Nghiên cứu về tiếp cận sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh cho phụ nữ nông thôn và đánh giá giải pháp can thiệp tại một số xã

Nghiên cứu về tiếp cận sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh cho phụ nữ nông thôn và đánh giá giải pháp can thiệp tại một số xã

Luận án tiến sỹ y học : Lê Thị Hồng Thơm

Chuyên ngành : Vệ sinh xã hội học và Tổ chức y tế

Hướng dẫn khoa học : GS.TS Trương Việt Dũng ; TS Dương Huy Liệu

Nữ giới là một nửa nhân loại, nói chính xác hơn, đó là nửa phần với những chức năng mà nửa kia không thể thay thế. Phụ nữ là nền tảng của gia đình và xã hội, các đặc trưng tâm sinh lý làm nên sự khác biệt cơ bản về sức khoẻ, đồng thời môi trường xã hội, hoàn cảnh kinh tế, văn hoá cũng liên quan chặt chẽ, ảnh hưởng nhiều đến sức khoẻ phụ nữ.
Duy trì và phát triển nòi giống là chức năng cao cả của phụ nữ, để hoàn thành thiên chức này, người phụ nữ đã phải dành bao sức lực từ khi mang thai đến khi sinh con, và nuôi con rồi dưỡng cháu suốt cả cuộc đời. Thiên chức này đồng thời cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khoẻ có ý nghĩa, ngay cả với những phụ nữ trước đó hoàn toàn khoẻ mạnh. Ở các nước đang phát triển, mang thai và sinh con là những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong, bệnh tật cho phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, chiếm ít nhất 18% tổng số gánh nặng bệnh tật, cao hơn bát kỳ vấn đề sức khoẻ đơn lẻ nào khác. Khoảng 40% phụ nữ có thai đã phải trải qua những vấn đề sức khoẻ liên quan thai nghén và 15% phải chịu đựng những biến chứng lâu dài đe dọa suốt cuộc đời [8], [58], [141]. Hàng năm trên thế giới có hơn 580.000 trường hợp tử vong sản phụ, trong đó 98% thuộc các nước đang phát triển [153], mà nguyên nhân chủ yếu là do thiếu hụt về chăm sóc y tế, hay dịch vụ y tế không hoàn hảo.
Ở Việt Nam, tỷ lệ mắc và chết 5 tai biến sản khoa còn rất cao, ước tính tỷ suất chết mẹ trong cả nước là 165/100.000 trẻ đẻ sóng [8].
Vẫn còn nhiều bất cập trong cung cấp và sử dụng các dịch vụ chăm sóc sức khoẻ sinh sản. Sự yếu kém đó còn nghiêm trọng hơn ở những vùng nông thôn, miền núi. Do có nhiều khó khăn về địa lý, kinh tế nên tỷ lệ phụ nữ sử dụng các dịch vụ chăm sóc sức khoẻ, nhất là sức khoẻ sinh sản còn thấp, số lượng phụ nữ không sử dụng dịch vụ mặc dù có nhu cầu vẫn còn rất đáng ngại.

Hơn nữa, y tế cơ sở – nơi đâu tiên cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khoẻ sinh sản cho thai phụ thì chuyên môn chưa cao, trang bị còn thiếu.
Do vậy, cả hai phía người cung cấp và người sử dụng dịch vụ có liên quan chặt chẽ với nhau và đã dẫn đến các chỉ số về sức khoẻ phụ nữ rất đáng báo động, các tai biến sản khoa còn khá cao. Trong khi nhiều chỉ số sức khỏe khác đã được cải thiện thì các tai biến liên quan thai nghén và sinh đẻ vẫn chậm thay đổi, dù những nguyên nhân gây ra chúng đều có thể ngăn ngừa được bằng các dịch vụ y tế an toàn của bên cung ứng dịch vụ.
Truyền thông giáo dục nâng cao kiến thức chuyên môn cho người cung cấp dịch vụ y tế cơ sở, đặc biệt là y tế thôn bản, cộng tác viên dân số, nhằm từ đó nâng cao kiến thức, hiểu biết của người sử dụng sẽ giúp gì cho việc sử dụng đủ và hiệu quả các dịch vụ chăm sóc sức khoẻ, sức khoẻ sinh sản phụ nữ nông thôn trong điều kiện kinh tế còn eo hẹp hiện nay?.
Với những lý do trên, đề tài được tiến hành nhằm đánh giá thực trạng tiếp cận và sử dụng dịch vụ chăm sóc sức khoẻ, sức khoẻ sinh sản ở cộng đồng phụ nữ nông thôn, khả năng đáp ứng của y tế cơ sở với trọng tâm là y tế xã, các yếu tố tác động đến việc sử dụng dịch vụ sức khoẻ sinh sản. Đồng thời thử nghiệm can thiệp tác động vai trò truyền thông giáo dục nâng cao hiểu biết của đội ngũ nhân viên y tế xã, y tế thôn bản nhằm cải thiện hiệu quả sử dụng dịch vụ chăm sóc sức khoẻ cho phụ nữ độ tuổi sinh đẻ.
MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU:
1.Mô tả khả năng tiếp cận, nhu cầu và thực trạng sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh phụ nữ nông thôn 28 xã thuộc 7 vùng sinh thái, 2000-2001.
2.Đánh giá thực trạng cung cấp và sử dụng dịch vụ chăm sóc sức khoẻ sinh sản phụ nữ tuổi sinh đẻ ở tuyến xã các vùng nghiên cứu.
3-Thử nghiệm giải pháp can thiệp và đánh giá hiệu quả nâng cao sức khoẻ phụ nữ ở một xã thuộc huyện Cam Lộ tỉnh Quảng Trị.