Nghiên cứu độc tính bán trường diễn và tác dụng điều chỉnh rối loạn lipid máu của “Chế phẩm lá bơ” trên thực nghiệm

Luận văn thạc sĩ y học Nghiên cứu độc tính bán trường diễn và tác dụng điều chỉnh rối loạn lipid máu của “Chế phẩm lá bơ” trên thực nghiệm. Rối loạn lipid máu là yếu tố nguy cơ hàng đầu của tiến trình xơ vữa mạch máu và biến cố mạch vành, đã và đang là vấn đề sức khỏe được quan tâm bậc nhất trên thế giới với tỷ lệ tử vong cao [1]. Tần suất mắc các rối loạn này đang gia tăng đáng kể do lối sống hiện đại (ăn nhiều chất béo bão hòa, ít vận động, stress,…).
Tình trạng rối loạn chuyển hóa lipid máu được nhiều nhà nghiên cứu trên thế giới đặc biệt quan tâm, xem đây là một vấn đề quan trọng của sức khoẻ cộng đồng ở mọi Quốc gia trên thế giới [2].

Bệnh tim mạch do rối loạn chuyển hóa lipid gây ra tốn kém rất nhiều chi phí cho hệ thống y tế bao gồm chi phí điều trị, chăm sóc,… Rối loạn chuyển hóa lipid không chỉ liên quan đến bệnh tim mạch mà còn liên quan đến các bệnh lý khác như đột quỵ, đái tháo đường type 2,…
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nhấn mạnh rằng mối quan tâm này không chỉ đối với các nước công nghiệp phát triển mà còn đối với các quốc gia đang ở trong thời kỳ chuyển tiếp về kinh tế xã hội, nơi diễn ra sự thay đổi nhanh chóng về chế độ dinh dưỡng và lối sống [3].
Tại Việt Nam, xơ vữa động mạch với biểu hiện lâm sàng như suy vành, nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não… hiện nay có xu hướng tăng nhanh theo tốc độ phát triển của xã hội. Do vậy, rối loạn lipid máu là một trong các mối quan tâm về sức khỏe cộng đồng trong thế kỷ 21 [4]. Hiện nay y học cũng đã có những phát minh và nghiên cứu để đưa ra những phương pháp điều trị cũng như có thể can thiệp vào bệnh lý này.
Cùng với sự phát triển của nền y học hiện đại (YHHĐ) thì nền y học cổ truyền cũng đã và đang khẳng định được vị trí và vai trò của mình trong công tác chăm sóc sức khỏe cho cộng đồng. Trong y học cổ truyền (YHCT) rồi loạn lipid máu được mô tả trong một số chứng bệnh do đàm thấp gây ra. Hiện nay, mặc dù có nhiều thuốc hạ lipid máu được sử dụng rộng rãi, nhưng vẫn tồn tại một số hạn chế như tác dụng phụ, tương2 tác thuốc, và chi phí điều trị cao. Do đó, việc tìm kiếm các nguồn thuốc mới từ thiên nhiên, an toàn và hiệu quả, là một nghiên cứu định hướng quan trọng. Trong bối cảnh hiện nay, nhiều dược liệu đông y ngày càng khan hiếm, giá thành cao và phụ thuộc vào xuất nhập khẩu, trong khi đó lá bơ (Folium Persea americana Mill.) là một dược liệu sẵn có, rẻ tiền, tận dụng được dược liệu khắp mọi vùng miền Việt Nam, được cho là có tác dụng hạ lipid máu. Tuy nhiên, nghiên cứu về độc tính và hiệu quả hạ lipid máu của Chế phẩm lá bơ trên thực nghiệm vẫn còn hạn chế.
Chế phẩm lá bơ được nghiên cứu bào chế thành dạng cao đặc theo hướng hiện đại hóa thuốc YHCT, đạt tiêu chuẩn cơ sở, là một trong các chế phẩm do Viện Hàn lâm KHCN Việt Nam chủ trì.
Với mong muốn đánh giá đầy đủ về độc tính và tác dụng điều chỉnh rối loạn lipid máu một cách khách quan và khoa học của “Chế phẩm lá bơ”, chúng tôi tiến hành đề tài: “Nghiên cứu độc tính bán trường diễn và tác dụng điều chỉnh rối loạn lipid máu của “Chế phẩm lá bơ” trên thực nghiệm”. Đề tài được thực hiện với hai mục tiêu:
1.Đánh giá độc tính bán trường diễn của “Chế phẩm lá bơ” trên thực nghiệm.
2. Đánh giá tác dụng của “Chế phẩm lá bơ” trên mô hình gây rối loạn lipid máu nội sinh thực nghiệm

MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ………………………………………………………………………………………………………….. 1
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU……………………………………………………………………. 3
1.1. Khái niệm về lipid và chuyển hóa lipid………………………………………………………………… 3
1.1.1. Thành phần lipid máu ……………………………………………………………………………………. 3
1.1.2. Phân loại Lipid máu ………………………………………………………………………………………. 3
1.1.3. Các dạng lipid trong cơ thể …………………………………………………………………………….. 4
1.1.4. Cấu trúc và thành phần lipoprotein………………………………………………………………….. 4
1.1.5. Chuyển hóa lipoprotein………………………………………………………………………………….. 7
1.2. Rối loạn chuyển hóa lipid theo Y học hiện đại………………………………………………………. 9
1.2.1. Định nghĩa……………………………………………………………………………………………………. 9
1.2.2. Phân loại rối loạn chuyển hóa lipid máu…………………………………………………………. 10
1.2.3. Nguyên nhân ………………………………………………………………………………………………. 12
1.2.4. Chẩn đoán ………………………………………………………………………………………………….. 12
1.2.5. Điều trị ………………………………………………………………………………………………………. 13
1.3. Rối loạn chuyển hóa lipid máu theo Y học cổ truyền …………………………………………… 17
1.3.1. Khái niệm…………………………………………………………………………………………………… 17
1.3.2. Nguyên nhân và Cơ chế bệnh sinh…………………………………………………………………. 17
1.3.3. Phân loại các thể lâm sàng ……………………………………………………………………………. 19
1.4. Phương pháp thử nghiệm độc tính BTD và một số mô hình gây rối loạn lipid máu theo
cơ chế nội sinh trên thực nghiệm……………………………………………………………………………… 21
1.4.1. Phương pháp thử nghiệm độc tính BTD…………………………………………………………. 21
1.4.2. Một số mô hình gây rối loạn lipid máu theo cơ chế nội sinh trên thực nghiệm [53] 23
1.5. Tình hình nghiên cứu thuốc YHCT điều trị rối loạn lipid máu………………………………. 24
1.5.1. Nghiên cứu vị thuốc:……………………………………………………………………………………. 24
1.5.2. Nghiên cứu bài thuốc: ………………………………………………………………………………….. 251.6. Tổng quan về lá bơ ………………………………………………………………………………………….. 26
1.6.1. Đặc điểm phân bố của cây bơ ……………………………………………………………………….. 26
1.6.2. Thành phần hóa học và tác dụng của lá bơ……………………………………………………… 26
1.6.3. Một số nghiên cứu về lá bơ…………………………………………………………………………… 27
1.6.4. Nhận định ban đầu về tính, vị, quy kinh của lá bơ theo y học cổ truyền……………… 28
CHƯƠNG 2: CHẤT LIỆU, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU…….. 30
2.1. Chất liệu nghiên cứu………………………………………………………………………………………… 30
2.1.1. Chế phẩm nghiên cứu ………………………………………………………………………………….. 30
2.1.2. Thuốc đối chứng: Nhóm Statin (Atorvastatin 10mg) ……………………………………….. 30
2.1.3. Nguyên vật liệu và hóa chất, thiết bị nghiên cứu……………………………………………… 30
2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu………………………………………………………………………. 31
2.3. Đối tượng nghiên cứu ………………………………………………………………………………………. 31
2.4. Phương pháp nghiên cứu ………………………………………………………………………………….. 32
2.4.1. Nghiên cứu độc tính bán trường diễn đường uống trên chuột cống trắng……………. 33
2.4.2..Nghiên cứu tác dụng của “Chế phẩm lá bơ” trên mô hình gây rối loạn Lipid máu nội
sinh. ……………………………………………………………………………………………………………………. 34
2.5. Sơ đồ nghiên cứu …………………………………………………………………………………………….. 35
2.6. Phương pháp đánh giá ……………………………………………………………………………………… 35
2.6.1. Đánh giá kết quả nghiên cứu độc tính bán trường diễn …………………………………….. 35
2.6.2. Đánh giá kết quả tác dụng của “Chế phẩm lá bơ” trên mô hình gây rối loạn Lipid
máu nội sinh ………………………………………………………………………………………………………… 36
2.7. Sai số và phương pháp khống chế sai số …………………………………………………………….. 36
2.8. Phương pháp xử lý số liệu ………………………………………………………………………………… 37
2.9. Đạo đức nghiên cứu…………………………………………………………………………………………. 37
CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ ………………………………………………………………………………………… 38
3.1. Kết quả độc tính bán trường diễn ………………………………………………………………………. 38
3.1.1. Tình trạng chung và sự thay đổi thể trọng của chuột cống trắng………………………… 383.1.2. Đánh giá chức năng tạo máu…………………………………………………………………………. 39
3.1.3. Đánh giá mức độ hủy hoại tế bào gan…………………………………………………………….. 46
3.1.4. Đánh giá chức năng gan……………………………………………………………………………….. 48
3.1.5. Đánh giá chức năng thận………………………………………………………………………………. 51
3.1.6. Thay đổi về mô bệnh học……………………………………………………………………………… 52
3.2. Tác dụng điều chỉnh lipid máu của “Chế phẩm lá bơ” trên mô hình rối loạn lipid máu
nội sinh…………………………………………………………………………………………………………………. 61
CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN………………………………………………………………………………………. 66
4.1. Bàn luận về độc tính bán trường diễn của “Chế phẩm lá bơ” ………………………………… 66
4.1.1. Bàn luận về ảnh hưởng của “Chế phẩm lá bơ” lên tình trạng chung và sự thay đổi
thể trọng của chuột……………………………………………………………………………………………….. 67
4.1.2. Bàn luận về ảnh hưởng của “Chế phẩm lá bơ” lên chức năng tạo máu……………….. 67
4.1.3. Bàn luận về ảnh hưởng của “Chế phẩm lá bơ” lên chức năng gan, thận……………… 68
4.1.4. Bàn luận về ảnh hưởng của “Chế phẩm lá bơ” lên cấu trúc đại thể và vi thể gan, thận
…………………………………………………………………………………………………………………………… 69
4.2. Bàn luận về tác dụng của “Chế phẩm lá bơ” trên mô hình gây rối loạn lipid máu nội
sinh………………………………………………………………………………………………………………………. 70
4.3. Bàn luận về tác dụng của “Chế phẩm lá bơ” theo y học cổ truyền …………………………. 74
KẾT LUẬN …………………………………………………………………………………………………………… 76
5.1. Kết luận về độc tính bán trường diễn của “Chế phẩm lá Bơ” ………………………………… 76
5.2. Kết luận về tác dụng điều chỉnh rối loạn lipid máu của “Chế phẩm lá Bơ” trên mô hình
gây rối loạn lipid máu theo cơ chế nội sinh……………………………………………………………….. 76
KHUYẾN NGHỊ……………………………………………………………………………………………………. 77
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤCDANH MỤC BẢNG
Bảng 1. 1. Đặc tính của các lipoprotein huyết thanh người ……………………………………7
Bảng 1. 2. Phân loại theo Fredrickson/WHO 2002 ……………………………………………..11
Bảng 1. 3. Phân loại RLLPM theo EAS (2011)…………………………………………………..11
Bảng 3. 1. Ảnh hưởng của “Chế phẩm lá bơ”……………………………………………………..39
Bảng 3. 2. Ảnh hưởng của “Chế phẩm lá bơ” đến hàm lượng huyết sắc tố trong máu
chuột cống trắng……………………………………………………………………………………………..40
Bảng 3. 3. Ảnh hưởng của “Chế phẩm lá bơ” đến chỉ số hematocrit trong máu chuột
cống trắng………………………………………………………………………………………………………41
Bảng 3. 4. Ảnh hưởng của “Chế phẩm lá bơ” đến thể tích trung bình hồng cầu trong
máu chuột cống trắng ………………………………………………………………………………………42
Bảng 3. 5. Ảnh hưởng của “Chế phẩm lá bơ” đến số lượng bạch cầu trong máu chuột
cống trắng………………………………………………………………………………………………………43
Bảng 3. 6. Ảnh hưởng của “Chế phẩm lá bơ” đến công thức bạch cầu trong máu chuột
cống trắng………………………………………………………………………………………………………44
Bảng 3. 7. Ảnh hưởng của “Chế phẩm lá bơ” đến số lượng tiểu cầu trong máu chuột
cống trắng………………………………………………………………………………………………………45
Bảng 3. 8. Ảnh hưởng của “Chế phẩm lá bơ” đến hoạt độ AST (GOT) trong máu chuột
cống trắng………………………………………………………………………………………………………46
Bảng 3. 9. Ảnh hưởng của “Chế phẩm lá bơ” đến hoạt độ ALT (GPT) trong máu chuột
cống trắng………………………………………………………………………………………………………47
Bảng 3. 10. Ảnh hưởng của “Chế phẩm lá bơ” đến nồng độ bilirubin toàn phần trong
máu chuột cống trắng ………………………………………………………………………………………48
Bảng 3. 11. Ảnh hưởng của “Chế phẩm lá bơ” đến nồng độ albumin trong máu chuột
cống trắng………………………………………………………………………………………………………49
Bảng 3. 12. Ảnh hưởng của “Chế phẩm lá bơ” đến nồng độ cholesterol trong máu chuột
cống trắng………………………………………………………………………………………………………50Bảng 3. 13. Mô hình rối loạn lipid máu bằng Poloxamer 407……………………………….61
Bảng 3. 14. Tác dụng của “Chế phẩm lá bơ” lên nồng độ cholesterol toàn phần trong
máu chuột nhắt trắng……………………………………………………………………………………….62
Bảng 3. 15. Tác dụng của “Chế phẩm lá bơ” lên nồng độ triglycerid trong máu chuột
nhắt trắng……………………………………………………………………………………………………….63
Bảng 3. 16. Tác dụng của “Chế phẩm lá bơ” lên nồng độ non-HDL-Cholesterol trong
máu chuột nhắt trắng……………………………………………………………………………………….6