Hiệu quả chăm sóc răng miệng trẻ em học đường trong sâu răng và bệnh quanh răng tại Hải Dương

Hiệu quả chăm sóc răng miệng trẻ em học đường trong sâu răng và bệnh quanh răng tại Hải Dương

Luận án tiến sỹ y học : Trịnh Đình Hải   Năm bảo vệ : 2000

Chuyên ngành : Răng Hàm Mặt

Hướng dẫn khoa học : PGS.TS Trần Văn Trường

Sâu răng và bệnh quanh răng là hai trong số các bệnh răng miệng phổ biến nhất. Theo kết quả điều tra dịch tễ học trên thế giới, trong khu vực và ở Việt Nam thì tỷ lệ người mắc các bệnh này rất cao. Có từ 50% đến 90% dân số bị sâu răng và trên 90% mắc bệnh quanh răng [1,7,8,15,16,81]. Hai bệnh này là nguyên nhân chủ yếu gây mất răng, ảnh hưởng lớn đến sức khoẻ. Hơn nữa, các bệnh này còn là nguyên nhân của một số bệnh nội khoa nguy hiểm như viêm màng tim, viêm cầu thận, viêm khớp.
Do tính chất phổ biến của sâu răng và bệnh quanh răng cũng như ảnh hưởng của chúng đến sức khoẻ nên việc chăm sóc dự phòng các bệnh này là một vấn đề lớn của xã hội, được Tổ Chức Sức Khoẻ Thế Giới (TCSKTG) và chính phủ các nước rất quan tâm

Năm 1945, ở thành phố Grand Rapids của Mỹ, người ta đã đưa Fluo vào nguồn nước để dự phòng sâu răng cho cộng đồng, nên một thời kỳ mới trong phòng bệnh sâu răng được mở ra. Từ đó đến nay, việc chăm sóc dự phòng sâu răng và bệnh quanh răng đã được triển khai thực hiện ngày càng rộng rãi ở nhiều quốc gia thuộc khắp các châu lục (25,122,128,130,136].
Cùng với việc áp dụng các biện pháp can thiệp phòng bệnh, thì việc nghiên cứu về hiệu quả can thiệp phòng bệnh cũng được coi trọng và đến nay đã có nhiều nghiên cứu trên thế giới được công bố (46,52,79,99]. Nhờ vậy, các biện pháp phòng bệnh cũng rất phong phú. Tuy vậy việc lựa chọn áp dụng các biện pháp thích hợp để có hiệu quả cao lại tuỳ thuộc vào hoàn cảnh cụ thể của mỗi quốc gia, mỗi khu vực.

Ở Việt Nam, việc phòng chống sâu răng và bệnh quanh răng đã được thực hiện bằng việc tổ chức chương trình Chăm Sóc Răng Miệng Trẻ Em Học Đường (CSRMTEHĐ) tức chương trình Nha Học Đường (NHĐ). Đến nay chương trình NHĐ đã được tổ chức ở 61 tỉnh thành trong cả nước. Trong đó có hàng chục huyện thị và tỉnh thành đã được phủ kín chương trình. Nhờ vậy, đã có hàng chục triệu trẻ em được chăm sóc dự phòng sâu răng và bệnh quanh răng tại trường học [33]. Hiện nay, ở nước ta chương trình NHĐ đang là vấn đề thời sự, được nhà nước và nhân dân quan tâm.
CSRMTEHĐ là sự can thiệp chăm sóc phòng bệnh răng miệng cho trẻ em tại trường học. Mục tiêu của nó là làm giảm sâu răng và bệnh quanh răng cũng như mức độ nặng của bệnh, từng bước tăng cường sức khoẻ răng miệng cho trẻ em, giúp các em có điều kiện để có thể giữ được hàm răng tốt suốt đời.
Tuy rằng chương trình này có quy mô lớn ở tầm quốc gia, được nhà nước quan tâm và đầu tư [4,33], nhưng việc nghiên cứu về hiệu quả phòng bênh của nó vẫn còn rất hạn chế. Trong khi đó, để hoạch định kế hoạch chăm sóc dự phòng cho cả nước thì còn nhiều vấn đề bức xúc phải được giải đáp trong đó có các biện pháp can thiệp của chương trình có phù hợp không? cũng như tác dụng phòng bệnh của nó ra sao?.
Vì vậy, với tiến triển và quy mô của chương trình NHĐ ở nước ta hiện nay không thể không nghiên cứu về hiệu quả phòng bệnh của chương trình. Hay nói cách khác, việc nghiên cứu về hiệu quả dự phòng sâu răng và bệnh quanh răng của việc can thiệp bằng các biện pháp CSRMTEHĐ dang áp dụng rất rộng rãi tại các trường học được đặt ra rất bức xúc để làm cơ sở khoa học cho việc khẳng định hoặc điều chỉnh lựa chọn các nội dung chăm sóc. Từ nhu cầu thực tiễn bức xúc, chúng tôi tiến hành nghiên cứu về hiệu quả CSRMTEHĐ trong sâu răng và bệnh quanh răng. Kết quả nghiên cứu về vấn đề này sẽ góp phần giải đáp các vấn đề còn bỏ ngỏ nói trên, làm phong phú thêm lý luận về phòng bệnh răng miệng và sẽ được ứng dụng vào thực tiễn CSRMTEHĐ. Ở nghiên cứu này chúng tôi không đánh giá hiệu quả riêng từng biện pháp của chương trình mà đánh giá hiệu quả chung và đi sâu một phần về Fluo có liên quan đến biện pháp Fluo của chương trình NHĐ. Vì vậy mục tiêu công trình nghiên cứu của chúng tôi là:
1. Điều tra thực trạng sâu răng, bệnh quanh răng và vệ sinh răng miệng (VSRM) trên học sinh tuổi 12 và 15 ở các trường trước khi tiến hành can thiệp chăm sóc răng miệng trẻ em học đường.
2. Khảo sát Fluo trong nước tự nhiên nơi thực hiện chương trình NHĐ và đánh giá mức độ ngấm của Fluo vào men răng trên thực nghiệm của phương pháp sử dụng Fluo theo đường tại chỗ để qua đó gián tiếp đánh giá biện pháp Fluo của chương trình NHĐ.
3. Đánh giá hiệu quả của chương trình CSRMTEHĐ về phòng chống sâu răng và bệnh quanh răng ở các trường học đã tiến hành chương trình NHĐ 8 năm, từ năm học 1989/1990 đến năm học 1997/1998