Đánh giá tác dụng của điện châm kết hợp siêu âm trị liệu điều trị tràn dịch khớp gối do thoái hóa khớp

Luận văn bác sĩ chuyên khoa 2 Đánh giá tác dụng của điện châm kết hợp siêu âm trị liệu điều trị tràn dịch khớp gối do thoái hóa khớp. Thoái hóa khớp là một bệnh lý mạn tính phổ biến, đặc trưng bởi tổn thương sụn khớp và xương dưới sụn, gây đau, cứng khớp, hạn chế vận động và giảm chất lượng cuộc sống người bệnh. Thoái hóa khớp gối là một trong các bệnh khớp và là nguyên nhân hàng đầu gây tàn tật trên thế giới [1].
Theo thống kê toàn cầu, tính đến năm 2020, thoái hóa khớp ảnh hưởng đến hơn 528 triệu người, tương đương 7% dân số thế giới [1]. Thống kê tại Mỹ cho thấy có khoảng 32,5 triệu người Mỹ mắc thoái hóa khớp, nghĩa là cứ 7 người trưởng thành thì có một người bị thoái hóa khớp. Các nước có nền kinh tế thị trường phát triển, dân số già, và tỷ lệ béo phì cao thường có tỷ lệ thoái hóa khớp cao hơn [2]. Thống kê của Steinmetz (2021) cho thấy, trong gánh nặng bệnh tật toàn cầu, thoái hóa khớp gối là nguyên nhân lớn nhất dẫn đến tỷ lệ mắc thoái hóa khớp kết hợp theo độ tuổi. Tỷ lệ thoái hóa khớp gối dao động từ 34,6% ở Trung Á đến 66,2% ở Đông Á. Dự báo đến năm 2050, ước tính sẽ có khoảng 642 triệu người bị thoái hóa khớp gối trên toàn thế giới [3].

Tràn dịch khớp gối là tình trạng xảy ra khi lượng dịch khớp tăng cao bất thường gây sưng đau, hạn chế các động tác của khớp gối, thường xuất hiện trong các bệnh lý như thoái hóa khớp gối, viêm khớp,v.v…. làm ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống người bệnh [4], [5].
Các phương pháp nội khoa y học hiện đại trong điều trị thoái hóa khớp gối có tràn dịch khớp là dùng thuốc giảm đau, chống viêm và các thuốc thoái hóa khớp tác dụng chậm hoặc hút dịch. Bên cạnh đó các biện pháp phục hồi chức năng, đặc biệt là siêu âm trị liệu đã được nhiêu nghiên cứu ứng dụng và chứng minh mang lại hiệu quả, tính an toàn trong điều trị thoái hóa khớp gối có tràn dịch khớp [4].
Theo y học cổ truyền (YHCT), thoái hóa khớp gối có tràn dịch khớp gối thuộc phạm vi chứng Hạc tất phong. Nguyên nhân do can thận hư, ngoại tà xâm phạm gây nên. Y học cổ truyền có nhiều phương pháp điều trị được ứng dụng trong điều trị2 bệnh lý thoái hóa khớp gối có tràn dịch như sử dụng thuốc, châm cứu, … và đã đem lại nhiều hiệu quả tốt [6], [7] .
Trên thực tế lâm sàng, các phương pháp không dùng thuốc của y học hiện đại thường được kết hợp với y học cổ truyền với mong muốn nâng cao hiệu quả điều trị. Trên thực tế lâm sàng, liệu việc kết hợp siêu âm trị liệu và điện châm để điều trị thoái hóa khớp gối có tràn dịch khớp liệu có cải thiện tốt hơn các phương pháp điều trị đơn lẻ hay không là một câu hỏi cần có sự giải đáp.
Chính vì vậy, nhằm góp phần cung cấp những bằng chứng khoa học cho phương pháp trên, chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài “Đánh giá tác dụng của điện châm kết hợp siêu âm trị liệu điều trị tràn dịch khớp gối do thoái hóa khớp” với các mục tiêu:
1. Đánh giá tác dụng của phương pháp điện châm kết hợp siêu âm trị liệu điều trị tràn dịch khớp gối do thoái hóa khớp thể thận hư kết hợp phong hàn thấp.
