Khảo sát tình trạng đái tháo đường và một số yếu tố liên quan đến bệnh đái tháo dường trên bệnh nhân tăng huyết áp tại khoa khám bệnh trung tâm y tế huyện Điện Biên năm 2024

Đề tài cấp cơ sở Khảo sát tình trạng đái tháo đường và một số yếu tố liên quan đến bệnh đái tháo dường trên bệnh nhân tăng huyết áp tại khoa khám bệnh trung tâm y tế huyện Điện Biên năm 2024.Tăng huyết áp (THA) và đái tháo đường (ĐTĐ) đang là hai bệnh lý mạn tính không lây phổ biến nhất trên toàn thế giới cùng như tại Việt Nam hiện nay. Theo ước tính, năm 2000 có khoảng 26,4% số dân số từ 20 tuổi trở lên bị tăng huyết áp và ước tính đến năm 2035, tỷ lệ này tăng lên đến 29,2% [19]. Theo báo cáo của Bộ Y tế, năm 2015, nước ta có khoảng 18,9% người lớn bị tăng huyết áp, tức là cứ 5 người thì có 1 người bị tăng huyết áp [5]. Trong khi đó, tỷ lệ mắc đái tháo đường cũng có xu hướng tăng nhanh trên thế giới, từ 382 triệu người (8,3%) năm 2013, dự đoán lẽn đến 592 triệu người (8,8%) vào năm 2035[ 20]. Việt Nam cũng nằm trong nhóm nước có tỷ lệ bệnh đái tháo đường tăng nhanh nhất trên thế giới. Cũng theo kết quả điều tra STEPwise về các yếu tố nguy cơ của bệnh không lây nhiềm do Bộ Y tế thực hiện năm 2015, ở nhóm tuổi từ 18 đến 69, cho thấy tỷ lệ mắc đái tháo đường trên toàn quốc từ 2,6% (năm 2010) tăng lên 4,1% (năm 2015), tỷ lệ rối loạn đường huyết đói từ 1,5% tăng lên 3,5% [5].

Một sổ nghiên cứu trên thế giới cho rằng có sự liên quan lần nhau giữa bệnh lý tăng huyết áp và đái tháo đường. Tình trạng đề kháng insulin ờ người mắc đái tháo đường týp 2 làm gia tăng tăng lượng cholesterol và triglyceride, phá vờ sự trao đối giừa các tế bào, bao gồm cả các tín hiệu để cơ thể điều chỉnh huyết áp, kích thích hệ thần kinh giao cảm, làm cho tim đập nhanh hơn và các động mạch co lại. Ngoài ra, nó còn tạo ra sự mất cân đối giừa natri và kali (điều này làm tăng the tích máu), canxi và magiê (làm co động mạch) và đồng thòi gây xơ vừa động mạch máu, từ đó gây tăng huyết áp. Ngược lại, tăng huyết áp được xem là một yếu tố nguy cơ của bệnh đái tháo đường. Một số giả thuyết cho rằng nguyên nhân bao gồm tổng thương mạch máu nhỏ, tăng hoạt động hệ thần kinh giao cảm, rối loạn thành phần tổ chức cơ vân như nhiều mỡ và giảm các sợi cơ có nhạy cảm chậm với insulin, giảm lưu lượng máu đến tổ chức cơ là kết quà của sự phì đại mạch máu, thưa thớt mạch máu, co mạch và rối loạn đáp ứng điều hoà hậu thụ thể đối với insulin…, dẫn đến đề kháng insulin.
Do đó, việc tầm soát tăng huyết áp trên bệnh nhân đái tháo đường và ngược lại, phát hiện các dấu hiệu sớm của đái tháo đường trên bệnh nhân tăng huyết áp là cực kỳ quan trọng, giúp phòng ngừa các biến chứng nặng do đồng mắc gây ra, giảm chi phí điều trị, tăng chất lượng sống cho người bệnh. Nếu như trong bệnh tăng huyết áp, người ta có thể đo huyết áp tâm thu và huyết áp tâm trương để phát hiện sớm tăng huyết áp thì trong bệnh lý đái tháo đường, thầy thuốc có thể phát hiện giai đoạn sớm của bệnh đái tháo đường, hay còn gọi là tiền đái tháo đường. Đây là giai đoạn mà bệnh nhânn chưa xuất hiện các triệu chứng của dải tháo đường nhưng đã có nguy cơ tổn thương mạch máu lớn. Vì thế, việc nghiên cứu tình hình tiền đái tháo đường trên bệnh nhân tăng huyết áp là vô cùng quan trọng và hết sức càn thiết, nhằm giúp phát hiện và can thiệp sớm thông qua áp dụng chế độ tiết thực, thay đối lối sống, hạn chế các yếu tố liên quan góp phần làm chậm tiến triển từ tiền đái tháo đường sang đái tháo đường týp 2 giúp cho kéo dài tuổi thọ, giảm biến chứng và tăng chất lượng sống cho bệnh nhân, đồng thời giảm gánh nặng chi phí y tế cho toàn xà hội.
Bên cạnh đó, việc phân tích, tìm hiểu  các yếu tố liên quan bao gồm các yếu tố nguy cơ của tiền đái tháo đường: (như tuổi, giới tính, nghề nghiệp, tình trạng thừa cân, béo phì, dân tộc, chủng tộc, trình độ học vấn, có người cùng huyết thống mắc đái tháo đường…vv) do hai bệnh lý trên gây nên cùng góp phần chỉ ra mối liên hệ giữa đái tháo đường và tăng huyết áp.
Huyện Điên Biên là huyện có dân số  đông  dân nhất trong các huyện của tỉnh Điện Biên và cũng là huyện có tỷ lệ bệnh nhân mắc các bệnh mạn tính như bệnh tăng huyết áp,bệnh đái tháo đường nhiều nhất. Theo báo cáo hàng năm của đội y tế dự phòng trung tâm y tế huyện Điện Biên. Tổng  đái tháo đường mắc mới trong năm: Năm 2022 có 80 người, Năm 2023 là 100 người.
 Đặc biệt trong 6 tháng đầu năm 2024 bệnh nhân đái tháo đường mắc mới được phát hiện mới qua thăm khám định kỳ là 81 bệnh nhân và đã được đưa vào điều trị và quản lý.
Câu hỏi đặt ra cho chúng tôi là thực trạng bệnh ĐTĐ chưa được phát hiện ở  những người bị tăng huyết áp đang quản lý tại phòng khám ngoại trú hiện nay ra sao? yếu tố nào là nguy cơ của bệnh đái tháo đường ? 
Để làm rõ vấn đề này chúng tôi đã thực hiện đề tài: “Khảo sát tình trạng đái tháo đường và một số yếu tố liên quan đến bệnh đái tháo dường trên bệnh nhân tăng huyết áp tại khoa khám bệnh trung tâm y tế huyện Điện Biên năm 2024” với các mục tiêu sau:
1. Xác định tỷ lệ mắc bệnh đái tháo đường trên bệnh nhân tăng huyết áp tại Khoa khám bệnh TTYT huyện Điện Biên năm 2024.
2. Nhận xét một số yếu tố liên quan đến bệnh đái tháo đường trên bệnh nhân tăng huyết áp tại Khoa khám bệnh TTYT huyện Điện Biên năm 2024

