Khảo sát kiến thức và sự tuân thủ về chăm sóc thai sản của các bà mẹ đến sinh

Đề tài nghiên cứu cơ sở Khảo sát kiến thức và sự tuân thủ về chăm sóc thai sản của các bà mẹ đến sinh tại bệnh viện huyện Trà Cú từ tháng 4/2017 đến tháng 8/ 2017.Chăm sóc bà mẹ khi mang thai là một trong những ưu tiên của Chính phủ và của Bộ Y tế Việt Nam, theo đó mỗi bà mẹ khi mang thai đều được hệ thống y tế cơ sở quản lý theo đúng các quy định về chuyên môn. Mục đích của việc quản lý thai nghén là để phát hiện sớm các bất thường của quá trình phát triển của thai nhi cũng như kiểm tra, theo dõi các bệnh lý của bà mẹ có thể ảnh hưỡng đến thai nhi, đến bà mẹ trong quá trình mang thai hiện tại, lúc chuyển dạ và quá trình chăm sóc con sau này. Để quản lý tốt sức khỏe của bà mẹ và của thai nhi, ngành y tế đã có nhiều quy định trong ngành, nhiều khuyến cáo đến các thai phụ về những cách thức chăm sóc trước sinh như phổ biến lịch khám thai, các bước thăm khám thai, quy định số lần tiêm ngừa, xét nghiệm nước tiểu….và  tất cả các cơ sở y tế công đều được phổ biến và tuân thủ những quy định trên. Tuy nhiên, ở Việt Nam trình độ dân trí còn thấp, điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn nên mặc dù hệ thống Y tế công đã được phủ rộng đến tận ấp xã nhưng còn một tỷ lệ các thai phụ không hiểu biết hoặc không thực hiện đúng những quy định,khuyến cáo mà ngành y tế đã đưa ra [3].

Trà Cú cũng vậy, là một huyện của tỉnh Trà Vinh, có 17 xã thị trấn (trong đó có 06 xã nghèo theo quyết định Số: 204-2016/QĐ-TTgngày 01 tháng 02 năm 2016 của Thủ Tướng Chính Phủ), trình độ dân trí nói chung còn thấp và chưa đồng đều ở các khu vực khác nhau…Trong những năm qua, mặc dù công tác chăm sóc thai sản của các bà mẹ được phủ rộng trong toàn huyện thông qua hoạt động của các trạm y tế, nhưng số các bà mẹ đến sinh tại khoa  Ngoại Sản bệnh viện đa khoa Trà Cú có một tỷ lệ khá cao không tuân thủ hoặc tuân thủ không đầy đủ lịch khám thai theo quy định. Một khảo sát nhanh được nhóm chúng tôi thực hiện từ 1/12/2016 đến 31/12/2016 tại khoa ngoại-sản bệnh viện Trà Cú cho thấy trong 74 trường hợp đến sinh thì có 26 sản phụ khám thai không đầy đủ (chiếm khoảng 35%) và còn nhiều trường hợp tiêm ngừa vẫn chưa thực hiện đúng.
Từ kết quả trên cho thấy hiện nay đang có một “khoảng trống” khá lớn giữa những quy định chăm sóc trước sinh và việc tuân thủ các quy định này của các bà mẹ mang thai. Từ thực tế đó, câu hỏi đặt ra cho chúng tôi là: Hiện nay sự hiểu biết về chăm sóc trước sinh của các thai phụ ở mức độ nào? Những yếu tố nào đã tác động đến việc tuân thủ khám thai của các bà mẹ này?.
Để góp phần trả lời các câu hỏi, trên chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Khảo sát kiến thức và sự tuân thủ về chăm sóc thai sản của các bà mẹ đến sinh tại bệnh viện huyện Trà Cú từ tháng 4/2017 đến tháng 8/ 2017”.

