Đánh giá tác dụng của viên nén “Ích khí an thần –HVY” kết hợp laser nội mạch trong điều trị mất ngủ không thực tổn

Luận văn chuyên khoa 2 Đánh giá tác dụng của viên nén “Ích khí an thần –HVY” kết hợp laser nội mạch trong điều trị mất ngủ không thực tổn. Mất ngủ từ lâu đã được biết đến là một dạng rối loạn giấc ngủ phổ biến trong đời sống. Đặc điểm tiêu biểu của tình trạng này là sự khó khăn khi bắt đầu đi vào giấc ngủ, giấc ngủ chập chờn không sâu hoặc dễ bị gián đoạn, mặc dù người bệnh hoàn toàn có đủ thời gian và không gian nghỉ ngơi cần thiết [1], [2]. Bên cạnh đó, các dấu hiệu như thường xuyên tỉnh giấc sớm hoặc thức giấc đột ngột trên ba lần mỗi tuần và kéo dài ít nhất 3 tháng được coi là mất ngủ, điều này trực tiếp làm suy giảm chất lượng nghỉ ngơi ban đêm và gây hại cho năng lực nhận thức.
Đối với người trưởng thành, giấc ngủ đóng vai trò then chốt trong việc tái tạo sức lao động. Nếu tình trạng rối loạn này kéo dài (trên một tháng) mà không có biện pháp can thiệp đúng cách, người bệnh rất dễ rơi vào trạng thái mất ngủ mạn tính. Hệ quả của mất ngủ gây ảnh hưởng tiêu cực đến mọi hoạt động: làm suy giảm trí nhớ, giảm khả năng tập trung và sự tỉnh táo, dẫn đến hiệu suất công việc và học tập đi xuống. Thậm chí, nó còn gây ra mệt mỏi, chán ăn, hạ thân nhiệt và có nguy cơ dẫn đến các rối loạn tâm thần như ảo giác hay hoang tưởng. Việc thiếu ngủ kéo dài nếu không được điều trị sẽ làm trầm trọng thêm các rủi ro về tai nạn hoặc thậm chí là tử vong [1], [2], [3].

Tình trạng mất ngủ không thực tổn thường xuất hiện nhiều hơn ở nhóm đối tượng lao động trí óc so với lao động tay chân, và phổ biến ở khu vực thành thị hơn nông thôn [2]. Theo thống kê từ Tổ chức Y tế Thế giới qua 15 khu vực nghiên cứu, có khoảng 26,8% người bệnh mất ngủ đã tìm đến các dịch vụ y tế ban đầu để thăm khám [4]. Các báo cáo dịch tễ học mới đây cũng chỉ ra tỷ lệ người dân gặp vấn đề về giấc ngủ trong cộng đồng nằm trong khoảng 20 – 30%. Tỷ lệ này có xu hướng tăng cao ở người già và gia tăng theo áp lực cuộc sống hiện đại: cụ thể tại Anh là 34%, Pháp 31%, Mỹ và Bỉ cùng đạt 27%, và Đức là 23% [4]. Tại Việt Nam, rối loạn giấc ngủ chiếm một tỷ lệ rất cao, dao động từ 50 – 80%, thường đi kèm với các trạng thái tâm lý như lo âu, trầm cảm hoặc các bệnh lý tâm sinh khác [5].
Hiện nay, việc điều trị mất ngủ đang đối mặt với những thách thức lớn. Y học hiện đại (YHHĐ) điều trị mất ngủ hay dùng nhóm Benzodiazepin hoặc các thuốc chống trầm cảm an dịu như Doxepin, Trazodin, Trimipramin và Amitriptilin liều2 thấp, tuy nhiên những thuốc này đa phần là điều trị triệu chứng, chưa mang lại hiệu quả toàn diện. Bên cạnh các biện pháp điều trị bằng thuốc và can thiệp tâm lý, các phương pháp vật lý trị liệu ngày càng được quan tâm trong điều trị mất ngủ nhờ tính an toàn, ít tác dụng phụ và có thể sử dụng kéo dài. Trong đó, một số kỹ thuật như laser nội mạch, sóng ngắn, điện xung, từ trường trị liệu đã được ứng dụng và cho thấy hiệu quả nhất định trong cải thiện chất lượng giấc ngủ. Laser nội mạch được cho là có tác dụng cải thiện vi tuần hoàn, tăng cung cấp oxy cho mô não, điều hòa trương lực mạch máu và hỗ trợ cân bằng hệ thần kinh thực vật. Thông qua cơ chế này, phương pháp giúp làm giảm tình trạng căng thẳng thần kinh, cải thiện khả năng khởi phát và duy trì giấc ngủ, đồng thời góp phần nâng cao sức khỏe toàn thân cho người bệnh mất ngủ, đặc biệt ở nhóm người bệnh có rối loạn thần kinh chức năng hoặc bệnh lý mạn tính kèm theo [6].
