Nghiên cứu độc tính và tác dụng chống loét dạ dày của “Dầu dừa Lào nhà quê” trên thực nghiệm

Luận văn thạc sĩ y học Nghiên cứu độc tính và tác dụng chống loét dạ dày của “Dầu dừa Lào nhà quê” trên thực nghiệm. Loét dạ dày (LDD) là một bệnh lý thường gặp trên lâm sàng, ảnh hưởng đến bốn triệu người trên toàn thế giới hàng năm và ước tính tỷ lệ mắc bệnh trong suốt cuộc đời là 5-10% trong dân số nói chung [1]. Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc bệnh LDD chiếm khoảng 6-7% dân số [2]. LDD là bệnh lý mãn tính, thường có xu hướng hay tái phát, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân, ngoài ra còn gây ra các biến chứng như chảy máu, thùng, ung thư dạ dày [3].
Theo y học hiện đại (YHHĐ), cơ chế bệnh sinh của LDD là do yếu tố bào vệ yếu đi và yếu tố gây loét tăng lên, đồng thời quá trình phục hồi và tái tạo tế bào biểu mô không đủ để làm lành tổn thương, dẫn đến hình thành ở loét. Các nguyên nhân chính gây nên bệnh lý LDD bao gồm 3 nhóm nguyên nhân đó là vi khuẩn Helicobacter pylori (HP), các thuốc chống viêm không steroid (NSAID), và stress [4]. Việc điều trị LDD sẽ phối hợp dùng thuốc và chế độ sinh hoạt, ăn uống hợp lý. Hiện nay có nhiều nhóm thuốc điều trị LDD như nhóm thuốc trung hòa acid dịch vị, thuốc ức chế H2, thuốc ức chế bơm proton…. Bên cạnh hiệu quả điều trị bệnh còn tồn tại một số tác dụng không mong muốn khi dùng thuốc kéo dài như tăng nguy cơ mắc các bệnh lý viêm thận kẽ cấp tỉnh và bệnh thận mạn tính, tăng nguy cơ nhiễm trùng đường tiêu hóa, phì đại tuyển đáy vị niêm mạc dạ dày… [5].

Theo y học cổ truyền (YHCT), bệnh lý LDD thuộc phạm vi chứng vị quản thống. Nguyên nhân gây chứng bệnh vị quân thống bao gồm tình chỉ bị kích thích, ăn uống không điều độ và tiên thiên bất túc, dẫn đến sự rối loạn của công năng các tạng phủ can, tỷ, vị mà gây nên các triệu chứng đau vùng thượng vị, ở hơi ợ chua. Chứng vị quân thống được chia thành 2 thể lớn là can khi phạm vị (được chia thành 3 thể nhỏ là khi trệ, hỏa uất, huyết ử) và tỳ vị hư nhược. Mỗi thể bệnh sẽ có pháp điều trị khác nhau, nhưng pháp điều trị chủ yếu là sơ can hòa vị, kiện tỳ hòa vị [6], [7].
Hiện nay xu hướng điều trị LDD bằng các thuốc cổ truyền, dược liệu ngày càng phổ biến, với mong muốn tìm ra các sản phẩm vừa có tác dụng điều trị, vừa an toàn, có sẵn, dễ tìm. Một trong những sản phẩm bước đầu được nghiên cứu trong những năm gần đây đó là dầu dừa. Dầu dừa được chiết xuất từ quá của cây dừa (Cocos nucifera) một loại cây rất thân thuộc với người Việt Nam, giá thành rẻ, và được biết đến với các tác dụng như chống giun sán, chống viêm, giảm đau, chống nấm, kháng khuẩn, và đặc biệt là tác dụng chống viêm, chống oxy hóa và lành vết thương [8]. Trên thế giới đã có một vài nghiên cứu chỉ ra rằng, dầu dừa có tác dụng làm tăng pH và chất nhày ở dạ dày, đồng thời làm tăng đáng kể nồng độ prostaglandin trên các mô hình nghiên cứu trên động vật [9]. Nhưng tại Việt Nam, hiện chưa có nghiên cứu nào về độc tỉnh và tác dụng trong điều trị loét dạ dày của dầu dừa.
Vì vậy, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Nghiên cứu độc tính và tác dụng chống loét dạ dày của “Dầu dừa Lào nhà quê” trên thực nghiệm” với hai mục tiêu:
1. Đánh giá độc tính cấp, bản trường diễn của "Dầu dừa Lào nhà quê" trên thực nghiệm.
2. Đảnh giả tác dụng chống loét dạ dày của “Dầu dừa Lào nhà quê" trên thực nghiệm.

MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ ………………………………………………………………………………………………1
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU…………………………………………………………3
1.1. Tổng quan v giải phẫu, sinh lý dạ dày……………………………………………………..3
1.1.1. Giải phẫu dạ dày ………………………………………………………………………………3
1.1.2. Chức năng, sinh lý ti u hóa của dạ dày. ………………………………………………4
1.2. Tổng quan v bệnh lý loét dạ dày theo Y h c hiện đại ………………………………..4
1.2.1. Dịch tễ h c ………………………………………………………………………………………4
1.2.2. Ngu  n nhân, cơ chế bệnh sinh gây loét dạ dày……………………………………5
1.2.3. Triệu chứng, chẩn đoán loét dạ dày…………………………………………………….6
1.2.4. Đi u trị loét dạ dày……………………………………………………………………………7
1.3. Tổng quan v bệnh lý loét dạ dày (vị quản thống) theo y h c cổ truy n ………..8
1.3.1. Đại cương………………………………………………………………………………………..8
1.3.2. Nguyên nhân gây bệnh ……………………………………………………………………..9
1.3.3. Cơ chế bệnh sinh của vị quản thống ……………………………………………………9
1.3.4. Các thể lâm s ng v  đi u trị……………………………………………………………..10
1.4. Mô hình nghiên cứu loét dạ dày trên thực nghiệm…………………………………….12
1.4.1. Một số mô hình gây loét dạ dày bằng thuốc/ hóa chất …………………………12
1.4.2. Một số mô hình gây loét dạ dày không sử dụng thuốc/ hóa chất …………..14
1.5. Tổng quan v dầu dừa. ………………………………………………………………………….15
1.5.1. Đặc điểm thực vật h c cây dừa…………………………………………………………15
1.5.2. Thành phần hóa h c của dầu dừa………………………………………………………16
1.5.3. Một số phương pháp sản xuất dầu dừa ………………………………………………16
1.5.4. Một số tác dụng của dầu dừa ……………………………………………………………17
CHƢƠNG 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU……………….20
2.1. Đối tượng nghiên cứu……………………………………………………………………………20
2.1.1. Sản phẩm nghiên cứu………………………………………………………………………20
2.1.2. Thuốc, hóa chất và máy móc phục vụ nghiên cứu ………………………………20
2.1.3. Động vật nghiên cứu……………………………………………………………………….202.2. Phương pháp nghi n cứu……………………………………………………………………….21
2.2.1. Nghiên cứu độc tính của “Dầu dừa L o nh  qu ” ở động vật thực nghiệm….21
2.2.2. Nghiên cứu tác dụng của “Dầu dừa L o nh  qu ” l n mô hình gâ  loét dạ
dày trên thực nghiệm …………………………………………………………………………………22
2.3. Xử lý số liệu ………………………………………………………………………………………..24
2.4. Thời gian v  địa điểm nghiên cứu…………………………………………………………..24
2.5. Đạo đức nghiên cứu………………………………………………………………………………24
CHƢƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU……………………………………………………..25
3.1. Kết quả nghiên cứu độc tính cấp, bán trường diễn của “Dầu dừa L o nh  qu ”
tr n động vật thực nghiệm……………………………………………………………………………..25
3.1.1. Kết quả nghiên cứu độc tính cấp của “Dầu dừa L o nh  qu ” tr n động vật
thực nghiệm ……………………………………………………………………………………………..25
3.1.2. Kết quả nghiên cứu độc tính bán trường diễn của “Dầu dừa L o nh  qu ”
tr n động vật thực nghiệm ………………………………………………………………………….25
3.2. Kết quả nghiên cứu tác dụng của “Dầu dừa L o nh  qu ” tr n mô hình gâ 
loét dạ dày chuột cống trắng ………………………………………………………………………….44
3.2.1. Kết quả của “Dầu dừa L o nh  qu ” đến tỷ lệ chuột có loét dạ dày ………44
3.2.2. Kết quả của “Dầu dừa L o nh  qu ” đến số lượng tổn thương dạ dày trung
bình ……………………………………………………………………………………………………45
3.2.3. Kết quả của “Dầu dừa L o nh  qu ” đến chỉ số loét ……………………………45
3.2.4. Kết quả của “Dầu dừa L o nh  qu ” đến điểm mức độ tổn thương vi thể
mỗi lô ……………………………………………………………………………………………………46
3.2.5. Hình ảnh đại thể và vi thể dạ dày chuột……………………………………………..49
CHƢƠNG 4: BÀN LUẬN …………………………………………………………………………..52
4.1. Bàn luận v độc tính cấp, độc tính bán trường diễn của “Dầu dừa Lão nhà
qu ” tr n thực nghiệm…………………………………………………………………………………..52
4.1.1. Bàn luận v độc tính cấp của “Dầu dừa L o nh  qu ” tr n thực nghiệm..52
4.1.2. Bàn luận v độc tính bán trường diễn của “Dầu dừa L o nh  qu ” tr n
thực nghiệm ……………………………………………………………………………………………..524.2. Bàn luận v tác dụng chống loét dạ dày của “Dầu dừa L o nh  qu ” tr n thực
nghiệm. ……………………………………………………………………………………………………..58
4.2.1. Ảnh hưởng của “Dầu dừa L o nh  qu ” đến tổn thương đại thể dạ dày…59
4.2.2. Ảnh hưởng của “Dầu dừa L o nh  qu ” đến tổn thương vi thể của dạ dày…..60
4.2.3. Sơ bộ cơ chế tác dụng chống loét dạ dày của “Dầu dừa L o nh  qu ” theo
y h c cổ truy n………………………………………………………………………………………….61
4.2.4. Sơ bộ cơ chế tác dụng chống loét dạ dày của “Dầu dừa L o nh  qu ” theo
y h c hiện đại……………………………………………………………………………………………62
KẾT LUẬN ………………………………………………………………………………………………..64
KIẾN NGHỊ……………………………………………………………………………………………….66
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC