Nghiên cứu thái độ kỳ thị, phân biệt đối xử của cộng đồng đối với người nhiễm HIV tại tỉnh Trà Vinh năm 2017

Đề tài nghiên cứu cơ sở Nghiên cứu thái độ kỳ thị, phân biệt đối xử của cộng đồng đối với người nhiễm HIV tại tỉnh Trà Vinh năm 2017.Bắt đầu từ năm 2014, Việt Nam chính thức cam kết và triển khai các hoạt động hưởng ứng mục tiêu 90 – 90 – 90 trong phòng, chống HIV/AIDS nhằm làm tiền đề hướng tới kết thúc dịch AIDS vào năm 2030 do Liên Hiệp Quốc đề ra. Tuy nhiên theo báo cáo gần đây của Cục phòng, chống HIV/AIDS thì hiện chỉ có khoảng 78% số người nhiễm HIV biết được tình trạng nhiễm của mình và nhất là, mới có 45% số người nhiễm HIV được điều trị bằng thuốc kháng vi rút ARV [4]. Tỷ lệ người nhiễm HIV biết được tình trạng nhiễm gần 80% nhưng tỷ lệ tiếp cận điều trị lại thấp, trong khi hiện nay tiêu chuẩn điều trị đã được mở rộng hơn cho người nhiễm HIV [1].  

Tính đến cuối năm 2015, toàn quốc hiện có 227.154 người nhiễm HIV đang còn sống với HIV được báo cáo, 85.194 người nhiễm HIV đang giai đoạn AIDS và đã có trên 86.716 người nhiễm HIV đã tử vong. Trong số 227.154 người được báo hiện nay đang còn sống, nhưng có đến 24.717 người nhiễm HIV không xác định được trên thực tế do những người này có thể đã đi xét nghiệm nhiều lần và cung cấp thông tin không đúng cho nhân viên y tế do họ sợ kỳ thị về tình trạng nhiễm HIV của họ [2]. Tại Trà Vinh, lũy tích số trường hợp nhiễm HIV còn sống tính đến ngày 31/12/2016 hiện có 1.074 người đang còn sống nhưng chỉ có 493 trường hợp được quản lý và theo dõi được trên thực tế (46,6%) với đa phần các trường hợp không quản lý được cũng do việc cung cấp thông tin cá nhân không chính xác dẫn đến khó khăn trong công tác chăm sóc, quản lý người nhiễm HIV tại cộng đồng và khả năng tiếp cận sớm thuốc điều trị [20]. 
Chương trình phối hợp phòng, chống AIDS của Liên Hợp Quốc (UNAIDS) và Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho biết dịch HIV/AIDS ngày càng có xu hướng gia tăng ở tất cả các khu vực trên thế giới và một trong những nguyên nhân chính làm cho dịch HIV/AIDS tăng nhanh là do tình trạng kỳ thị và phân biệt đối xử với người nhiễm HIV/AIDS [16]. Theo nghiên cứu của Lê Xuân Huy và cộng sự (2016) thì có đến 72,5% người nhiễm HIV không tiếp cận các phòng tư vấn xét nghiệm tự nguyện vì sợ bị kỳ thị [10]. Và theo kết quả nghiên cứu của Mạng lưới Quốc gia những người sống với HIV ở Việt Nam (2014) thì do mức độ kỳ thị phân biệt đối xử cao là một trong những nguyên nhân dẫn đến nhiều người nhiễm HIV (37,7% nam nhiễm HIV, 29,7% đối tượng tiêm chích ma túy, 21,9% phụ nữ mại dâm, 17,9% MSM và 17,8% nữ nhiễm HIV) trong nghiên cứu chỉ đi làm xét nghiệm HIV ở giai đoạn muộn, khi sức khỏe của họ đã suy yếu và có dấu hiệu mắc nhiễm trùng cơ hội [12]. Điều trị ARV muộn không chỉ nguy hiểm cho sức khỏe của người nhiễm HIV từ phương diện y tế công cộng mà cũng làm giảm tác động dự phòng của thuốc kháng vi rút [13]. Bên cạnh đó, theo Trịnh Thị Lệ Trâm và Vũ Thị Hồng Hạnh (2015) thì sau 8 năm thi hành luật HIV/AIDS thì tỷ lệ cộng đồng biết về luật phòng, chống HIV/AIDS là thấp (23,8%) và thực trạng kỳ thị phân biệt đối xử với người nhiễm HIV vẫn còn tồn tại với 51,2% người dân không cho người nhiễm HIV được chơi với trẻ em, 43,8% không mua thực phẩm của người nhiễm HIV và có đến 70,4% người nhiễm HIV cảm nhận bị cộng đồng xa lánh [18]. 
Trong tình hình hiện nay vấn đề kỳ thị phân biệt đối xử với người nhiễm HIV/AIDS đang là một rào cản trong việc hoàn thành mục tiêu mới về xét nghiệm và điều trị HIV của Việt Nam 90 – 90 – 90 và Mục tiêu toàn cầu về chấm dứt dịch AIDS vào năm 2030 tại nước ta nói chung và tại Trà Vinh nói riêng. Tuy nhiên hiện nay, tại Trà Vinh chưa có nghiên cứu nào được triển khai nhằm đánh giá về mức độ kỳ thị, phân biệt đối xử với người nhiễm HIV được thực hiện trên đối tượng là cộng đồng dân cư. 
Nhằm có được nguồn thông tin mang tính khoa học, từ đó đưa ra những giải pháp có hiệu quả hơn trong việc góp phần triển khai có hiệu quả các hoạt động dự phòng, chăm sóc, hỗ trợ và điều trị người nhiễm HIV/AIDS cũng như giải quyết những rào cản đối với việc thực hiện đầy đủ các quyền của người nhiễm đã được pháp luật quy định, tiến tới không kỳ thị phân biệt đối xử với người nhiễm HIV. Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu “Nghiên cứu thái độ kỳ thị, phân biệt đối xử của cộng đồng đối với người nhiễm HIV tại tỉnh Trà Vinh năm 2017” với các mục tiêu sau:
1./ Xác định tỷ lệ và mức độ kỳ thị phân biệt đối xứ của người dân đối với người nhiễm HIV.
2./ Tìm hiểu một số yếu tố liên quan đến thực trạng kỳ thị phân biệt đối xử với người nhiễm HIV.