Kiến thức và thực hành phòng, chống bệnh dại trên người của người dân huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang năm 2024

Đề tài nghiên cứu cơ sở Kiến thức và thực hành phòng, chống bệnh dại trên người của người dân huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang năm 2024.Bệnh dại là một trong những căn bệnh truyền nhiễm lâu đời nhất và đáng sợ nhất trong lịch sử loài người với tỷ lệ tử vong 100% khi lên cơn dại, cao hơn bất kỳ bệnh truyền nhiễm nào. Bệnh dại là bệnh viêm não tủy cấp tính do vi rút dại (Rhabdovirus) gây nên, khoảng 99% trường hợp dại là do chó nhà lây truyền bệnh sang người. Bệnh dại có thể gặp ở cả động vật nuôi và động vật hoang dã. Bệnh dại lây truyền sang người qua vết cắn hoặc vết trầy xước, thường là qua tuyến nước bọt. Bệnh dại có trên tất cả các châu lục, ngoại trừ châu Nam Cực, trên 95% trường hợp tử vong ở người xảy ra ở khu vực Châu Á và Châu Phi. Bệnh dại là nguyên nhân gây khoảng hơn 70 ca tử vong ở Việt Nam mỗi năm, hầu hết các trường hợp bệnh dại ở Việt Nam do chó dại cắn.[20]

Ở Việt Nam, bệnh dại lưu hành trên toàn quốc với số ca tử vong đang tăng trở lại. Những năm 1990-1995, tỷ lệ tử vong do dại là 0,43/100.000 dân, giai đoạn 1996- 2007, tỷ lệ tử vong đã giảm 75% so với năm 1995. Năm 2003 còn 34 ca tử vong, đến năm 2007 tăng lên 131 ca tử vong do dại, tỷ lệ tử vong là 0,154/100.000 dân. Năm 2012 là 98 ca và tăng lên 105 ca năm 2013. Chỉ riêng tại khu vực phía nam, từ năm 2012-2016 ghi nhận 39 ca tử vong. Theo báo cáo mới nhất về tình hình bệnh dại toàn quốc năm 2023 và 02 tháng đầu năm 2024 của Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế cho biết:
Trong năm 2023, cả nước ghi nhận 82 ca tử vong do bệnh dại, tăng 12 trường hợp so với năm 2022 (≈17%). Tuy nhiên, 3 tháng đầu năm 2024, số mắc và tử vong vì bệnh dại lại tăng vọt lên 27 ca (tăng 16 ca so với cùng kỳ năm 2023). 30/63 tỉnh thành, phố ghi nhận ca bệnh dại. Miền Bắc có ca bệnh dại cao nhất (37,8%) xảy ra ở 14/28 tỉnh, tiếp đến là miền Nam 8/20 tỉnh và Tây Nguyên (24,4%) 03/4 tỉnh, miền Trung 5/11 tỉnh (13,4%)[8].
Trong nhiều năm qua, bệnh dại vẫn luôn là vấn đề y tế công cộng gây tổn thất không nhỏ về kinh tế, xã hội và sức khỏe người dân. Phòng, chống bệnh dại là cần thiết và việc nâng cao kiến thức, thực hành cho người dân được xem là giải pháp hiệu quả làm giảm tỷ lệ lây lan bệnh dại trong cộng đồng thông qua việc quản lý, tiêm2 2 phòng đàn chó, mèo nuôi và tiêm phòng cho người dân bị phơi nhiễm khi bị động vật cào, cắn. Nhằm mục đích tìm hiểu kiến thức và thực hành của người dân về phòng chống bệnh dại từ đó đề xuất, tham mưu các cấp lãnh đạo trong việc xây dựng kế hoạch phòng, chống bệnh dại tại điạ phương trong thời gian tới, chúng tôi thực hiện đề tài: “Kiến thức và thực hành phòng, chống bệnh dại trên người của người dân huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang năm 2024”
MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
1. Xác định tỷ lệ kiến thức và thực hành đúng về phòng, chống bệnh dại trên người của người dân huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang năm 2024.
2. Tìm hiểu một số yếu tố liên quan đến kiến thức và thực hành phòng, chống bệnh dại trên người của người dân huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang năm 2024

