực nghiệm.
2. Đánh giá tác dụng giảm đau của bài thuốc Thái Bình HV trên động vật thực nghiệm

MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ……………………………………………………………………………………………….1
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN……………………………………………………………………………3
1.1. XÁC ĐỊNH TÍNH AN TOÀN CỦA THUỐC Ở GIAI ĐOẠN TIỀN LÂM
SÀNG ……………………………………………………………………………………………………….3
1.1.1. Xác định độc tính cấp …………………………………………………………………………3
1.1.2. Xác định độc tính bán trường diễn ……………………………………………………….7
1.2. TỔNG QUAN VỀ CÁC MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU TÁC DỤNG GIẢM
ĐAU …………………………………………………………………………….10
1.2.1. Nghiên cứu tác dụng giảm đau trung ương……………………………………..10
1.2.2. Nghiên cứu tác dụng giảm ngoại biên…………………………………………….11
1.3. ĐAU THEO Y HỌC HIỆN ĐẠI VÀ Y HỌC CỔ TRUYỀN……………………12
1.3.1. Đau theo y học hiện đại…………………………………………………………………….12
1.3.2. Tổng quan về đau theo y học cổ truyền……………………………………………….16
1.4. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU THUỐC Y HỌC CỔ TRUYỀN CÓ TÁC
DỤNG GIẢM ĐAU TRÊN THẾ GIỚI VÀ TRONG NƯỚC …………………………18
1.4.1. Tình hình nghiên cứu thuốc y học cổ truyền có tác dụng giảm đau trên thế
giới………………………………………………………………………………………………………18
1.4.2. Tình hình nghiên cứu thuốc y học cổ truyền có tác dụng giảm đau trong
nước…………. …………………………………………………………………………………………19
1.5. GIỚI THIỆU BÀI THUỐC “THÁI BÌNH HV” ……………………………………..20
1.5.1. Đặc điểm của bài thuốc …………………………………………………………………….20
1.5.2. Phân tích bài thuốc …………………………………………………………………………..21
CHƯƠNG 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ……………………23
2.1. CHẤT LIỆU ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU…………………………………………..23
2.1.1. Chất liệu nghiên cứu…………………………………………………………………………23
2.1.2. Đối tượng nghiên cứu……………………………………………………………………….24
2.2. ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN TIẾN HÀNH NGHIÊN CỨU…………………….24
2.2.1. Địa điểm nghiên cứu ………………………………………………………………………..242.2.2. Thời gian nghiên cứu………………………………………………………………………..24
2.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ………………………………………………………24
2.3.1. Độc tính cấp…………………………………………………………………………………….24
2.3.2. Độc tính bán trường diễn…………………………………………………………………..26
2.3.3. Nghiên cứu tác dụng giảm đau (Randall-Selitto Test)…………………………..27
2.4. CÔNG CỤ VÀ PHƯƠNG TIỆN NGHIÊN CỨU …………………………………..28
2.4.1. Thuốc và hoá chất dùng trong nghiên cứu …………………………………………..28
2.4.2. Máy móc và dụng cụ phục vụ nghiên cứu……………………………………………29
2.5. XỬ LÝ SỐ LIỆU………………………………………………………………………………..29
2.6. SAI SỐ VÀ CÁCH KHỐNG CHẾ SAI SỐ……………………………………………29
2.7. ĐẠO ĐỨC TRONG NGHIÊN CỨU…………………………………………………….29
CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ……………………………………………………………………………….31
3.1. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỘC TÍNH CẤP CỦA BÀI THUỐC THÁI
BÌNH HV…………………………………………………………………………………………………31
