Nghiên cứu tình trạng phì đại cơ tim và chức năng tim của thai nhi bằng siêu âm ở thai phụ bị đái tháo đường trong thai kỳ

Nghiên cứu tình trạng phì đại cơ tim và chức năng tim của thai nhi bằng siêu âm ở thai phụ bị đái tháo đường trong thai kỳ.Đái tháo đƣờng (ĐTĐ) là một tình trạng tƣơng đối phổ biến trong thai kỳ, ảnh hƣởng đến 7% phụ nữ mang thai trên thế giới [1] và khoảng 15% thai phụ tại Việt Nam [2]. ĐTĐ trong thai kỳ gây nhiều hậu quả cho mẹ và thai nhi, nhất là trên tim thai [3]. Phì đại cơ tim (PĐCT) và rối loạn chức năng (RLCN) tim là biến chứng hay gặp ở thai nhi có mẹ bị ĐTĐ trong thai kỳ, chiếm khoảng 15% bệnh cơ tim thai trong tử cung [4]. Tuy nhiên, bệnh lý này hay bị bỏ sót do chẩn đoán nhầm với bệnh cơ tim do nguyên nhân khác [5]. Bệnh thƣờng tự thoái triển sau sinh nhƣng một số nghiên cứu gần đây cho thấy, bệnh có thể tồn tại ở 13% – 59% trẻ sơ sinh [6], [7], làm tăng tỷ lệ chết thai chu sinh lên tới 3% và chiếm 15% nguyên nhân tử vong chung [8]. Mặc dù vậy, đây cũng là một trong rất ít bệnh lý cơ tim có thể hồi phục nếu đƣợc phát hiện sớm và điều trị kịp thời ngay từ trong bào thai [9]. Vì thế, theo khuyến cáo của Hội Tim mạch Hoa Kỳ, sàng lọc sớm bệnh lý PĐCT cho thai nhi ở thai phụ bị ĐTĐ là thật sự cần thiết [10].

MÃ TÀI LIỆU

 CAOHOC.2020.00062

Giá :

50.000đ

Liên Hệ

0915.558.890


Mọi thể ĐTĐ trong thai kỳ đều tác động tiêu cực đến tim thai nhất là khi ĐTĐ không đƣợc kiểm soát hay ở giai đoạn thai kỳ sớm [8]. Tuy nhiên, ở một số thai phụ dù mức glucose máu tăng không quá cao nhƣng thai nhi vẫn có thể bị PĐCT và RLCN tim [11]. Nhƣ vậy, rõ ràng bên cạnh tăng glucose máu, có thể còn các yếu tố khác cũng góp phần làm gia tăng xuất hiện biến chứng này ở thai nhi. Mặc dù, tình trạng mẹ bị béo phì, tăng cân quá nhiều trong thai kỳ hay thai “lớn hơn tuổi thai” đã đƣợc chứng minh là các yếu tố nguy cơ độc lập cho biến cố của thai nhi [12], nhƣng liệu có liên quan đến biến chứng PĐCT và RLCN tim ở thai nhi hay không vẫn còn chƣa sáng tỏ.
Trên thế giới, siêu âm tim thai (SATT) là kỹ thuật chẩn đoán trƣớc sinh không chỉ giúp tầm soát dị tật cấu trúc tim [13] mà còn rất khả thi trong chẩn2 đoán bệnh lý PĐCT và RLCN tim thai cũng nhƣ tiên lƣợng biến cố sau sinh cho thai nhi [14]. Với khả năng phát hiện RLCN tim thai giai đoạn sớm hay suy tim cận lâm sàng, SATT chi tiết có vai trò lớn trong cải thiện tỷ lệ tửvong cho thai nhi [15]. Ở Việt Nam, tỷ lệ phụ nữ mang thai bị ĐTĐ đang gia tăng nhanh chóng, tại khoa Nội tiết – ĐTĐ của Bệnh viện Bạch Mai luôn có khoảng 10% bệnh nhân nội trú mắc ĐTĐ trong thai kỳ (10 bệnh nhân) và mỗi ngày phòng khám tƣ vấn ĐTĐ thai kỳ của khoa có 15 – 20 bệnh nhân ĐTĐ
đến khám. Mặc dù Bệnh viện Bạch Mai là cơ sở có sự phối hợp tốt giữa các chuyên khoa và có nhiều kinh nghiệm trong quản lý thai sản ở thai phụ bị ĐTĐ, nhƣng vẫn còn gặp nhiều khó khăn trong kiểm soát các biến cố sau sinh ở thai nhi. Kỹ thuật SATT đƣợc triển khai ở Viện Tim mạch – Bệnh viện Bạch Mai trong vòng 5 năm trở lại đây và đã đạt đƣợc những kết quả nhất định trong sàng lọc tim bẩm sinh cũng nhƣ đánh giá chức năng tim thai. Xuất phát từ nhu cầu thực tế và điều kiện thuận lợi trên chúng tôi thực hiện đề tài“Nghiên cứu tình trạng phì đại cơ tim và chức năng tim của thai nhi bằng siêu âm ở thai phụ bị đái tháo đường trong thai kỳ” với hai mục tiêu sau:
1. Xác định tỷ lệ, đặc điểm phì đại cơ tim và chức năng tim của thai nhi bằng siêu âm ở thai phụ bị đái tháo đường trong thai kỳ.
2. Khảo sát một số yếu tố của mẹ và con có liên quan đến tình trạng phì đại cơ tim thai nhi

MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ……………………………………………………………………………………… 1
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU………………………………………………….. 3
1.1. Tổng quan về phì đại cơ tim và rối loạn chức năng tim của thai nhi do mẹ
bị đái tháo đƣờng trong thai kỳ………………………………………………………….. 3
1.1.1. Tình hình đái tháo đƣờng trong thai kỳ và biến chứng thƣờng gặp 3
1.1.2. Khái niệm phì đại cơ tim và rối loạn chức năng tim thai do mẹ bị
ĐTĐ trong thai kỳ………………………………………………………………… 6
1.1.3. Cơ chế phì đại cơ tim và rối loạn chức năng tim của thai nhi do mẹ
bị ĐTĐ trong thai kỳ…………………………………………………………….. 6
1.1.4. Chẩn đoán phì đại cơ tim ở thai nhi do mẹ bị ĐTĐ trong thai kỳ. ….. 13
1.1.5. Hậu quả của PĐCT và RLCN tim thai do mẹ bị ĐTĐ trong thai kỳ…. 22
1.2. Đặc điểm cấu trúc, chức năng tim thai bình thƣờng và vai trò của siêu âm
tim trong đánh giá bề dày thành tim, chức năng tim thai……………………. 23
1.2.1. Đặc điểm cấu trúc và chức năng tim thai bình thƣờng …………….. 24
1.2.2. Vai trò của siêu âm tim trong đánh giá bề dày thành tim và chức
năng tim ở thai nhi……………………………………………………………… 32
1.3. Tình hình nghiên cứu về phì đại cơ tim và rối loạn chức năng tim của thai
nhi do mẹ bị đái tháo đƣờng trong thai kỳ và các vấn đề còn bỏ ngỏ….. 43
CHƢƠNG 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU………….. 48
2.1. Đối tƣợng nghiên cứu ……………………………………………………………………… 48
2.1.1. Tiêu chuẩn lựa chọn và loại trừ của nhóm nghiên cứu …………….. 48
2.1.2. Tiêu chuẩn phân loại nhóm bệnh và nhóm chứng …………………… 49
2.2. Phƣơng pháp nghiên cứu …………………………………………………………………. 49
2.2.1. Thiết kế nghiên cứu. ……………………………………………………………… 49
2.2.2. Cỡ mẫu và cách chọn mẫu nghiên cứu…………………………………… 49
2.2.3. Thời gian, địa điểm, ngƣời thực hiện và phƣơng tiện nghiên cứu…. 50
2.2.4. Biến số nghiên cứu……………………………………………………………………. 51
2.2.5. Quy trình siêu âm đánh giá bề dày thành tim và chức năng tim thai.. 522.2.6. Các tiêu chuẩn áp dụng trong nghiên cứu ………………………………. 57
2.2.7. Thu thập và xử lý số liệu ……………………………………………………… 61
2.2.8. Quy trình nghiên cứu và chẩn đoán loại trừ bệnh PĐCT thai do
nguyên nhân khác ………………………………………………………………. 62
CHƢƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU………………………………………………. 66
3.1. Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu……………………………………………… 66
3.1.1. Đặc điểm chung của nhóm chứng và nhóm bệnh ……………………. 66
3.1.2. Đặc điểm riêng của nhóm bệnh…………………………………………….. 69