MỤC LỤC
Đặt vấn đề
Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
1.1    Khái niệm về tăng huyết áp và thực trạng tăng huyết áp trên thế giới và tại ViệtNam    
1.2    Khái niệm, chẩn đoán và phân loại,cơ chế bệnh sinh và các yếu tố nguy cơ của đái tháo đường, tiền đái tháo đường    
1.3    hực trạng bệnh đái tháo đường trên thế giới và tạiViệt Nam    
1.4    Mối liên quan giữa tăng huyết áp với bệnh đái tháo đường

1.5    Một số yếu tố liên quan đến bệnh đái tháo đường trên bệnh nhân tăng huyết áp 

Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PIIÁP NGHIÊN CỨU
2.1    Đối tượng nghiên cứu    
2.2    Thời gian và địa điểm nghiên cứu    
2.3    Thiết kế nghiên cứu    
2.4    Phương pháp chọn mẫu    
2.5    Tiêu chuẩn chẩn đoán tăng huyết áp trong nghiên cứu.    
2.6    Phương tiện và kỹ thuật đo huyết áp    
2.7    Tiêu chuẩn chẩn đoán đái tháo đường trong nghiên cứu    
2.8    Phương tiện và kỹ thuật xét nghiệm Glucose huyết tương lúc đói (FPG) 

2.9    Phương tiện và kỹ thuật đo đạc các thông số khác    
2.10    Chỉ tiêu nghiêncứu    
2.11    Mẫu phiếu thu thập thông tin    
2.12    Phương pháp xử lý số liệu    
2.13    Đạo đức nghiên cứu    
2.14    Sơ đồ nghiên cứu.    
Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
3.1    Thực trạng bệnh đái tháo đường tại khoa khoa khám bệnh TTYT huyện Điện Biên.    
3.2    Tỷ lệ mắc đái tháo đường trên bệnh nhân tăng huyết áp 

3.3    Một số yếu tố liên quan đến bệnh đái tháo đường trên bệnh nhân tăng huyết áp     
Chương 4:BÀN LUẬN
4.1    Thực trạng bệnh đái tháo đường tại khoa khoa khám bệnh TTYT huyện Điện Biên    
4.2    Một số yếu tố liên quan đến bệnh đái tháo đường trên bệnh nhân tăng huyết áp    
KẾT LUÂN
KHUYẾN NGHỊ
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC