Nghiên cứu mô hình quản lý, chăm sóc sức khoẻ và phục hồi chức năng cho người tàn tật tại quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội

Luận án Nghiên cứu mô hình quản lý, chăm sóc sức khoẻ và phục hồi chức năng cho người tàn tật tại quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội.Theo ước tính tỷ lệ người tàn tật trên thế giới chiếm khoảng 10% dân số, trong đó trên 340 triệu người ở các nước đang phát triển và hơn 98% người tàn tật không được quan tâm [33], [148]. Con số này ngày càng gia tăng, dự báo của Tổ chức Y tế Thế giới, đến năm 2025 số người tàn tật vừa và nặng ở những nước kém phát triển sẽ lên tới 573 triệu người (năm 1992 là 290 triệu người, trung bình mỗi năm tăng 8,5 triệu người) [146]. Tàn tật và ảnh hưởng của tàn tật đến sự phát triển của xã hội, cộng đồng đang là vấn đề nan giải và là vấn đề mang tính toàn cầu.

Ở Việt Nam, ước tính khoảng 80% người tàn tật sống tại cộng đồng không có cơ hội tiếp cận các dịch vụ chăm sóc y tế phục hồi chức năng [33], [82]. Hiện nay, theo số liệu của ngành Lao động – Thương binh và Xã hội, ước tính cả nước có khoảng 6,7 triệu người tàn tật chiếm khoảng 6,3% dân số với các dạng tàn tật và nhiều nguyên nhân gây tàn tật khác nhau [10]. 
Tại quận Hoàng Mai, Hà Nội, nghiên cứu thực trạng (2005) cho thấy tỷ lệ mắc tàn tật tại quận là 9,5%; tỷ lệ người tàn tật có nhu cầu phục hồi chức năng là 17,0% [58]. Chương trình phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng đã được triển khai tại quận, nhưng các hoạt động triển khai chủ yếu là tuyên truyền, phục hồi chức năng lồng ghép với hoạt động của một số chương trình y tế nên kết quả còn hạn chế, chỉ mới đáp ứng phục hồi chức năng cho khoảng 20% người tàn tật có nhu cầu. Việc chăm sóc sức khỏe người tàn tật có được quan tâm nhưng chỉ thực hiện lồng ghép vào một số các hoạt động như khám, cấp thẻ Bảo hiểm y tế cho đối tượng đặc biệt, hoặc khám trong chương trình từ thiện nhân đạo…
  Cũng như mọi người bình thường khác, người tàn tật luôn có nhu cầu được chăm sóc sức khoẻ, thậm chí còn có nhu cầu cao hơn và còn có thêm nhu cầu phục hồi chức năng. Tuy nhiên, hiện nay cuộc sống của người tàn tật  đang gặp khó khăn về nhiều mặt trong đó có việc tiếp cận với các dịch vụ y tế, chăm sóc sức khỏe (ngay cả với các dịch vụ y tế thiết yếu nhất). Các khó khăn này bao gồm: tuyến y tế cơ sở (từ tuyến huyện trở xuống) chưa có mô hình chăm sóc sức khỏe người tàn tật một cách cụ thể và thống nhất, chưa có đầy đủ và sẵn sàng các dịch vụ thích hợp; nhân viên y tế và cán bộ chuyên trách phục hồi chức năng chưa được đào tạo đầy đủ về chăm sóc sức khỏe người tàn tật; đối với các bệnh viện tuyến tỉnh và Trung ương, khả năng chi trả của người tàn tật cho các dịch vụ y tế luôn vượt quá khả năng của họ, điều kiện đi lại khó khăn…
Trên thế giới cũng như ở Việt Nam tuy đã có nhiều nghiên cứu về người tàn tật và chương trình phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng nhưng hầu hết mới chỉ tập trung vào lĩnh vực phục hồi chức năng như chiến lược phát triển [14], [54], [60], [125], [138]; kinh nghiệm thực hiện chương trình [7], [57], [59], [128]; nguồn kinh phí để thực hiện [64], [80], [81], [111]; phương pháp và kết quả phục hồi chức năng cho một số dạng tàn tật tại cộng đồng [5], [24], [26], [39], [66]; năng lực của thành viên gia đình trong chương trình [62]. Vì vậy, việc nghiên cứu, tìm kiếm một mô hình khoa học, phù hợp nhằm khuyến khích, tạo điều kiện để người tàn tật có điều kiện tiếp cận được với các dịch vụ chăm sóc sức khỏe gắn với phục hồi chức năng một cách thuận lợi và hiệu quả nhất nhằm cải thiện chất lượng sống cho người tàn tật là một vấn đề hết sức cần thiết. 
Để góp phần nâng cao chất lượng sống cho người tàn tật tại quận Hoàng Mai nói riêng và người tàn tật nói chung, nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu mô hình quản lý, chăm sóc sức khoẻ và phục hồi chức năng cho người tàn tật tại quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội’’ là thực sự cần thiết.
Mục tiêu nghiên cứu:
1.  Mô tả thực trạng tàn tật, xác định nhu cầu chăm sóc sức khoẻ và phục hồi chức năng  của người tàn tật tại quận Hoàng Mai,  Hà Nội  (2009 – 2010).
2. Xây dựng và thử nghiệm mô hình quản lý, chăm sóc sức khoẻ và phục hồi chức năng cho người tàn tật tại một số phường của quận Hoàng Mai, Hà Nội (2010 – 2011).
MỤC LỤC