3.2. Đặc điểm bề dày thành tim và chức năng tim của thai nhi nhóm chứng… 69
3.2.1. Đặc điểm bề dày thành tim của thai nhi nhóm chứng………………. 70
3.2.2. Đặc điểm chức năng tim của thai nhi nhóm chứng………………….. 72
3.3. Tỷ lệ, đặc điểm phì đại cơ tim và biểu hiện chức năng tim của thai nhi ở
thai phụ bị đái tháo đƣờng trong thai kỳ……………………………………………. 75
3.3.1. Tỷ lệ và đặc điểm phì đại cơ tim của thai nhi ở thai phụ bị đái tháo
đƣờng trong thai kỳ…………………………………………………………….. 75
3.3.2. Biểu hiện chức năng tim của thai nhi ở thai phụ bị ĐTĐ trong thai kỳ… 79
3.4. Mối liên quan giữa một số yếu tố của mẹ và con với tình trạng phì đại cơ
tim của thai nhi……………………………………………………………………………….. 84
3.4.1. Mối liên quan giữa một số yếu tố của mẹ với tình trạng phì đại cơ
tim của thai nhi ………………………………………………………………….. 84
3.4.2. Mối liên quan giữa một số yếu tố của con với tình trạng phì đại cơ
tim của thai nhi ………………………………………………………………….. 87
CHƢƠNG 4: BÀN LUẬN…………………………………………………………………… 90
4.1. Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu……………………………………………… 90
4.1.1. Đặc điểm chung của nhóm bệnh và nhóm chứng ……………………. 90
4.1.2. Đặc điểm riêng của nhóm bệnh…………………………………………….. 93
4.2. Đặc điểm bề dày thành tim và chức năng tim của thai nhi nhóm chứng… 95
4.2.1. Đặc điểm bề dày thành tim của thai nhi nhóm chứng ………………. 97
4.2.2. Đặc điểm chức năng tim của thai nhi nhóm chứng………………….. 994.3. Tỷ lệ, đặc điểm phì đại cơ tim và biểu hiện chức năng tim của thai nhi
ở thai phụ bị đái tháo đƣờng trong thai kỳ…………………………………. 105
4.3.1. Tỷ lệ và đặc điểm phì đại cơ tim của thai nhi ở thai phụ bị đái tháo
đƣờng trong thai kỳ…………………………………………………………… 105
4.3.2. Biểu biện chức năng tim của thai nhi ở thai phụ bị đái tháo đƣờng
trong thai kỳ…………………………………………………………………….. 109
4.4. Mối liên quan giữa một số yếu tố của mẹ và con với tình trạng phì đại cơ
tim của thai nhi……………………………………………………………………………… 114
4.4.1. Mối liên quan giữa một số yếu tố của mẹ với tình trạng phì đại cơ
tim của thai nhi ………………………………………………………………… 114
4.4.2. Mối liên quan giữa một số yếu tố của con với tình trạng phì đại cơ
tim của thai nhi. ……………………………………………………………….. 120
KẾT LUẬN……………………………………………………………………………………… 125
KIẾN NGHỊ …………………………………………………………………………………….. 127
HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI…………………………………………………………………… 128
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN
LUẬN ÁN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC

DANH MỤC BẢNG
Bảng 1.1: Tóm tắt bệnh nguyên của nhóm bệnh cơ tim phì đại và nhóm bệnh
biểu hiện giống bệnh cơ tim phì đại ở thai nhi……………………….. 16
Bảng 1.2. Chỉ định SATT ở thai phụ bị ĐTĐ trong thai kỳ …………………… 22
Bảng 1.3. Một số kỹ thuật siêu âm thƣờng dùng trong đánh giá chức năng
tim thai……………………………………………………………………………… 34
Bảng 2.1. Phân loại BMI trƣớc mang thai và mức độ tăng cân trong thai kỳ….. 58
Bảng 2.2. Phân loại rối loạn lipid ở bệnh nhân ĐTĐ …………………………….. 59
Bảng 2.3. Phân loại thiếu máu ở phụ nữ mang thai theo WHO 2011 ………. 59
Bảng 2.4. Phân nhóm nguy cơ mắc ĐTĐ thai kỳ theo ADA 2017 ………….. 59
Bảng 2.5. Thang điểm Apgar……………………………………………………………… 60
Bảng 3.1. Đặc điểm chung của thai phụ trong nghiên cứu……………………… 66
Bảng 3.2. Tiến triển bề dày thành tim theo tuần thai của thai nhi nhóm chứng …. 70
Bảng 3.3. Hệ số tƣơng quan giữa bề dày thành tim với tuần thai và cân nặng
của thai nhi nhóm chứng …………………………………………………….. 71
Bảng 3.4. Chức năng tim của thai nhi nhóm chứng ………………………………. 72
Bảng 3.5. Hệ số tƣơng quan giữa một số thông số phản ánh chức năng tim
với tuổi thai của thai nhi nhóm chứng…………………………………… 74
Bảng 3.6. Chức năng tâm thu của thai nhi nhóm bệnh…………………………… 79
Bảng 3.7. Chức năng tâm trƣơng của thai nhi nhóm bệnh ……………………… 81
Bảng 3.8. Chức năng tim toàn bộ của thai nhi nhóm bệnh……………………… 82
Bảng 3.9. Mối liên quan giữa cân nặng và HbA1C của mẹ với PĐCT thai…. 84
Bảng 3.10. Mối liên quan giữa cân nặng của thai và tình trạng phì đại cơ tim ….. 87
Bảng 3.11. Mối liên quan giữa phì đại cơ tim thai và một số yếu tố lâm sàng
bất lợi của em bé ngay sau sinh……………………………………………. 88
Bảng 4.1. Chức năng tâm thu của thai nhi bình thƣờng qua các nghiên cứu…. 100
Bảng 4.2. Chức năng tâm trƣơng của thai nhi bình thƣờng qua các nghiên cứu… 103
Bảng 4.3. Chức năng tim toàn bộ của thai nhi bình thƣờng qua các nghiên cứu.. 104
Bảng 4.4. Tỷ lệ phì đại cơ tim thai do mẹ bị đái tháo đƣờng trong thai kỳ
qua các nghiên cứu …………………………………………………………… 10