2. Mô tả một số yếu tố liên quan đến kết quả điều trị của phương pháp

MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ ·················································································1
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU ·················································3
1.1. QUAN NIỆM VỀ THOÁI HÓA KHỚP GỐI THEO Y HỌC HIỆN ĐẠI······3
1.1.1. Giải phẫu khớp gối···················································································3
1.1.2. Chức năng khớp gối ·················································································4
1.1.3. Bệnh thoái hóa khớp gối theo y học hiện đại ···········································4
1.2. QUAN NIỆM VỀ THOÁI HÓA KHỚP GỐI THEO Y HỌC CỔ TRUYỀN 15
1.2.1. Đại cương về chứng tý của y học cổ truyền ···········································15
1.2.2. Phân thể lâm sàng và điều trị·································································16
1.3 TỔNG QUAN VỀ ĐIỆN CHÂM VÀ SIÊU ÂM TRỊ LIỆU···················· 19
1.3.1. Điện châm·······························································································19
1.3.2. Siêu âm trị liệu························································································23
1.4. MỘT SỐ NGHIÊN CỨU VỀ ĐIỀU TRỊ THOÁI HÓA KHỚP GỐI Ở TRÊN
THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM ····························································· 25
1.4.1. Các nghiên cứu tại Việt Nam··································································25
1.4.2. Các nghiên cứu trên thế giới ··································································27
CHƯƠNG 2. CHẤT LIỆU, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN
CỨU··························································································· 29
2.1. CHẤT LIỆU NGHIÊN CỨU ······················································ 29
2.1.1. Công thức huyệt nghiên cứu···································································29
2.1.2. Phương tiện nghiên cứu ·········································································29
2.2. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU ····················································· 31
2.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ················································· 32
2.3.1. Thiết kế nghiên cứu·················································································32
2.3.2. Cỡ mẫu nghiên cứu và phân nhóm·························································32
2.3.3. Quy trình nghiên cứu··············································································33
2.3.4. Các chỉ tiêu theo dõi···············································································35
2.3.5. Đánh giá tác dụng điều trị······································································36
2.3.6. Đánh giá các tác dụng không mong muốn ·············································37
2.4. THU THẬP VÀ XỬ LÝ SỐ LIỆU ················································ 38
2.5. THỜI GIAN VÀ ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU ··································· 39
2.6. ĐẠO ĐỨC TRONG NGHIÊN CỨU ············································· 39
CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU·············································· 41
3.1. ĐẶC ĐIỂM CỦA ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU ······························· 413.1.1. Đặc điểm phân bố người bệnh theo tuổi của 2 nhóm nghiên cứu··········41
3.1.2. Đặc điểm phân bố người bệnh theo giới của 2 nhóm nghiên cứu··········41
3.1.3. Đặc điểm phân bố nghề nghiệp của 2 nhóm nghiên cứu ·······················41
3.1.4. Đặc điểm thời gian mắc bệnh của 2 nhóm nghiên cứu ··························42
3.1.5. Đặc điểm về chỉ số khối lượng cơ thể BMI ············································42
3.1.6. Phân bố vị trí tổn thương khớp gối của 2 nhóm nghiên cứu··················43
3.1.7. Đánh giá một số triệu chứng lâm sàng trước nghiên cứu······················43
3.2. ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ················································ 44
3.2.1. Đánh giá mức độ giảm đau sau điều trị theo thang điểm VAS ··············44
3.2.2. Đánh giá hiệu quả điều trị theo thang điểm Lequesne··························45
3.2.3. Đánh giá mức độ cải thiện tầm vận động khớp gối tại các thời điểm
nghiên cứu ········································································································47
3.2.4. Đánh giá mức độ cải thiện chỉ số gót mông tại các thời điểm nghiên cứu
··························································································································48
3.2.5. Đánh giá mức độ giảm sưng khớp gối tại các thời điểm nghiên cứu·····48
3.2.6. Đánh giá tác dụng theo Y học cổ truyền ················································49
3.3. TÁC DỤNG KHÔNG MONG MUỐN··ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
3.4. MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN TỚI KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ ················· 50
3.4.1. Liên quan giữa độ tuổi và kết quả điều trị ·············································50
3.4.2. Liên quan giới tính và kết quả giảm đau················································51
3.4.3. Liên quan giữa nghề nghiệp và kết quả điều trị·····································51
3.4.4. Liên quan giữa thời gian mắc bệnh và kết quả điều trị··························51
3.4.5. Liên quan giữa chỉ số khối cơ thể BMI với kết quả điều trị···················52
CHƯƠNG 4. BÀN LUẬN ································································ 53
4.1. BÀN LUẬN VỀ ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA BỆNH NHÂN NGHIÊN CỨU
······························································································ 53
4.1.1. Đặc điểm chung của bệnh nhân ở 2 nhóm nghiên cứu ··························53
4.1.2. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng bệnh nhân trước điều trị··············57
4.2. BÀN LUẬN HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ·············································· 58
4.2.1. Tác dụng giảm đau theo thang điểm VAS ··············································58
4.2.2. Thay đổi phân loại mức độ đau và chức năng vận động theo chỉ số
Lequesne ···········································································································59
4.2.3. Thay đổi phân loại mức độ đau và chức năng vận động theo chỉ số
WOMAC sau điều trị ························································································60
4.2.4. Tác dụng cải thiện tầm vận động khớp gối và chỉ số gót mông ·············61
4.2.5. Tác dụng cải thiện sưng khớp gối ··························································62
4.2.6. Tác dụng của phương pháp điều trị theo Y học cổ truyền ·····················644.3. BÀN LUẬN VỀ TÁC DỤNG KHÔNG MONG MUỐNERROR! BOOKMARK
NOT DEFINED.
