Khảo sát tình hình sử dụng thuốc trong điều trị ngoại trú nhiễm trùng hô hấp trên ở trẻ em tại Bệnh viện Quận Bình Thạnh

Đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở Khảo sát tình hình sử dụng thuốc trong điều trị ngoại trú nhiễm trùng hô hấp trên ở trẻ em tại Bệnh viện Quận Bình Thạnh.Kháng sinh là vũ khí quan trọng để chống lại các vi khuẩn gây bệnh. Từ những năm 1940, thời điểm mà kháng sinh được giới thiệu lần đầu thì việc sử dụng các kháng sinh cũng trở nên phổ biến và sử dụng tỷ lệ không hợp lý cũng ngày càng tăng. Tình trạng đề kháng kháng sinh ở Hoa Kỳ là nguyên nhân gây tử vong cho khoảng 23.000 bệnh nhân mỗi năm và gây ra hơn 20 tỷ đô la chi phí y tế. Chương trình quản lý kháng sinh cũng được thành lập vào năm 1996 để thu hút sự chú ý đến sự gia tăng về tỷ lệ tử vong và bệnh tật liên quan đến việc sử dụng kháng sinh không hợp lý [19].
Sử dụng kháng sinh không hợp lý sẽ làm tăng thời gian nằm viện, tăng tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện, tỷ lệ kháng thuốc của vi khuẩn, tỷ lệ tử vong và tăng chi phí điều trị cho bệnh nhân. Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc các bệnh lý nhiễm khuẩn đứng hàng thứ hai (16,7%) chỉ sau các bệnh lý về tim mạch (18,4%) [3].

Nhiễm trùng đường hô hấp trên (NTHHT) chủ yếu do virus gây ra [16]. Việc lạm dụng kháng sinh đối với nhiễm trùng đường hô hấp trên do virus ở trẻ em là một vấn đề nghiêm trọng dẫn đến việc chọn lọc các chủng vi khuẩn kháng thuốc. Tình trạng kháng kháng sinh giữa các vi khuẩn gây bệnh đường hô hấp phổ biến như Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Staphylococcus aureus và Moraxella catarrhalis đã trở thành một vấn đề lớn đối với sức khỏe cộng đồng. Cảm lạnh thông thường, viêm họng cấp tính, viêm tai giữa cấp tính, viêm xoang cấp tính, viêm phế quản cấp tính, cúm và viêm nắp thanh quản cấp tính là những bệnh nhiễm trùng đường hô hấp trên cấp tính thường gặp nhất ở các phòng khám ngoại trú [20].
Đồng thời, việc điều trị nhiễm trùng hô hấp trên gặp nhiều khó khăn cũng do các triệu chứng không điển hình và hiện có rất ít phác đồ điều trị cụ2 thể cho từng bệnh lý nhiễm trùng hô hấp trên. Thực trạng chỉ định kháng sinh rộng rãi, đặc biệt tình trạng tự mua kháng sinh điều trị là nguyên nhân của tình trạng vi khuẩn kháng kháng sinh ngày càng tăng. Để góp phần khảo sát tình hình sử dụng kháng sinh, góp phần vào việc sử dụng kháng sinh hợp lý, chúng tôi thực hiện đề tài “Khảo sát tình hình sử dụng thuốc trong điều trị ngoại trú nhiễm trùng hô hấp trên ở trẻ em tại Bệnh viện Quận Bình Thạnh” với mục tiêu:
1. Khảo sát tình hình sử dụng thuốc kháng sinh và thuốc điều trị triệu chứng nhiễm khuẩn hô hấp trên về chỉ định, liều dùng, khoảng cách liều và thời gian sử dụng.
2. Đánh giá tính hợp lý của đơn thuốc điều trị ngoại trú nhiễm khuẩn hô hấp trên ở trẻ em

MỤC LỤC
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT …………………………………………………………….. i
DANH MỤC CÁC BẢNG ……………………………………………………………………ii
DANH MỤC CÁC HÌNH ……………………………………………………………………iii
ĐẶT VẤN ĐỀ …………………………………………………………………………………….. 1
CHƢƠNG I. TỔNG QUAN ………………………………………………………………… 3
1.1. Đại cương về nhiễm trùng hô hấp trên………………………………………………. 3
1.2. Tổng hợp các kháng sinh trong điều trị nkhht ………………………………….. 15
1.3. Một số nghiên cứu về nhiễm khuẩn hô hấp trên ở trẻ em…………………… 17
CHƢƠNG 2. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU……… 21
2.1. Thiết kế nghiên cứu………………………………………………………………………. 21
2.2. Đối tượng nghiên cứu……………………………………………………………………. 21
2.3. Thời gian và địa điểm nghiên cứu…………………………………………………… 21
2.4. Cỡ mẫu nghiên cứu ………………………………………………………………………. 21
2.5. Phương pháp đánh giá…………………………………………………………………… 22
2.6. Xác định các biến số …………………………………………………………………….. 24
2.7. Phương pháp tra cứu, thu thập số liệu……………………………………………… 26
CHƢƠNG 3. KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN ………………………………………….. 27
3.1. Kết quả ……………………………………………………………………………………….. 27
3.2. Bàn luận………………………………………………………………………………………. 37
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ……………………………………………………………. 44
TÀI LIỆU THAM KHẢO …………………………………………………………………. 4

DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1. Các kháng sinh trong điều trị NKHHT……………………………………. 15
Bảng 1.2. Một số nghiên cứu trong nước và thế giới về tình hình sử dụng
kháng sinh trong điều trị nhiễm khuẩn hô hấp ở trẻ em ……………………. 17
Bảng 2.1. Các nội dung khảo sát…………………………………………………………… 24
Bảng 3.1. Đặc điểm nhân khẩu học ………………………………………………………. 27
Bảng 3.2. Tỷ lệ số bệnh mắc kèm được chẩn đoán trong đơn thuốc………….. 28
Bảng 3.3. Đặc điểm bệnh mắc kèm ………………………………………………………. 28
Bảng 3.4. Tỷ lệ số bệnh NKHHT được chẩn đoán trong đơn thuốc ………….. 29
Bảng 3.5. Tỷ lệ các bệnh NKHHT………………………………………………………… 29
Bảng 3.6. Đặc điểm nhóm thuốc điều trị triệu chứng NKHHT…………………. 30
Bảng 3.7. Tỷ lệ nhóm kháng sinh được chỉ định …………………………………….. 30
Bảng 3.8. Tỷ lệ kháng sinh được chỉ định ……………………………………………… 31
Bảng 3.9. Tỷ lệ các kháng sinh được chỉ định trong các bệnh NKHHT …….. 32
Bảng 3.10. Thời gian sử dụng kháng sinh ……………………………………………… 33
Bảng 3.11. Đánh giá tính phù hợp trong lựa chọn thuốc………………………….. 34
Bảng 3.12. Kết quả đánh giá bệnh NKHHT được chỉ định thuốc kháng sinh
hợp lý theo phác đồ/hướng dẫn điều trị ………………………………………….. 35
Bảng 3.13. Kết quả đánh giá về liều và khoảng cách liều ………………………… 36
Bảng 3.14. Đánh giá thời gian điều trị…………………………………………………… 37
Bảng 3.15. Đánh giá tính hợp lý chung …………………………………………………. 3