DANH MỤC HÌNH
Hình 1.1. Kích thƣớc và cấu trúc tế bào cơ tim ở thai chuột do chuột mẹ bị
gây đái tháo đƣờng trong thai kỳ bằng chất Streptokinase……….. 8
Hình 1.2. Mô bệnh học cơ tim thai phì đại do mẹ bị đái tháo đƣờng trong
thai kỳ……………………………………………………………………………… 10
Hình 1.3. Mô bệnh học cơ tim thai phì đại do bệnh lý di truyền …………… 10
Hình 1.4. Phì đại vùng vách liên thất trên siêu âm TM………………………. 13
Hình 1.5. Phì đại vùng vách liên thất trên siêu âm 2D ………………………… 13
Hình 1.6. Thoái triển tự nhiên cơ tim phì đại của thai nhi ở thai phụ bị ĐTĐ …. 14
Hình 1.7. Giảm tỷ lệ E/A ở thai nhi bị phì đại cơ tim ………………………… 15
Hình 1.8. Giảm tỷ lệ E‟/A‟ ở thai nhi bị phì đại cơ tim ……………………… 15
Hình 1.9. Bệnh cơ tim phì đại vô căn ở thai nhi………………………………….. 17
Hình 1.10. Phì đại cơ tim thai do bệnh Thalassemia và sơ đồ di truyền. ….. 18
Hình 1.11. Bệnh cơ tim phì đại của thai nhi là ngƣời nhận trong hội chứng
truyền máu song thai…………………………………………………………. 18
Hình 1.12. Thai nhi bị PĐCT trong hội chứng Noonan …………………………. 19
Hình 1.13. Bệnh cơ tim phì đại ở thai nhi bị bệnh Pompe Error! Bookmark
Hình 1.14. Bệnh cơ tim phì đại ở thai nhi do hội chứng cƣờng insulin bẩm
sinh ………………………………………………………………………………… 21
Hình 1.15. Đặc điểm hình thái và cấu trúc tế bào cơ tim qua các giai đoạn
phát triển …………………………………………………………………………. 26
Hình 1.16. Đặc điểm kiến trúc cơ tim qua các giai đoạn phát triển ………… 26
Hình 1.17. Chu trình tuần hoàn thai nhi ……………………………………………… 27
Hình 1.18. Sinh lý chu chuyển hoạt động của tim thai…………………………… 31
Hình 1.19. Đo bề dày thành tim bằng phƣơng pháp tổng trên siêu âm TM …. 33
Hình 1.20. Đo biên độ dịch chuyển vòng van hai lá ……………………………… 38
Hình 1.21. Đo biên độ dịch chuyển vòng van ba lá……………………………….. 38
Hình 1.22. Ƣớc tính VTI – ĐMP trên siêu âm Doppler xung …………………. 39
Hình 1.23. Ƣớc tính VTI – ĐMC trên siêu âm Doppler xung ……………….. 39
Hình 1.24. Đo IVCT, IVRT, tính MPI trên siêu âm Doppler xung …………. 40Hình 1.25. Đo IVCT, IVRT, tính MPI trên siêu âm Doppler mô . ………….. 40
Hình 1.26. Siêu âm đánh giá sức căng cơ tim thai . ………………………………. 41
Hình 1.27. Siêu âm đánh dấu mô cơ tim thai . …………………………………….. 41
Hình 2.1. Vị trí siêu âm TM ngang qua 2 buồng tâm thất ……………………. 53
Hình 2.2. Đo bề dày từng thành tim thai trên siêu âm TM …………………… 53
Hình 2.3. Đo đƣờng kính các buồng tim thai trên siêu âm TM……………… 54
Hình 2.4. Đo VTI qua van ĐMC trên siêu âm Doppler thƣờng quy ……… 54
Hình 2.5. Đo VTI qua van ĐMP trên siêu âm Doppler thƣờng quy ……… 55
Hình 2.6. Đo vận tốc sóng E, A- VHL trên siêu âm Doppler thƣờng quy. 55
Hình 2.7. Đo vận tốc sóng E, A-VBL trên siêu âm Doppler thƣờng quy .. 56
Hình 2.8. Đo vận tốc sóng E‟, A‟, IVCT (a), IVRT (b), S‟ tại VVHL……. 57
Hình 2.9. Đo vận tốc sóng E‟, A‟, IVCT (a), IVRT (b), S‟ tại VVBL……. 5

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ
LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
1. Nguyễn Thị Duyên, Trƣơng Thanh Hƣơng (2018). Tình trạng dày thành tim và rối loạn chức năng tâm trương ở thai nhi có mẹ bị đái tháo đường. Tạp chí Tim mạch học, số 82, trang 69 – 77.
2. Nguyễn Thị Duyên, Trƣơng Thanh Hƣơng (2019). Giá trị bình thường
của các thông số siêu âm phản ánh chức năng tim thai ở ba tháng cuối của thai kỳ. Tạp chí Tim mạch học, số 89, trang 45 – 55.

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

https://thaoduoctunhien.info/nam-dong-trung-ha-thao/    https://thaoduoctunhien.info/