4.4. BÀN LUẬN VỀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ····························· 66
4.4.1. Tuổi·········································································································66
4.4.2. Giới tính··································································································66
4.4.3. Nghề nghiệp····························································································67
4.4.4. Thời gian mắc bệnh ················································································68
4.3.5. Chỉ số BMI······························································································68
KẾT LUẬN ·················································································· 70
KIẾN NGHỊ ················································································· 71
TÀI LIỆU THAM KHẢO ································································ 72
PHỤ LỤC 1·················································································· 7

DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1 Biến số, chỉ số nghiên cứu……………………………………………………… 37
Bảng 3.1 Sự phân bố về tuổi của 2 nhóm nghiên cứu ……………………………… 41
Bảng 3.2 Sự phân bố về giới của 2 nhóm nghiên cứu ……………………………… 41
Bảng 3.3 Phân bố về nghề nghiệp của 2 nhóm nghiên cứu ………………………. 41
Bảng 3.4 Đặc điểm về thời gian mắc bệnh của 2 nhóm nghiên cứu…………… 42
Bảng 3.5 Đặc điểm về chỉ số khối cơ thể BMI ……………………………………….. 42
Bảng 3.6 Vị trí khớp bị tổn thương……………………………………………………….. 43
Bảng 3.7 Các triệu chứng lâm sàng trước nghiên cứu……………………………… 43
Bảng 3.8 Các triệu chứng y học cổ truyền trước điều trị………………………….. 44
Bảng 3.9 Mức độ giảm đau sau điều trị theo thang điểm VAS …………………. 44
Bảng 3.10 Thay đổi mức độ đau và chức năng khớp gối theo chỉ số Lequesne
…………………………………………………………………………………………………………. 45
Bảng 3.11 Thay đổi phân loại mức độ đau và chức năng vận động theo chỉ số
Lequesne……………………………………………………………………………………………. 45
Bảng 3.12 Thay đổi phân loại mức độ đau và chức năng vận động theo chỉ số
WOMAC sau điều trị ………………………………………………………………………….. 47
Bảng 3.13 Mức độ cải thiện tầm vận động khớp gối tại các thời điểm nghiên
cứu……………………………………………………………………………………………………. 47
Bảng 3.14 Mức độ cải thiện chỉ số gót mông tại các thời điểm nghiên cứu… 48
Bảng 3.15 Mức độ giảm sưng khớp gối theo chỉ số chu vi khớp gối tại các thời
điểm nghiên cứu…………………………………………………………………………………. 48
Bảng 3.16 Mức độ giảm sưng khớp gối theo siêu âm khớp gối tại các thời điểm
nghiên cứu …………………………………………………………………………………………. 49
Bảng 3.17. Sự thay đổi các triệu chứng Y học cổ truyền …………………………. 49
Bảng 3.18. Liên quan giữa độ tuổi và kết quả điều trị……………………………… 50
Bảng 3.19. Liên quan giữa giới tính và kết quả điều trị …………………………… 51Bảng 3.20. Liên quan giữa nghề nghiệp và kết quả điều trị ……………………… 51
Bảng 3.21. Liên quan giữa thời gian mắc bệnh và kết quả điều trị ……………. 51
Bảng 3.22. Liên quan giữa chỉ số khối cơ thể BMI với kết quả điều trị……… 5