Song song với đó, các phương pháp điều trị từ Y học cổ truyền (YHCT) cũng nhận được sự quan tâm lớn từ giới khoa học. Việc kế thừa các bài thuốc quý và vị thuốc thảo dược không chỉ giúp người bệnh tìm lại giấc ngủ tự nhiên mà còn hạn chế tối đa các phản ứng phụ ngoài ý muốn hay tình trạng nhờn thuốc. Do đó, việc nghiên cứu kết hợp giữa tinh hoa YHCT và các kỹ thuật tiên tiến của YHHĐ đang là một hướng đi triển vọng. Chế phẩm viên nén "Ích khí an thần – HVY" là kết quả của sự kết hợp giữa lý luận YHCT sâu sắc và kinh nghiệm điều trị mất ngủ trong thực tế.
Chính vì vậy, việc thực hiện một nghiên cứu có hệ thống để chứng minh hiệu quả của phác đồ kết hợp này là vô cùng cần thiết, nhằm cung cấp thêm một lựa chọn điều trị an toàn, hiệu quả và hạn chế tác dụng phụ cho người bệnh.Vì vậy chúng tôi thực hiện đề tài: "Đánh giá tác dụng của viên nén “Ích khí an thần –HVY” kết hợp laser nội mạch trong điều trị mất ngủ không thực tổn” với 2 mục tiêu sau:
1. Đánh giá tác dụng của viên nén “Ích khí an thần –HVY” kết hợp laser nội mạch trong điều trị mất ngủ không thực tổn.
2. Theo dõi tác dụng không mong muốn của phương pháp điều trị

MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ ………………………………………………………………………………………………1
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU…………………………………………………………3
1.1. Sinh lý giấc ngủ…………………………………………………………………………………….3
1.1.1. Khái niệm về giấc ngủ ……………………………………………………………………….3
1.1.2. Các giai đoạn của giấc ngủ bình thường……………………………………………….3
1.1.3. Vai trò của giấc ngủ…………………………………………………………………………..5
1.2. Rối loạn giấc ngủ theo y học hiện đại …………………………………………………….6
1.2.1. Quan niệm về rối loạn giấc ngủ…………………………………………………………..6
1.2.2. Quan niệm về mất ngủ không thực tổn…………………………………………………8
1.2.3. Các phương pháp và kỹ thuật trong chẩn đoán, đánh giá rối loạn giấc ngủ
……………………………………………………………………………………………………………….11
1.3. Mất ngủ theo y học cổ truyền ………………………………………………………………14
1.3.1. Quan niệm của YHCT về chứng mất ngủ …………………………………………..14
1.3.2. Nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh của chứng thất miên………………………..14
1.3.3. Phân loại các thể lâm sàng của chứng thất miên ………………………………….16
1.3.4. Các phương pháp điều trị mất ngủ trong Y học cổ truyền. ……………………17
1.4. Tình hình nghiên cứu về mất ngủ ………………………………………………………..18
1.4.1. Một số nghiên cứu mất ngủ trên thế giới…………………………………………….18
1.4.2. Một số nghiên cứu điều trị mất ngủ bằng YHCT tại Việt Nam ……………..21
1.5. Tổng quan về viên nén Ích khí an thần – HVY……………………………………..24
1.5.1. Xuất xứ…………………………………………………………………………………………..24
1.5.2. Thành phần …………………………………………………………………………………….24
1.5.3. Sơ lược các vị thuốc…………………………………………………………………………25
1.5.4. Các nghiên cứu về viên nén Ích khí an thần – HVY …………………………….26
1.6. Tổng quan về laser nội mạch……………………………………………………………….28
1.6.1. Khái niệm laser nội mạch …………………………………………………………………28
1.6.2. Các đặc tính vật lý ưu việt của tia Laser……………………………………………..28
1.6.3. Điều trị laser nội mạch……………………………………………………………………..281.6.4. Phạm vi ứng dụng lâm sàng………………………………………………………………29
1.6.5. Một số điểm cần lưu ý sử dụng laser nội mạch ……………………………………30
CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU………………31
2.1. Chất liệu nghiên cứu và phương tiện nghiên cứu………………………………….31
2.1.1. Chất liệu nghiên cứu………………………………………………………………………..31
2.1.2. Phương tiện nghiên cứu ……………………………………………………………………31
2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu ………………………………………………………..32
2.3. Đối tượng nghiên cứu………………………………………………………………………….32
2.3.1. Tiêu chuẩn lựa chọn người bệnh chung………………………………………………32
2.3.2. Tiêu chuẩn loại trừ khỏi nghiên cứu…………………………………………………..33
2.4. Phương pháp nghiên cứu…………………………………………………………………….34
2.4.1. Thiết kế nghiên cứu …………………………………………………………………………34
2.4.2. Cỡ mẫu nghiên cứu………………………………………………………………………….34
2.4.3. Quy trình tiến hành nghiên cứu …………………………………………………………34
2.4.4. Các chỉ tiêu nghiên cứu và theo dõi……………………………………………………36
2.4.5. Phương pháp đánh giá kết quả…………………………………………………………..37
2.5. Phương pháp thu thập thông tin………………………………………………………….39
2.6. Sai số và cách khống chế sai số…………………………………………………………….40
