Đánh giá kết quả điều trị của bài thuốc “Đào hồng tứ vật thang” kết hợp Laser châm trên người bệnh sau phẫu thuật trĩ bằng phương pháp Milligan – Morgan

Luận văn thạc sĩ y học cổ truyền Đánh giá kết quả điều trị của bài thuốc “Đào hồng tứ vật thang” kết hợp Laser châm trên người bệnh sau phẫu thuật trĩ bằng phương pháp Milligan – Morgan. Trĩ là một bệnh lý thường gặp trong cộng đồng với tỷ lệ mắc cao từ 55% tới 86%, tuy là một bệnh lành tính nhưng trĩ ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe, chất lượng cuộc sống, công việc và năng suất lao động của người bệnh. Đã có nhiều phương pháp điều trị, trong đó điều trị phẫu thuật vẫn được đánh giá là một phương pháp triệt để và có hiệu quả cao. Phẫu thuật trĩ có nhiều phương pháp nhưng hiện vẫn chưa có phương pháp nào được coi là tối ưu nhất. Từng phương pháp vẫn còn bộc lộ những hạn chế nhất định và nguy cơ tái phát và biến chứng [14].

Y học hiện đại và y học cổ truyền đều dựa trên cơ sở lý luận để có những phương pháp, phác đồ phù hợp, góp phần chăm sóc sức khỏe, điều trị và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh nói chung và bệnh nhân trĩ sau phẫu thuật nói riêng.
Kết hợp giữa Y học cổ truyền và Y học hiện đại trong điều trị trĩ đã được nhiều nhà khoa học trong nước và ngoài nước nghiên cứu, đem lại hiệu quả rất tích cực [36]. Trên thế giới đã có nhiều công trình nghiên cứu khoa học về tác dụng của các bài thuốc Y học cổ truyền trong điều trị trĩ, cho thấy tiềm năng cũng như lợi thế của thuốc YHCT trong điều trị trĩ. Y học cổ truyền trong nước đã có những nghiên cứu những sản phẩm thuốc đông y tiện sử dụng cho người bệnh. Mặt khác, kết hợp YHCT và YHHĐ bằng phương pháp dùng thuốc và không dùng thuốc trước và sau phẫu thuật trĩ để nhuận tràng, chống viêm và nhanh lành vết mổ làm tăng hiệu quả điều trị cũng đang được các nhà nghiên cứu rất quan tâm [14].
“Đào hồng tứ vật thang” là một bài thuốc cổ phương đã được dùng cho bệnh nhân sau phẫu thuật trĩ trên lâm sàng thu được một số kết quả tích cực trong việc giảm đau, giảm sưng nề, nhanh lành vết mổ [38]. Laser châm là phương pháp điều trị không dùng thuốc, sử dụng tia Laser với công suất thấp chiếu vào các huyệt vị trên cơ thể, phương pháp này vừa có tác dụng chống viêm, giảm phù nề, vừa tái tạo tổn thương, nhanh lành vết mổ [39], [40]. Với mong muốn nâng cao hiệu quả điều trị trên lâm sàng, việc phối hợp nhiều phương2 pháp điều trị được đặt ra và cần có những nghiên cứu để chứng minh trên cơ sở khoa học, chúng tôi tiến hành đề tài: “Đánh giá kết quả điều trị của bài thuốc “Đào hồng tứ vật thang” kết hợp Laser châm trên người bệnh sau phẫu thuật trĩ bằng phương pháp Milligan – Morgan” với mục tiêu sau:
1. Đánh giá tác dụng của bài thuốc “Đào hồng tứ vật thang” kết hợp Laser châm trên người bệnh sau phẫu thuật trĩ bằng phương pháp Milligan – Morgan.
