Sự biến đổi đặc điểm di truyền của vi rút Rota G2P[4] lưu hành tại một số tỉnh miền Bắc và miền Trung Việt Nam, 2012 – 2018

Sự biến đổi đặc điểm di truyền của vi rút Rota G2P[4] lưu hành tại một số tỉnh miền Bắc và miền Trung Việt Nam, 2012 – 2018
Genetic variation on VP7 and VP4 of G2P[4] rotaviruses in northern and central provinces, Vietnam, 2012-2018
Tác giả: Vũ Mạnh Hùng, Nguyễn Thị Thu Trang, Nguyễn Thị Hiền Thanh, Futoshi Hasebe, Osamu Nakagomi, Trần Thị Nguyễn Hòa
Tóm tắt:
G2P[4] là một trong các kiểu gene chính của vi rút rota A gây bệnh ở người, chiếm 12% trong tổng số mẫu dương tính với vi rút rota tại Châu Á. Ở các nước sử dụng vaccine đơn giá G1P[8]-Rotarix, tỷ lệ lưu hành của G2P[4] tăng đột biến, tuy nhiên có nhiều tranh luận trái chiều lý giải mối liên quan này. Kết quả giám sát điểm vi rút rota tại miền Bắc và miền Trung Việt Nam cho thấy sự lưu hành của G2P[4] từ 1/2012-5/2018 có sự thay đổi đột ngột theo từng giai đoạn liên quan đến tỷ lệ phát hiện G2P[4]: Giai đoạn thứ nhất và thứ hai có đỉnh xảy ra từ năm 2012 đến quý 1/2013 (2012-2013Q1) là 16,38% và từ quý 3/2014 đến quý 2/2015 (2014Q3-2015Q2) là 42,09%. Giai đoạn mới bắt đầu từ quý 4/2017 (2017Q4) và dự đoán có thể kéo dài trong tương lại khi tỷ lệ dương tính tăng từ 3% trong quý 4/2017 lên 40,35% trong tháng 4 và 5/2018. Vì vậy chúng tôi nghiên cứu sự biến đổi đặc điểm di truyền của G2P[4] qua các giai đoạn tại Việt Nam, nơi vaccine rota chưa được sử dụng rộng rãi. Các mẫu G2P[4] được xác định kiểu hình ARN bằng điện di trên gel acrylamide và chủng đại diện mỗi kiểu hình ARN được phân tích đặc điểm di truyền gene mã hóa protein capsid VP7 và VP4. Kết quả cho thấy, tại mỗi giai đoạn đều xuất hiện các kiểu hình ARN mới. Đặc biệt, tại vị trí quyết định kháng nguyên quan trọng 96 và 242 của VP7 có đột biến 96Asn96Ser96Asn và 242Ser242Ser242Asn ở các chủng G2P[4] phân lập trong từng giai đoạn 2012-20132014- 20162017-2018, gợi ý chu kỳ lưu hành của G2P[4] tại Việt Nam diễn ra đồng thời với sự xuất hiện các chủng có kiểu hình ARN mới và sự thay thế axit amin tại vị trí quyết định tính kháng nguyên.