3.2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỘC TÍNH BÁN TRƯỜNG DIỄN CỦA BÀI
THUỐC THÁI BÌNH HV ………………………………………………………………………….31
3.3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TÁC DỤNG GIẢM ĐAU CỦA CAO ĐẶC
THÁI BÌNH HV TRÊN ĐỘNG VẬT THỰC NGHIỆM ……………………………….44
CHƯƠNG 4. BÀN LUẬN…………………………………………………………………………….46
KẾT LUẬN…………………………………………………………………….……56
KHUYẾN NGHỊ …………………………………………………………………..57
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤCDANH MỤC BẢNH BIỂU, SƠ ĐỒ
Bảng 2.1. Thành phần của bài thuốc “Thái Bình HV” (01 thang) ……………..23
Sơ đồ 2.1. Sơ đồ nghiên cứu độc tính cấp………………………………………………..25
Sơ đồ 2.2. Sơ đồ nghiên cứu độc tính bán trường diễn………………………………26
Sơ đồ 2.3. Sơ đồ nghiên cứu đánh giá tác dụng giảm đau ………………………….28
Bảng 3.1. Độc tính cấp đường uống của Bài thuốc Thái Bình HV trên chuột
nhắt trắng. ……………………………………………………………………………………………..31
Bảng 3.2. Ảnh hưởng của Bài thuốc Thái Bình HV đối với thể trọng chuột (
± SD, n = 10)………………………………………………………………………………………32
Bảng 3.3. Ảnh hưởng của Bài thuốc Thái Bình HV lên số lượng hồng cầu và
hàm lượng huyết sắc tố trong máu chuột (n = 10, ± SD)…………………………..33
Bảng 3.4. Ảnh hưởng của Bài thuốc Thái Bình HV lên hematocrit và thể tích
trung bình hồng cầu trong máu chuột (n = 10, ± SD)……………………………….34
Bảng 3.5. Ảnh hưởng của Bài thuốc Thái Bình HV lên số lượng bạch cầu và
tiểu cầu trong máu chuột (n = 10, ± SD)…………………………………………………35
Bảng 3.6. Ảnh hưởng của Bài thuốc Thái Bình HV đối với hoạt độ AST và
ALT (n = 10, ± SD)……………………………………………………………………………..36
Bảng 3.7. Ảnh hưởng của Bài thuốc Thái Bình HV lên các chỉ số albumin và
bilirubin toàn phần trong máu (n = 10, ± SD) …………………………………………..37
Bảng 3.8. Ảnh hưởng của Bài thuốc Thái Bình HV lên cholesterol toàn phần
trong máu (n = 10, ± SD)………………………………………………………………………38
Bảng 3.9. Ảnh hưởng của Bài thuốc Thái Bình HV lên hàm lượng creatinin máu
chuột (n = 10, ± SD)…………………………………………………………………………….39
Bảng 3.10: Ngưỡng đau của tổ chức viêm cấp bàn chân chuột (n = 10). …….44

xDANH MỤC HÌNH ẢNH
Hình ảnh 3.1: Hình ảnh đại thể gan, lách, thận chuột lô chứng…………………………40
Hình ảnh 3.2: Hình ảnh đại thể gan, lách, thận chuột lô trị 1……………………………40
Hình ảnh 3.3: Hình ảnh đại thể gan, lách, thận chuột lô trị 2 ……………………………40
Hình ảnh 3.4: Hình ảnh vi thể gan chuột lô chứng. HE, x 400 ……………………………..41
Hình ảnh 3.5: Hình ảnh vi thể gan chuột lô trị 1. HE, x 400………………………………….41
Hình ảnh 3.6: Hình ảnh vi thể gan chuột lô trị 2. HE, x 400 ………………………41
Hình ảnh 3.7. Hình ảnh vi thể lách chuột lô chứng. HE, x 400 …………………..42
Hình ảnh 3.8. Hình ảnh vi thể lách chuột lô trị 1. HE, x 400………………………42
Hình ảnh 3.9. Hình ảnh vi thể lách chuột lô trị 2. HE, x 400………………………42
Hình ảnh 3.10. Hình ảnh vi thể thận chuột lô chứng. HE, x 400 …………………43
Hình ảnh 3.11. Hình ảnh vi thể thận chuột lô trị 1. HE, x 400 ……………………43
Hình ảnh 3.12. Hình ảnh vi thể thận chuột lô trị 2. HE, x 400……………….4