MỤC LỤC
Chương 1    1
TỔNG QUAN TÀI LIỆU    1
1.1. Một số quy định về chăm sóc thai sản trước sinh    1
1.1.1 Kiến thức và thực hành chăm sóc trước sinh    1
1.1.2    Các quy định về chăm sóc thai sản trước sinh    4
1.1.3    Tình hình chăm sóc thai sản trước sinh trên thế giới    6
1.1.4    Tình hình chăm sóc thai sản trước sinh tại Việt Nam    8
1.2    Các yếu  tố tác động đến việc tuân thủ chăm sóc trước sinh    8
1.2.1    Yếu tố kinh tế – văn hóa – xã hội    8
1.2.2    Kiến thức thái độ của bà mẹ    9
1.2.3    Khả năng tiếp cận với dịch vụ    9
1.2.4    Chất lượng dịch vụ chăm sóc trước sinh    10
1.2.5    Công tác truyền thông giáo dục    10
Chương 2    12
ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU    12
2.1.  Đối tượng nghiên cứu    12
2.1.1    Tiêu chuẩn chọn bệnh    12
2.1.2    Tiêu chuẩn loại trừ    12
2.2    Thời gian và địa điểm nghiên cứu    12
2.2.1    Thời gian nghiên cứu    12
2.2.2    Địa điểm nghiên cứu    12
2.3    Thiết kế nghiên cứu    12
2.4    Cách chọn mẫu và cỡ mẫu    13
2.4.1    Mẫu định lượng    13
2.4.2    Mẫu định tính    13
2.5    Phương pháp thu thập số liệu    13
2.5.1    Công cụ thu thập thông tin    13
2.5.2    Phương pháp thu thập thông tin    14
2.6    Nội dung nghiên cứu    14
2.6.1    Các câu hỏi nghiên cứu và biến số nghiên cứu định lượng    14
2.6.2    Nội dung nghiên cứu phần định tính    21
2.7    Xử lý và phân tích số liệu    22
2.8    Đạo đức trong nghiên cứu    22
2.9    Hạn chế và biện pháp khắc phục    23
2.9.1    Hạn chế của đề tài    23
2.9.2    Các biện pháp khắc phục    23
Chương 3    24
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU    24
3.1    Thông tin chung về đối tượng nghiên cứu    24
3.1.1    Đặc điểm về tuổi và trình độ    24
3.1.2    Đặc điểm về nghề nghiệp và thu nhập    25
3.2    Kiến thức của các bà mẹ về chăm sóc trước sinh    26
3.2.1    Hiểu biết chung của các bà mẹ về chăm sóc trước sinh    26
3.2.2    Hiểu biết về mục đích của việc khám thai    27
3.2.3    Hiểu biết về số lần cần khám thai    28
3.2.4    Hiểu biết về tiêm phòng uốn ván    29
3.2.5    Hiểu biết về việc uống viên sắt axit folic    30
3.2.6    Hiểu biết về chế độ ăn uống khi mang thai    31
3.2.7    Hiểu biết về chế độ lao động khi mang thai    31
3.2.8    Hiểu biết về thời gian nghỉ ngơi trước sinh    32
3.2.9    Hiểu biết về chế độ sinh hoạt, vệ sinh cơ thể    33
3.2.10    Hiểu biết về chế độ sinh hoạt tình dục khi mang thai    33
3.2.11    Hiểu biết vềcác dấu hiệu bất thường khi mang thai    34
3.2.12    Hiểu biết về mục đích của thử nước tiểu để tìm bệnh    35
3.2.13    Hiểu biết về số lần cần siêu âm trong thai kỳ    35
3.3    Tỷ lệ tuân thủ dịch vụ khám thai của các đối tượng nghiên cứu    36
3.3.1    Tỷ lệ tuân thủ chung    36
3.3.2    Số lần đi khám thai lần thai kỳ này    37
3.3.3    Mỗi 3 tháng đi khám thai ít nhất 1 lần    38
3.3.4    Tiêm ngừa uốn ván sơ sinh đầy đủ    38
3.3.5    Thử nước tiểu    39
3.3.6    Uống viên sắt và acid folic đúng khuyến cáo    39
3.3.7    Số lần siêu âm trong thai kỳ    40
3.4    Các yếu tố liên quan đến kiến thức và sự tiếp cận dịch vụ khám thai    41
3.4.1    Nguồn thông tin cung cấp kiến thức trên cho các bà mẹ.    41
3.4.2    Mối liên quan giữa kiến thức chăm sóc trước sinh của các bà mẹ với tuổi và trình độ văn hóa    41
3.4.3    Mối liên quan giữa kiến thức và tuân thủ khuyến cáo    43
3.4.4    Mối liên quan giữa sự tuân thủ khám thai với nghề nghiệp và đặc điểm kinh tế    44
Chương 4    46
BÀN LUẬN    46
4.1    Kiến thức của các bà mẹ về chăm sóc trước sinh    46
4.1.1    Hiểu biết về mục đích và số lần cần khám thai    47
4.1.2    Hiểu biết về tiêm phòng uốn ván, uống viên sắt-acid folic và chế độ ăn uống khi mang thai    47
4.1.3    Hiểu biết về chế độ lao động, nghĩ ngơi, vệ sinh và quan hệ tình dục khi mang thai    48
4.1.4    Hiểu biết về các dấu hiệu bất thường    49
4.1.5    Hiểu biết về mục đích của thử nước tiểu và số lần cần siêu âm    50
4.2    Tuân thủ các dịch vụ chăm sóc thai của các sản phụ    50
4.2.1    Kết quả đạt tuân thủ chung    50
4.2.2    Sự tuân thủ theo từng biến số nghiên cứu    52
4.3    Các yếu tố liên quan đến kiến thức và sự tuân thủ các dịch vụ chăm sóc trước sinh    53
4.3.1    Mối liên quan giữa kiến thức chăm sóc trước sinh với tuổi và trình độ học vấn    53
4.3.2    Mối liên quan giữa kiến thức chung và sự tuân thủ chung    54
4.3.3    Mối liên quan giữa sự tuân thủ với nghề nghiệp và điều kiện kinh tế    55
KẾT LUẬN    56
5.1    Kiến thức chăm sóc thai sản trước sinh của các sản phụ đến sinh tại khoa Ngoại-Sản Trung tâm Y tế Trà Cú    56
5.2    Tỷ lệ tuân thủ các dịch vụ khám thai của các sản phụ được nghiên cứu    56
5.3    Các yếu tố liên quan đến kiến thức và sự tuân thủ chăm sóc thai sản    57
KHUYẾN NGHỊ    58