    Trang
Trang phụ bìa    
Lời cảm ơn    
Mục lục     
Danh mục các chữ viết tắt    
Danh mục các bảng    
Danh mục các biểu đồ    
Danh mục các sơ đồ    
ĐẶT VẤN ĐỀ    1
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN    3
1.1 Thực trạng tàn tật, nhu cầu chăm sóc sức khỏe và phục hồi           chức năng của người tàn tật    3
1.1.1 Tình hình người tàn tật    3
1.1.2 Tình hình phục hồi chức năng của người tàn tật    10
1.1.3 Tình hình chăm sóc sức khỏe người tàn tật    16
1.1.4 Nhu cầu về dịch vụ chăm sóc sức khỏe và phục hồi chức  năng của người tàn tật    25
1.1.5 Các hình thức cung cấp dịch vụ cho người tàn tật    26
1.2 Một số mô hình quản lý, chăm sóc sức khỏe và phục hồi   chức năng cho người tàn tật     27
1.2.1 Cơ sở lý luận của mô hình quản lý, chăm sóc sức khỏe và PHCN cho người tàn tật      27
1.2.2 Một số mô hình quản lý, CSSK và PHCN cho người tàn tật.    30
    
CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU    39
2.1 Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu    39
2.1.1 Đối tượng nghiên cứu    39
2.1.2 Chất liệu nghiên cứu    39
2.1.3 Địa điểm nghiên cứu    39
2.1.4 Thời gian nghiên cứu    44
2.2 Phương pháp nghiên cứu    45
2.2.1 Nghiên cứu mô tả cắt ngang    46
2.2.2 Nghiên cứu can thiệp cộng đồng    46
2.2.3 Phương pháp và kỹ thuật thu thập thông tin    48
2.2.4 Công cụ thu thập thông tin    49
2.2.5 Nội dung các bước tiến hành nghiên cứu     49
2.2.6 Các hoạt động của mô hình can thiệp    51
2.2.7 Công tác đảm bảo cho hoạt động của mô hình    52
2.2.8 Triển khai mô hình can thiệp    52
2.2.9 Đánh giá hiệu quả can thiệp của mô hình    53
2.2.10 Nội dung và các chỉ số nghiên cứu    55
2.3 Xử lý số liệu    56
2.4 Biện pháp khống chế sai số    56
2.5 Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu    57
2.6 Tổ chức nghiên cứu    57
CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU       58
3.1 Thực trạng tàn tật, nhu cầu chăm sóc sức khỏe và phục hồi chức năng của người tàn tật tại quận Hoàng Mai, Hà Nội (2009-2010)    58
3.1.1 Một số đặc điểm về người tàn tật       58
3.1.2 Tình trạng sức khỏe và tàn tật    61
    
3.2 Xây dựng và thử nghiệm mô hình quản lý, chăm sóc sức khỏe và phục hồi chức năng cho người tàn tật tại quận Hoàng Mai, Hà Nội (2010-2011)    71
    3.2.1 Xây dựng mô hình quản lý, chăm sóc sức khoẻ và phục hồi  chức năng cho người tàn tật tại quận Hoàng Mai, Hà Nội    71
    3.2.2 Kết quả hoạt động của mô hình sau thời gian can thiệp      80
    3.2.3 Đánh giá hiệu quả hoạt động của mô hình sau thời gian can thiệp    87
CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN    107
4.1 Thực trạng tàn tật, nhu cầu chăm sóc sức khỏe và phục hồi chức năng của người tàn tật tại quận Hoàng Mai, Hà Nội    107
4.1.1 Một số đặc điểm về người tàn tật            107
4.1.2 Tình trạng sức khỏe và tàn tật        109
4.2 Xây dựng và thử nghiệm mô hình quản lý, chăm sóc sức khỏe và phục hồi chức năng cho người tàn tật tại quận Hoàng Mai, Hà Nội    122
4.2.1 Xây dựng mô hình can thiệp        122
4.2.2 Các hoạt động của mô hình      126
4.2.3 Hiệu quả của mô hình quản lý, chăm sóc sức khoẻ và phục hồi chức năng cho người tàn tật tại quận.    131
4.2.4 Một số ưu điểm, hạn chế và khả năng duy trì của mô hình    143
KẾT LUẬN    145
KIẾN NGHỊ     147
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN    
TÀI LIỆU THAM KHẢO    
PHỤ LỤC