MỤC LỤC
Lời cam đoan ……………………………………………………………………………………………… i
Danh mục các chữ viết tắt …………………………………………………………………………….ii
Danh mục các bảng ……………………………………………………………………………………. v
Danh mục các biểu đồ ………………………………………………………………………………. vii
MỞ ĐẦU …………………………………………………………………………………………………. 1
Chương 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU…………………………………………………………….. 4
1.1 Sơ lược về bệnh dại …………………………………………………………………………… 4
1.2 Tình hình và đặc điểm dịch tễ học………………………………………………………… 5
1.3 Nguồn truyền bệnh ………………………………………………………………………….. 10
1.4 Phương thức lây truyền ……………………………………………………………………. 10
1.5 Tính cảm nhiễm và miễn dịch ……………………………………………………………. 11
1.6 Một số nghiên cứu liên quan ……………………………………………………………… 11
Chương 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ……………………… 15
2.1 Đối tượng nghiên cứu ………………………………………………………………………. 15
2.2 Phương pháp nghiên cứu…………………………………………………………………… 15
2.3 Xử lý và phân tích dữ liệu …………………………………………………………………. 20
2.4 Y đức trong nghiên cứu ……………………………………………………………………. 20
Chương 3. KẾT QUẢ ……………………………………………………………………………….. 21
3.1 Đặc điểm mẫu nghiên cứu …………………………………………………………………. 21
3.2 Kiến thức phòng, chống bệnh dại của đối tượng nghiên cứu …………………… 23
3.3 Thực hành phòng, chống bệnh dại của đối tượng nghiên cứu ………………….. 27
3.4 Một số yếu tố liên quan đến kiến thức và thực hành phòng, chống bệnh dại của
đối tượng …………………………………………………………………………………………….. 29iv
Chương 4. BÀN LUẬN …………………………………………………………………………….. 34
4.1 Đặc điểm mẫu nghiên cứu …………………………………………………………………. 34
4.2 Kiến thức phòng, chống bệnh dại trên người của đối tượng nghiên cứu ……. 35
4.3 Thực hành phòng, chống bệnh dại trên người của đối tượng nghiên cứu …… 38
4.4 Một số yếu tố liên quan đến kiến thức và thực hành phòng, chống bệnh dại trên
người của người dân ……………………………………………………………………………… 40
KẾT LUẬN …………………………………………………………………………………………….. 42
KIẾN NGHỊ ……………………………………………………………………………………………. 43
TÀI LIỆU THAM KHẢO ……………………………………………………………………………..
PHỤ LỤC…………………………………………………………………………………………………..

DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2. 1 Phân bố mẫu theo từng địa phương ……………………………………………….. 16
Bảng 3. 1 Đặc điểm tuổi và nhóm tuổi của đối tượng nghiên cứu …………………….. 21
Bảng 3. 2 Một số đặc điểm khác của đối tượng nghiên cứu …………………………….. 23
Bảng 3. 3 Kiến thức về sự nguy hiểm và đường lây truyền bệnh dại …………………. 23
Bảng 3. 4 Kiến thức về khả năng lây truyền, cách thức lây và triệu chứng bệnh dại
……………………………………………………………………………………………………………… 24
Bảng 3. 5 Kiến thức về điều trị dại và biện pháp phòng ngừa ………………………….. 25
Bảng 3. 6 Kiến thức về sơ cứu và xử trí vết thương sau khi bị cào/cắn ……………… 26
Bảng 3. 7 Kiến thức về theo dõi con vật cào/cắn và nơi tiêm phòng dại …………….. 26
Bảng 3. 8 Kiến thức chung về phòng, chống bệnh dại…………………………………….. 27
Bảng 3. 9 Tiền sử bản thân/ gia đình/ bạn bè đối tượng bị động vật cào/cắn trong 5
năm gần đây ……………………………………………………………………………………………. 27
Bảng 3. 10 Thực hành phòng, chống bệnh dại của đối tượng nghiên cứu …………… 28
Bảng 3. 11 Thực hành theo dõi con vật cào/cắn người và thực hành tiêm vắc xin
phòng dại ………………………………………………………………………………………………… 28
Bảng 3. 12 Lý do đối tượng không tiêm vắc xin ngừa dại sau khi bị động vật cào/ cắn
……………………………………………………………………………………………………………… 29
Bảng 3. 13 Thực hành chung về phòng chống bệnh dại ………………………………….. 29
Bảng 3. 14 Mối liên quan giữa kiến thức chung với giới tính, dân tộc và nhóm tuổi
……………………………………………………………………………………………………………… 30
Bảng 3. 15 Mối liên quan giữa kiến thức chung với trình độ học vấn và nghề nghiệp
của đối tượng …………………………………………………………………………………………… 30
Bảng 3. 16 Mối liên quan giữa kiến thức chung với tình trạng kinh tế, nuôi chó, mèo
và tiền sử bị chó, mèo cắn ………………………………………………………………………….. 31
Bảng 3. 17 Mối liên quan giữa thực hành chung với yếu tố giới tính, dân tộc và nhóm
tuổi ………………………………………………………………………………………………………… 31
Bảng 3. 18 Mối liên quan giữa thực hành chung với trình độ học vấn và nghề ……. 32vi
Bảng 3. 19 Mối liên quan giữa thực hành chung với tình trạng kinh tế, nuôi chó, mèo
và tiền sử bị chó, mèo cắn ………………………………………………………………………….. 3