2.7. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu ……………………………………………….40
2.8. Đạo đức trong nghiên cứu …………………………………………………………………..40
2.9. Sơ đồ quy trình nghiên cứu …………………………………………………………………42
CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU……………………………………………………..43
3.1. Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu …………………………………………………….43
3.1.1. Đặc điểm xã hội học ………………………………………………………………………..43
3.1.2. Đặc điểm tình trạng mất ngủ …………………………………………………………….44
3.2. Kết quả nghiên cứu …………………………………………………………………………….48
3.2.1. Kết quả cải thiện tình trạng mất ngủ theo PSQI …………………………………..48
3.2.2. Kết quả cải thiện tình trạng mất ngủ trên hai thể YHCT……………………….55
3.3. Tác dụng không mong muốn……………………………………………………………….583.3.1. Tác dụng không mong muốn trên lâm sàng…………………………………………58
3.3.2. Tác dụng không mong muốn trên cận lâm sàng…………………………………..59
CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN …………………………………………………………………………..60
4.1. Bàn luận về đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu ………………………..60
4.1.1. Bàn luận về đặc điểm xã hội học ……………………………………………………….60
4.1.2. Bàn luận về đặc điểm tình trạng mất ngủ ……………………………………………61
4.2. Bàn luận về hiệu quả điều trị ………………………………………………………………62
4.2.1. Bàn luận về kết quả cải thiện thời lượng giấc ngủ ……………………………….63
4.2.2. Bàn luận về kết quả cải thiện thời gian vào giấc ………………………………….63
4.2.3. Bàn luận về kết quả cải thiện hiệu suất giấc ngủ………………………………….64
4.2.4. Bàn luận về kết quả cải thiện chất lượng giấc ngủ chủ quan …………………65
4.2.5. Bàn luận về kết quả cải thiện tình trạng rối loạn trong giấc ngủ và các rối
loạn trong ngày ………………………………………………………………………………………..66
4.2.6. Bàn luận về sự biến đổi các triệu chứng thứ phát sau mất ngủ trước và sau
điều trị …………………………………………………………………………………………………….67
4.2.7. Bàn luận kết quả cải thiện tình trạng mất ngủ trên hai thể YHCT ………….69
4.2.8. Bàn luận về cơ chế tác động của phương pháp ……………………………………71
4.3. Bàn luận về tác dụng không mong muốn của phương pháp………………….73
KẾT LUẬN ………………………………………………………………………………………………..75
KIẾN NGHỊ……………………………………………………………………………………………….76
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC

DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1. Công thức một viên nén Ích khí an thần -HVY………………………………….31
Bảng 2.2. Phương pháp và công cụ thu thập thông tin ………………………………………39
Bảng 3.1. Đặc điểm xã hội học ………………………………………………………………………43
Bảng 3. 2. Đặc điểm tình trạng hôn nhân và chung sống ………………………………….44
Bảng 3.3. Đặc điểm tình trạng mất ngủ …………………………………………………………..44
Bảng 3.4. Các rối loạn ban đêm ……………………………………………………………………..46
Bảng 3.5. Các rối loạn ban ngày …………………………………………………………………….46
Bảng 3.6. Thời gian và tính chất xuất hiện mất ngủ ………………………………………….47
Bảng 3.7. Các yếu tố thúc đẩy tình trạng mất ngủ …………………………………………….48
Bảng 3.8. Sự thay đổi thời gian vào giấc tại các thời điểm D0, D3, D10……………..48
Bảng 3.9. Thời lượng giấc ngủ trung bình trước và sau điều trị …………………………49
Bảng 3.10. Sự thay đổi hiệu suất giấc ngủ trước và sau điều trị …………………………50
Bảng 3.11. Sự thay đổi CLGN chủ quan trước và sau điều trị …………………………..50
Bảng 3.12. Sự thay đổi các rối loạn trong giấc ngủ và rối loạn trong ngày trước và
sau điều trị ………………………………………………………………………………………………….51
Bảng 3.13. Biển đổi thành tố trong thang điểm PSQI trước và sau điều trị ………….52
Bảng 3.14. Sự thay đổi tổng điểm PSQI trước và sau điều trị ……………………………53
Bảng 3.15. Sự biến đổi các triệu chứng thứ phát sau mất ngủ trước và sau điều trị 54
Bảng 3.16. Hiệu quả điều trị chung…………………………………………………………………54
Bảng 3.17. Sự thay đổi thời gian đi vào giấc ngủ trên 2 thể bệnh ……………………….55
Bảng 3.18. Sự thay đổi thời lượng giấc ngủ trên 2 thể bệnh ………………………………56
Bảng 3.19. Hiệu quả giấc ngủ trước và sau điều trị trên hai thể bệnh ………………….56
Bảng 3.20. Biến đổi tổng điểm PSQI trung bình trên hai thể YHCT …………………..57
Bảng 3.21. Hiệu quả điều trị chung trên 2 thể YHCT ……………………………………….58
Bảng 3.22. Tác dụng không mong muốn của thuốc trên lâm sàng ………………………58
Bảng 3.23. Ảnh hưởng của thuốc lên các chỉ số cận lâm sàng ……………………………5