KHẢO SÁT TÌNH TRẠNG NHIỄM KHUẨN CATHETER TĨNH MẠCH TRUNG TÂM TRÊN BỆNH NHÂN CHẠY THẬN NHÂN TẠO TẠI KHOA NỘI THẬN-LỌC MÁU BỆNH VIỆN QUẬN BÌNH THẠNH, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU CƠ SỞ KHẢO SÁT TÌNH TRẠNG NHIỄM KHUẨN CATHETER TĨNH MẠCH TRUNG TÂM  TRÊN BỆNH NHÂN CHẠY THẬN NHÂN TẠO TẠI KHOA NỘI THẬN-LỌC MÁU BỆNH VIỆN QUẬN BÌNH THẠNH, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH.Bệnh thận mạn giai đoạn cuối là hậu quả của các bệnh lý tim mạch, chuyển hóa gây tổn thương thận không hồi phục. Thận nhân tạo là một trong những phương pháp điều trị thay thế thận có hiệu quả tốt cho người bệnh thận mạn giai đoạn cuối mang lại cho người bệnh có cuộc sống gần như bình thường và khả năng hòa nhập xã hội cao. Vì vậy mà phương pháp này hiện nay được áp dụng rộng rãi. Đường mạch máu đóng một vai trò quan trọng trong chạy thận nhân tạo, là yếu tố quyết định sự sống còn của bệnh nhân sử dụng phương pháp chạy thận nhân tạo. Đối với những bệnh nhân không làm được fistula hay graft, thì catheter tĩnh mạch trung tâm là đường mạch máu tạm thời cũng có thể là đường mạch máu lâu dài trong chạy thận nhân tạo [6]. Tuy nhiên một trong những biến chứng thường gặp của catheter tĩnh mạch trung tâm là tình trạng nhiễm khuẩn liên quan đến catheter, đặc biệt là nhiễm khuẩn huyết. Đây là nguyên nhân hàng đầu gia tăng tần suất bệnh tật và tử vong, tăng chi phí y tế nếu không được xử lý đúng và kịp thời. 

Nhiễm khuẩn liên quan catheter là nguyên nhân đứng thứ ba trong các nhiễm khuẩn bệnh viện thường gặp, làm kéo dài thời gian nằm viện, tăng chi phí điều trị, tăng tỷ lệ tử vong liên quan đến nhiễm khuẩn. Một số nghiên cứu trên thế giới cho thấy trung bình cứ 15 triệu ngày lưu catherter tĩnh mạch trung tâm tại khoa hồi sức thì tỉ lệ nhiễm khuẩn do catheter là khoảng 5,3/1.000 ngày, ước tính trong 250.000 ca nhiễm khuẩn huyết liên quan catheter tĩnh mạch trung tâm thì tỉ lệ tử vong là 12 – 25%. Tại Mỹ, mỗi năm có khoảng hơn 5 triệu catheter tĩnh mạch trung tâm được sử dụng, tỷ lệ nhiễm khuẩn huyết liên quan catheter tĩnh mạch trung tâm 7,7 ca/1.000 ngày mang catheter, 80.000 ca bệnh nhiễm khuẩn huyết liên quan catheter và chi phí có thể lên tới 296 triệu – 2,3 tỷ USD/năm.
Hiện nay trên thế giới đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về tình trạng nhiễm khuẩn liên quan đến catheter tĩnh mạch trung tâm trên bệnh nhân chạy thận nhân tạo. Tại Việt Nam ít công trình nghiên cứu về vấn đề này. Do đó cần có một nghiên cứu đánh giá tình hình nhiễm khuẩn catheter tĩnh mạch trung tâm và kết quả điều trị, để từ đó có thể nhận định tốt hơn về tình hình điều trị nhiễm khuẩn catheter tĩnh mạch trung tâm trên bệnh nhân chạy thận nhân tạo. Vì vậy, chúng tôi tiến hành khảo sát vấn đề này với các mục tiêu sau:  
1.    Xác định tỷ lệ bệnh nhân chạy thận nhân tạo có nhiễm trùng catheter tĩnh mạch trung tâm tại bệnh viện quận Bình Thạnh.
2.    Mô tả đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng ở bênh nhân chạy thận nhân tạo có nhiễm trùng catheter tĩnh mạch trung tâm tại bệnh viện quận Bình Thạnh.

