Khảo sát các tương tác thuốc trong đơn thuốc điều trị ngoại trú tại Trung tâm Y tế huyện Chợ Gạo năm 2024

Đề tài nghiên cứu cơ sở Khảo sát các tương tác thuốc trong đơn thuốc điều trị ngoại trú tại Trung tâm Y tế huyện Chợ Gạo năm 2024.Việc phối hợp thuốc là không thể tránh khỏi, nhất là trong tình trạng đa bệnh lý, đa triệu chứng. Đó chính là nguyên nhân làm cho tương tác thuốc bất lợi dễ xảy ra [5]. Do đó, tương tác thuốc là vấn đề đáng quan tâm trong thực hành lâm sàng, đôi khi mang lại lợi ích nếu phối hợp đúng cách nhưng cũng có khi gây hại, làm giảm hiệu lực của thuốc, và là một trong những nguyên nhân gây ra phản ứng bất lợi của thuốc [1].
Hậu quả của tương tác thuốc ảnh hưởng đến chất lượng điều trị và sức khỏe của người bệnh, thậm chí có thể dẫn đến tử vong [5]. Trong một phân tích hệ thống về phản ứng có hại của thuốc, tương tác thuốc chiếm từ 3 – 5% các sai sót liên quan đến thuốc xảy ra tại bệnh viện, đồng thời hậu quả do tương tác thuốc gây ra đóng góp vào nguyên nhân dẫn đến nhập viện và cấp cứu. Tương tác thuốc làm ảnh hưởng đến sức khỏe của người bệnh và đồng thời làm tăng chi phí điều trị, tăng gánh nặng cho hệ thống y tế.

Tuy nhiên, tương tác thuốc là một vấn đề có thể phòng tránh được bằng cách sử dụng thuốc thận trọng và giám sát chặt chẽ bệnh nhân trong quá trình điều trị hoặc tiến hành các biện pháp can thiệp để giảm thiểu nguy cơ xảy ra tương tác thuốc. Để kịp thời phát hiện, ngăn ngừa và xử trí tương tác thuốc, các cán bộ y tế thường phải tra cứu thông tin trong các cơ sở dữ liệu khác nhau. Cùng với sự phát triển của khoa học và y học, nhiều cơ sở dữ liệu tra cứu tương tác thuốc ra đời nhằm giúp các cán bộ và nhân viên y tế thuận lợi trong việc xác định tương tác thuốc trước khi chỉ định sử dụng thuốc trên bệnh nhân. Tuy nhiên, giữa các cơ sở dữ liệu tra cứu này có sự khác biệt, không đồng nhất về việc phát hiện tương tác thuốc, mức độ nghiêm trọng và khuyến cáo xử trí, đồng thời cũng xảy ra việc liệt kê tương tác thuốc thiếu tính chọn lọc, không có ý nghĩa trong lâm sàng. Điều này dẫn đến những khó khăn nhất định trong việc lựa chọn nguồn thông tin phù hợp đối với các bác sĩ và dược sĩ lâm sàng [9].
Chính vì vậy, việc xây dựng danh mục tra cứu nhanh tương tác thuốc thực sự cần thiết trong thực hành lâm sàng.
Trung tâm Y tế huyện Chợ Gạo là bệnh viện hạng III với qui mô 110 giường, trực thuộc Sở Y tế Tiền Giang. Trong năm 2023, Trung tâm Y tế tiếp nhận người bệnh ngoại trú 107018 lượt đạt 85,6% so với kế hoạch, việc phối hợp nhiều thuốc2 trong đơn thuốc điều trị là tất yếu nên nguy cơ gặp tương tác thuốc bất lợi không thể tránh khỏi. Do đó, tương tác thuốc luôn là vấn đề được quan tâm [3], [7]. Mặc khác, Trung tâm Y tế đang tiến hành triển khai hoạt động Dược lâm sàng nhằm góp phần đảm bảo việc sử dụng thuốc an toàn, hợp lý và hiệu quả trên bệnh nhân điều trị ngoại trú và nội trú. Tại Trung tâm Y tế, đã có những nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá việc kê đơn sử dụng thuốc trong điều trị, tuy nhiên, hiện chưa có nghiên cứu nào tiến hành khảo sát tương tác thuốc trên đối tượng bệnh nhân ngoại trú.
Xuất phát từ thực tế các vấn đề mà tương tác thuốc có thể gây ra, cũng như yêu cầu triển khai hoạt động Dược lâm sàng tại bệnh viện, chúng tôi tiến hành đề tài: “Khảo sát các tương tác thuốc trong đơn thuốc điều trị ngoại trú tại Trung tâm Y tế huyện Chợ Gạo năm 2024”3
MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
1. Khảo sát tình hình tương tác thuốc trong đơn thuốc điều trị ngoại trú tại Trung tâm Y tế huyện Chợ Gạo năm 2024.
2. Xây dựng các cặp tương tác thuốc có ý nghĩa lâm sàng và đề xuất biện pháp khắc phục trong việc chỉ định kê đơn thuốc tại Trung tâm Y tế huyện Chợ Gạo năm 2024

MỤC LỤC
Trang
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DANH
MỤC CÁC BẢNG, BIỂU
ĐẶT VẤN ĐỀ ……………………………………………………………………………………….. 1
CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU ……………………………………………………… 4
CHƯƠNG 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ……………….. 12
CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ………………………………………………….. 17
CHƯƠNG 4. KẾT LUẬN ……………………………………………………………………… 27
KIẾN NGHỊ ………………………………………………………………………………………… 29
TÀI LIỆU THAM KHẢO ………………………………………………………………………. 30
PHỤ LỤC 1 …………………………………………………………………………………………. 32
PHỤ LỤC 2 …………………………………………………………………………………………. 33
PHỤ LỤC 3 …………………………………………………………………………………………. 34
PHỤ LỤC 4 …………………………………………………………………………………………. 35
PHỤ LỤC 5 …………………………………………………………………………………………. 5

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU
Bảng 3.1. Phân bố nhóm tuổi bệnh nhân trong mẫu nghiên cứu ………………………….. 17
Bảng 3.2. Phân bố giới tính bệnh nhân trong mẫu nghiên cứu ……………………………. 17
Bảng 3.3. Số đơn thuốc và tỷ lệ xuất hiện tương tác thuốc tại các phòng khám ……… 18
Bảng 3.4. Đặc điểm về số thuốc được kê đơn trong đơn thuốc ……………………………. 19
Bảng 3.5. Tỷ lệ đơn thuốc có tương tác thuốc có YNLS ……………………………………. 19
Bảng 3.6. Đặc điểm tương tác thuốc có ý nghĩa lâm sàng ………………………………….. 20
Bảng 3.7. Tần suất xuất hiện các tương tác thuốc có ý nghĩa lâm sàng …………………. 21
Bảng 3.8. Ảnh hưởng của một số yếu tố đến khả năng xảy ra tương tác thuốc ………. 2