2. Theo dõi tác dụng không mong muốn của phương pháp điều trị

MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ …………………………………………………………………………………….. 1
Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU ……………………………………………………. 3
1.1. Tổng quan trĩ theo Y học hiện đại: …………………………………………………… 3
1.1.1. Khái niệm:………………………………………………………………………………. 3
1.1.2. Dịch tễ học ……………………………………………………………………………… 3
1.1.3. Phân loại…………………………………………………………………………………. 3
1.1.4. Nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh ……………………………………………… 4
1.1.5. Chẩn đoán……………………………………………………………………………….. 6
1.1.6. Điều trị …………………………………………………………………………………… 6
1.1.7. Điều trị sau phẫu thuật trĩ………………………………………………………….. 9
1.1.8. Biến cố và cách xử trí sau phẫu thuật trĩ……………………………………… 9
1.2. Tổng quan trĩ theo Y học cổ truyền ………………………………………………… 10
1.2.1. Bệnh danh……………………………………………………………………………… 10
1.2.2. Bệnh nguyên bệnh cơ……………………………………………………………… 11
1.2.3. Các thể bệnh………………………………………………………………………….. 11
1.2.4. Điều trị: ………………………………………………………………………………… 12
1.3. Đặc điểm triệu chứng bệnh lý sau phẫu thuật trĩ theo YHCT …………….. 13
1.4. Tổng quan về bài thuốc nghiên cứu ………………………………………………… 15
1.4.1. Xuất xứ…………………………………………………………………………………. 15
1.4.2. Thành phần bài thuốc……………………………………………………………… 15
1.4.3. Phân tích bài thuốc…………………………………………………………………. 15
1.4.4. Công năng chủ trị…………………………………………………………………… 15
1.5. Tổng quan về phương pháp Laser châm ………………………………………….. 16
1.5.1. Đại cương……………………………………………………………………………… 16
1.5.2. Chỉ định………………………………………………………………………………… 161.5.3. Chống chỉ định ………………………………………………………………………. 16
1.5.4. Liều điều trị…………………………………………………………………………… 16
1.6. Một số nghiên cứu về điều trị trĩ sau phẫu thuật bằng kết hợp YHCT ở
Việt Nam và trên thế giới…………………………………………………………………….. 17
1.6.1. Tình hình nghiên cứu vấn đề điều trị sau phẫu thuật trĩ trên thế giới…….17
1.6.2. Tình hình nghiên cứu điều trị sau phẫu thuật trĩ tại Việt Nam ……… 18
Chƣơng 2 ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU …………. 20
2.1. Chất liệu nghiên cứu …………………………………………………………………….. 20
2.1.1. Bài thuốc nghiên cứu ……………………………………………………………… 20
2.1.2. Thuốc sử dụng trong phác đồ nền…………………………………………….. 20
2.1.3. Laser châm: …………………………………………………………………………… 22
2.2. Đối tượng nghiên cứu……………………………………………………………………. 23
2.2.1. Tiêu chuẩn lựa chọn……………………………………………………………….. 23
2.2.2. Tiêu chuẩn loại trừ …………………………………………………………………. 23
2.3. Phương pháp nghiên cứu……………………………………………………………….. 24
2.3.1. Thiết kế nghiên cứu………………………………………………………………… 24
2.3.2. Cỡ mẫu nghiên cứu ………………………………………………………………… 24
2.3.3. Cách chọn mẫu………………………………………………………………………. 24
2.3.4. Quy trình nghiên cứu ……………………………………………………………… 25
2.3.5. Các chỉ số và biến số nghiên cứu……………………………………………… 26
2.3.6. Phương pháp thu thập thông tin và đánh giá ……………………………… 27
2.3.7. Sơ đồ nghiên cứu……………………………………………………………………. 30
2.4. Sai số và biện pháp khắc phục sai số ………………………………………………. 31
2.5. Phương pháp phân tích số liệu ……………………………………………………….. 31
2.6. Vấn đề đạo đức của nghiên cứu ……………………………………………………… 31
Chƣơng 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU………………………………………………. 32
3.1. Đặc điểm chung của bệnh nhân nghiên cứu …………………………………….. 323.2. Kết quả điều trị…………………………………………………………………………….. 37