MỤC LỤC

Danh mục chữ viết tắt
Danh mục các bảng
ĐẶT VẤN ĐỀ    5
Chương 1: TỔNG QUAN    3
1.1 Khái niệm    3
1.1.1 Khái niệm về nhiễm trùng catheter    3
1.1.2 Các loại catheter đặt tĩnh mạch trung tâm    3
1.2 Chỉ định và chống chỉ định đặt catheter trong chạy thận nhân tạo    3
1.2.1 Chỉ định đặt catheter trong chạy thận nhân tạo    3
1.2.2 Chống chỉ định    4
1.2.3 Kỹ thuật đặt catheter tĩnh mạch trung tâm phương pháp SELDINGER    4
1.3 Biến chứng do đặt catheter    5
1.3.1 Biến chứng tức thì do đặt catheter    5
1.3.2 Biến chứng lâu dài    5
1.4 Cơ chế bệnh sinh và yếu tố nguy cơ có liên quan đến  nhiễm trùng catheter    5
1.4.1 Yếu tố nguy cơ    5
1.4.2 Tác nhân gây bệnh và đường lây truyền    5
1.4.3 Cơ chế bệnh sinh    6
1.5 Triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng của nhiễm trùng catheter    6
1.5.1 Catheter không có cuff    6
1.5.2 Catheter có cuff    6
1.5.3 Nhiễm trùng huyết có liên quan đến catheter    7
1.6 Tình hình nhiễm khuẩn catheter ở Việt Nam và trên thế giới    7
Chương 2: ĐỐI TƯỢNG – PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU    9
2.1 Đối tượng, thời gian, địa điểm nghiên cứu    9
2.1.1 Đối tượng nghiên cứu    9
2.1.2 Phương tiện nghiên cứu    9
2.1.3 Thời gian nghiên cứu    9
2.1.4 Địa điểm nghiên cứu    9
2.2 Thiết kế nghiên cứu: mô tả cắt ngang    9
2.3 Định nghĩa biến số    9
2.4 Phương pháp xử lý thông kê kết quả nghiên cứu    10
2.5 Y đức    10
Chương 3: KẾT QUẢ    11
3.1 Đặc điểm dân số học của đối tượng nghiên cứu    11
3.2 Đặc điểm lâm sàng ở bệnh nhân có biến chứng nhiễm khuẩn catheter    12
3.3 Đặc điểm cận lâm sàng ở bệnh nhân có biến chứng nhiễm khuẩn catheter    12
Chương 4: BÀN LUẬN    14
4.1 Tỷ lệ bệnh nhân có nhiễm khuẩn catheter    14
4.2 Đặc điểm lâm sàng ở bệnh nhân có nhiễm khuẩn catheter    14
4.3 Đặc điểm cận lâm sàng ở bệnh nhân có nhiễm khuẩn catheter    14
KẾT LUẬN    17
KIẾN NGHỊ    18
TÀI LIỆU THAM KHẢO    19

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bộ Y tế (2012), Quyết định số: 3671/QĐ-BYT ngày 27 tháng 9 năm 2012 của Bộ Y tế về hướng dẫn phòng ngừa nhiễm khuẩn huyết trên người bệnh đặt catheter trong lòng mạch, Hà Nội.
2. Phạm Nguyễn Phương Hà, Trần Thị Bích Hương (2012), "Đặc điểm lâm sàng và yếu tố nguy cơ nhiễm trùng liên quan catheter tĩnh mạch đùi chạy thận nhân tạo". Tạp chí Y học thành phố Hồ Chí Minh, Tập 16, Số 3, tr.423-430.
3. Lê Bảo Huy (2012), Khảo sát tình hình nhiễm khuẩn huyết liên quan catheter tĩnh mạch trung tâm tại khoa Hồi sức tích cực chống độc, Bệnh viện Thống Nhất thành phố Hồ Chí Minh.
4. Cam Ngọc Phương, Lê Hồng Dũng (2011), "Hiệu quả của chương trình kiểm soát nhiễm khuẩn trên bệnh nhân Nhiễm khuẩn huyết tại khoa Hồi sức Tích cực Sơ sinh Bệnh viện Nhi Đồng 1". Tạp chí Y Học Lâm Sàng, tr.137-144.
5. Lương Ngọc Quỳnh, Ngô Đình Trung (2014), "Một số đặc điểm nhiễm khuẩn Catheter tĩnh mạch tại trung tâm tại khoa Hồi sức tích cực – Bệnh viện Trung Ương Quân Đội 108". Tài liệu Hội nghị Khoa học Quốc tế Điều dưỡng, tr.51-55.
6. Nguyễn Ngọc Sao (2012), Tình trạng nhiễm khuẩn mắc phải trên bệnh nhân đặt Catheter tĩnh mạch trung tâm tại bệnh viện Bạch Mai, Khóa luận tốt nghiệp cử nhân Điều dưỡng, Trường Đại học Thăng Long.
7. Nguyễn Ngọc Sao, Lê Thị Bình (2014), "Tình trạng nhiễm khuẩn mắc phải trên bệnh nhân có đặt catheter tĩnh mạch trung tâm tại bệnh viện Bạch Mai". Tạp chí Y học Việt Nam, tr.4-9.
8. American Diabetes Association (2011), "Standards of medical care in diabetes – 2011". Diabetes Care, 34 (1), pp.11-61.
9. Chuengchitraks S., Sirithangkul S., Staworn D., Laohapand C. (2010), "Impact of new practice guideline to prevent catheter-related blood stream infection (CRBSI): experience at the Pediatric Intensive Care Unit of Phramongkutklao Hospital". Journal of the Medical Association of Thailand, 93 (6), pp.79-83.
10. Stover B.H., Shulman S.T., Bratcher D.F., et al. (2001), "Nosocomial infection rates in US children's hospitals' neonatal and pediatric intensive care units". American Journal of Infection Control 29 (3), pp.152-157.