Kiến thức, thái độ về phát hiện sớm khuyết tật ở trẻ em dưới 6 tuổi của cán bộ y tế tuyến xã tại thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh, năm 2023

Đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở Kiến thức, thái độ về phát hiện sớm khuyết tật ở trẻ em dưới 6 tuổi của cán bộ y tế tuyến xã tại thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh, năm 2023. Người khuyết tật là một bộ phận dân cư, một nhóm cấu thành trong xã hội. Họ ở bất cứ đâu và trong bất kỳ thời điểm lịch sử nào. Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người khuyết tật hiện chiếm khoảng 15% dân số thế giới, hơn 1 tỷ người sống với khuyết tật [1]. Theo công bố của Tổng cục Thống kê và UNICEF (2019), kết quả Điều tra Quốc gia về Người Khuyết tật tại Việt Nam năm 2016- 2017 cho thấy: Khuyết tật có ảnh hưởng đến một tỷ lệ dân số đáng kể ở Việt Nam. Hơn 7% dân số 2 tuổi trở lên (khoảng hơn 6,2 triệu người) là người khuyết tật. Trong đó, chỉ tính riêng lứa tuổi từ 2-17 tuổi chiếm 2,79% (2-4 tuổi chiếm 2,74%, 5-17 tuổi chiếm 2,81%) [2],[3]. Bên cạnh đó, có 13% dân số, gần 12 triệu người, sống chung trong hộ gia đình có người khuyết tật. Tỷ lệ này dự kiến tăng lên cùng với xu hướng già hóa dân số. Kết quả điều tra cũng cho thấy, những hộ gia đình có thành viên khuyết tật thường nghèo hơn, trẻ em khuyết tật có nguy cơ ít được đi học hơn các bạn cùng trang lứa, cơ hội việc làm cho người khuyết tật cũng thấp hơn những người không khuyết tật. Cho dù người khuyết tật là đối tượng được hưởng chính sách BHYT và nghèo không phải là rào cản đối với việc tiếp cận các cơ sở y tế, nhưng rất ít người khuyết tật (2,3%) tiếp cận được với dịch vụ phục hồi chức năng khi bị ốm hoặc bị thương. Bên cạnh đó vẫn còn tồn tại những bất bình đẳng về mức sống và tham gia xã hội đối với người khuyết tật [3].

Tại Việt Nam, hoạt động PHS khuyết tật được quy định rõ trong Đề án Trợ giúp NKT giai đoạn 2012 – 2020 và Luật bảo vệ và chăm sóc giáo dục trẻ em, trong đó Bộ Y tế chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện khám cơ bản, phòng ngừa và điều trị. Quy định về Chuẩn quốc gia y tế xã giai đoạn 2001 – 2010 do Bộ Y tế ban hành cũng ghi rõ: Phát hiện sớm và can thiệp sớm (CTS) được coi là một hoạt động của chương trình phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng (PHCNDVCĐ). Chương trình PHCNDVCĐ ở nước ta được triển khai từ năm 1987, được lồng ghép trong hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu tại các địa phương, với sự hỗ trợ tích cực của các cộng tác viên là y tế thôn bản và thành viên gia đình của NKT. Như vậy, cán bộ y tế (CBYT) tuyến xã, bao gồm nhân viên của trạm y tế và cộng tác viên y tế thôn, đóng vai trò quan trọng trong công tác PHS khuyết tật ở trẻ dưới 6 tuổi. CBYT tuyến xã là những người có chuyên môn và thường xuyên tiếp xúc với người dân và trẻ em tại cộng đồng để thực hiện các hoạt động CSSK, do đó họ có nhiều cơ hội để PHS khuyết tật ngay ở giai đoạn đầu của tình trạng khuyết tật.
Mặc dù đã thiết lập được cơ sở pháp lý và có những quy định rõ ràng về PHS khuyết tật song việc thực hiện ở nước ta vẫn còn nhiều hạn chế; những chương trình đã triển khai cho đến nay ở một số ít địa phương chủ yếu dựa vào tài trợ của các tổ chức phi chính phủ. Công tác PHS khuyết tật ở trẻ dưới 6 tuổi ở tuyến xã/ phường tại các địa phương còn gặp nhiều khó khăn như chưa có sự chỉ đạo thống nhất từ trung ương đến địa phương, chưa có mô hình phát hiện sớm, can thiệp sớm thống nhất, cán bộ y tế thường chưa nhận thức đúng đắn về vai trò, trách nhiệm của mình, kiến thức và kỹ năng về Phát hiện sớm – Can thiệp sớm trẻ khuyết tật của cán bộ y tế của các tuyến còn hạn chế…. [4]. Do đó, chúng tôi tiến hành nghiên cứu “Kiến thức, thái độ về phát hiện sớm khuyết tật ở trẻ em dưới 6 tuổi của cán bộ y tế tuyến xã tại thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh, năm 2023” nhằm mô tả kiến thức, thái độ về PHS khuyết tật ở trẻ dưới 6 tuổi của CBYT tuyến xã. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng hướng tới tìm hiểu một số yếu tố có liên quan đến kiến thức, thái độ PHS khuyết tật của đội ngũ CBYT tại cộng đồng

MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC CÁC BẢNG
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
ĐẶT VẤN ĐỀ……………………………………………………………………………………………………… 1
MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU…………………………………………………………………………………… 3
Chương 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU………………………………………………………………………. 4
1.1. Các khái niệm……………………………………………………………………………………………… 4
1.2. Chức năng, nhiệm vụ của ngành y tế và y tế tuyến xã trong phát hiện sớm
khuyết tật………………………………………………………………………………………………………….. 7
1.3. Tình hình khuyết tật trẻ em trên Thế giới và Việt Nam…………………………………… 11
1.4. Nghiên cứu về PHS, CTS khuyết tật của nhân viên y tế …………………………………. 13
1.5. Tổng quan về địa bàn nghiên cứu ………………………………………………………………… 14
Chương 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU………………………………. 16
2.1. Đối tượng nghiên cứu ………………………………………………………………………………… 16
2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu………………………………………………………………… 16
2.3. Thiết kế nghiên cứu……………………………………………………………………………………. 16
2.4. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu ……………………………………………………………… 16
2.5. Phương pháp thu thập số liệu………………………………………………………………………. 17
2.6. Phương pháp phân tích số liệu …………………………………………………………………….. 18
2.7. Các biến số nghiên cứu ………………………………………………………………………………. 18
2.8. Cách tính điểm và tiêu chuẩn đánh giá …………………………………………………………. 19
2.9. Vấn đề đạo đức của nghiên cứu …………………………………………………………………… 20
2.10. Hạn chế của nghiên cứu, sai số và biện pháp khắc phục ……………………………….. 20
Chương 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU…………………………………………………………………… 22
3.1. Các thông tin chung về đối tượng nghiên cứu: ………………………………………………. 22
3.2. Kiến thức về PHS khuyết tật của đối tượng nghiên cứu………………………………….. 25
3.3. Một số yếu tố liên quan đến kiến thức, thái độ về phát hiện sớm khuyết tật của
CBYT tuyến xã ……………………………………………………………………………………………….. 34
Chương 4. BÀN LUẬN……………………………………………………………………………………….. 37
4.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu……………………………………………………. 37
4.2. Kiến thức – Thái độ phát hiện sớm khuyết tật cán bộ y tế tuyến xã ………………….. 38
4.3. Các yếu tố liên quan đến kiến thức, thái độ về phát hiện sớm khuyết tật ở trẻ
dưới 6 tuổi của cán bộ y tế tuyến xã …………………………………………………………………… 41
KẾT LUẬN ……………………………………………………………………………………………………….. 43
KHUYẾN NGHỊ ………………………………………………………………………………………………… 44
TÀI LIỆU THAM KHẢO ……………………………………………………………………………………. 4