3.3. Tác dụng không mong muốn …………………………………………………………. 46
Chƣơng 4: BÀN LUẬN……………………………………………………………………… 47
4.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu: …………………………………….. 47
4.1.1. Nhóm tuổi……………………………………………………………………………… 47
4.1.2. Giới tính ……………………………………………………………………………….. 48
4.1.3. Phân bố bệnh nhân theo tính chất nghề nghiệp ………………………….. 49
4.1.4. Theo thời gian mắc trĩ …………………………………………………………….. 49
4.1.5. Về yếu tố nguy cơ và thói quen lao động, sinh hoạt liên quan tới phát
sinh trĩ………………………………………………………………………………………. 50
4.1.6. Về phân loại trĩ và độ trĩ …………………………………………………………. 51
4.2. Hiệu quả lâm sàng của bài thuốc Đào hồng tứ vật thang kết hợp Laser châm
trong điều trị người bệnh sau phẫu thuật trĩ bằng phương pháp millgan – morgan 52
4.2.1. Về cải thiện triệu chứng đau ……………………………………………………. 52
4.2.2. Về cải thiện tình trạng chảy máu sau phẫu thuật ………………………… 53
4.2.3. Về cải thiện tình trạng bí tiểu sau phẫu thuật …………………………….. 54
4.2.4. Về cải thiện tình trạng táo bón sau phẫu thuật……………………………. 55
4.2.5. Về số lượng và số ngày phải dùng thuốc giảm đau trong nghiên cứu…..56
4.2.6. Hiệu quả điều trị chung…………………………………………………………… 57
4.2.7. Tác dụng không mong muốn trong nghiên cứu………………………….. 57
KẾT LUẬN ………………………………………………………………………………………. 58
KHUYẾN NGHỊ……………………………………………………………………………….. 59
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤCDANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 2.1. Công thức bài thuốc “Đào hồng tứ vật thang” ………………………………20
Bảng 2.2. Chứng trạng huyết ứ của hạ trĩ sau phẫu thuật theo YHCT…………….23
Bảng 2.3. Thang điểm đánh giá bí tiểu theo các mức độ……………………………….28
Bảng 2.4. Bảng đánh giá điểm chất lượng cuộc sống SF – 36 ……………………….29
Bảng 3.1. Phân bố bệnh nhân theo nhóm tuổi ……………………………………………..32
Bảng 3.2. Phân bố bệnh nhân theo giới tính………………………………………………..33
Bảng 3.3. Phân bố bệnh nhân theo tính chất nghề nghiệp……………………………..33
Bảng 3.4. Thời gian mắc trĩ ………………………………………………………………………34
Bảng 3.5. Một số yếu tố liên quan tới phát sinh trĩ ……………………………………..34
Bảng 3.6. Phân độ trĩ trước phẫu thuật ……………………………………………………….35
Bảng 3.7. Phân loại theo vị trí giải phẫu …………………………………………………….35
Bảng 3.8. Phân loại theo biến chứng . ………………………………………………………..36
Bảng 3.9. Một số bệnh lý khác đi kèm ở vùng hậu môn. ………………………………36
Bảng 3.10. Kết quả cải thiện mức độ đau theo thang điểm VAS tại thời điểm D1,
D2, D3. ……………………………………………………………………………………37
Bảng 3.11. Kết quả cải thiện mức độ đau theo thang điểm VAS tại thời điểm D4,
D5, D7. ……………………………………………………………………………………38
Bảng 3.12. Kết quả cải thiện tình trạng chảy máu tại thời điểm D1, D2, D3……..39
Bảng 3.13. Kết quả cải thiện tình trạng chảy máu tại thời điểm D4, D5, D7, D14. ….40
Bảng 3.14. Kết quả cải thiện tình trạng bí tiểu tại thời điểm D1, D2, D3. …………41
Bảng 3.15. Kết quả cải thiện tình trạng bí tiểu tại thời điểm D4, D5, D7. …………42
Bảng 3.16. Kết quả cải thiện tình trạng táo bón tại thời điểm D1, D2, D3. ……….43
Bảng 3.17. Kết quả cải thiện tình trạng táo bón tại thời điểm D4, D5, D7. ……….43
Bảng 3.18. Kết quả cải thiện điểm chất lượng cuộc sống theo thang điểm SF-3644
Bảng 3.19. Thời gian sử dụng thuốc giảm đau paracetamol và lượng thuốc giảm
đau phải dùng trong quá trình điều trị…………………………………………44
Bảng 3.20. Sự thay đổi các chứng trạng YHCT trước – sau điều trị …………………4