Đánh giá tác dụng của Dung dịch ngâm trĩ NT1 kết hợp Y học hiện đại trên người bệnh sau phẫu thuật trĩ

Luận văn bác sĩ chuyên khoa 2 Đánh giá tác dụng của Dung dịch ngâm trĩ NT1 kết hợp Y học hiện đại trên người bệnh sau phẫu thuật trĩ. Bệnh trĩ là một tập hợp các biểu hiện bệnh lý, có liên quan đến những thay đổi của mạng mạch trĩ và các tổ chức tiếp xúc với mạng mạch này ở vùng hậu môn trực tràng [1]. Trĩ là một trong những bệnh lý vùng hậu môn – trực tràng xuất hiện phổ biến trong cộng đồng với tỷ lệ mắc tương đối cao [2].
Theo các số liệu dịch tễ học được công bố từ thập niên 1990, tỷ lệ hiện mắc trĩ trên phạm vi toàn cầu ước tính khoảng 4,4% [3]. Một số quốc gia ghi nhận tần suất bệnh cao như Úc với 38,93%, tiếp đến là Israel (16%) và Hàn Quốc chiếm14,4% [4]. Tại Ai Cập, kết quả soi đại tràng cho thấy khoảng 18% dân số có biểu hiện bệnh trĩ [5]. Ở Việt Nam, khảo sát dịch tễ của Nguyễn Mạnh Nhâm và cộng sự tại 5 tỉnh phía Bắc ghi nhận 1446/2651 người được khảo sát mắc bệnh, tương đương 55% [6].

Mặc dù không phải là bệnh lý đe dọa tính mạng, nhưng trĩ gây ra nhiều phiền toái, ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt và sức khỏe thể chất của người bệnh từ đó ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh [7]. Bệnh gây ra các biểu hiện như: chảy máu khi đi đại tiện có thể mức độ nhẹ chỉ có một ít máu tươi bám vào phân, mức độ nặng máu chảy thành tia, có khi nặng, kéo dài gây thiếu máu trầm trọng. Hoặc gây cảm giác khó chịu cho người bệnh ở vùng hậu môn – trực tràng do sự tồn tại của búi trĩ sa ra ngoài, nó ảnh hưởng rất nhiều tới sinh hoạt và lao động của người bệnh. Ngoài ra còn có thể gây ra một số biến chứng làm đau đớn cho người bệnh như tắc nghẽn búi trĩ cấp, viêm tắc tĩnh mạch trên búi trĩ, loét hoại tử bề mặt búi trĩ [8],[9].
Y học hiện đại (YHHĐ) điều trị bệnh trĩ tùy mức độ của bệnh có thể sử dụng các phương pháp như nội khoa (thuốc uống, thuốc đặt hậu môn, gel bôi…), vật lý trị liệu, thủ thuật hoặc can thiệp ngoại khoa. Trong đó phương pháp điều trị bằng phẫu thuật được áp dụng phổ biến với ưu điểm là điều trị triệt căn, chi phí thấp, ít tái phát tuy nhiên nhược điểm của phương pháp này là tình trạng chảy máu, đau, phù nề, rỉ dịch,… sau phẫu thuật làm ảnh hưởng nhiều đến chất lượng sống và sinh hoạt của người bệnh [8],[9].
Y học cổ truyền (YHCT) bệnh trĩ được mô tả trong các chứng “Tiện huyết”, “Thấp nhiệt hạ trú”, “Trung khí hạ hãm”, “Trĩ sang”, “ Hạ trĩ”. YHCT có nhiều phương pháp điều trị đã được nghiên cứu như: thuốc YHCT (thuốc uống, thuốc ngâm, thuốc bôi,…), châm cứu,…. Những phương pháp này đã và đang được áp dụng kết hợp cùng phương pháp YHHĐ tại các cơ sở y tế mang lại hiệu quả điều trị cao trên lâm sàng [10].2 Để hỗ trợ điều trị trĩ và làm giảm các triệu chứng sau phẫu thuật cắt trĩ, Bệnh viện Y Dược cổ truyền Thanh Hóa đã nghiên cứu và sản xuất ra “Dung dịch ngâm trĩ NT1” bao
gồm các dược liệu YHCT: Binh lang, Tô mộc, Hoàng bá, Kim ngân cuộng, Kinh giới được bào chế dưới dạng dung dịch, sử dụng ngâm hậu môn sau phẫu thuật trĩ từ ngày thứ 2 mang lại hiệu quả giảm đau và liền vết thương tốt [11]. Tuy vậy, cho đến nay vẫn chưa có nghiên cứu nào tiến hành đánh giá một cách hệ thống về tác dụng của Dung dịch ngâm trĩ NT1 trên người bệnh sau phẫu thuật trĩ, vì vậy chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá tác dụng của Dung dịch ngâm trĩ NT1 kết hợp Y học hiện đại trên người bệnh sau phẫu thuật trĩ” với hai mục tiêu sau:
1. Đánh giá tác dụng của Dung dịch ngâm trĩ NT1 kết hợp Y học hiện đại trên người bệnh sau phẫu thuật trĩ bằng phương pháp Milligan Morgan tại Bệnh viện Y Dược cổ truyền Thanh Hóa.
2. Theo dõi tác dụng không mong muốn của phương pháp can thiệp

MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ……………………………………………………………………………………………………… 1
Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU …………………………………………………………………… 3
1.1. Tổng quan về bệnh trĩ theo Y học hiện đại …………………………………………………. 3
1.1.1. Khái niệm ……………………………………………………………………………………………. 3
1.1.2. Nguyên nhân………………………………………………………………………………………… 3
1.1.3. Sinh lý bệnh…………………………………………………………………………………………. 4
1.1.4. Chẩn đoán……………………………………………………………………………………………. 5
1.1.5. Phân loại ……………………………………………………………………………………………… 5
1.1.6. Điều trị………………………………………………………………………………………………… 7
1.1.7. Theo dõi sau phẫu thuật trĩ …………………………………………………………………….. 9
1.2. Tổng quan về bệnh trĩ theo Y học cổ truyền ……………………………………………… 10
1.2.1. Bệnh danh………………………………………………………………………………………….. 10
1.2.2. Nguyên nhân gây bệnh ………………………………………………………………………… 10
1.2.3. Phân thể lâm sàng và điều trị………………………………………………………………… 10
1.3. Tổng quan ngâm trĩ…………………………………………………………………………………. 16
1.3.1. Ngâm trĩ và các chế phẩm ngâm trĩ……………………………………………………….. 16
1.3.2. Quy trình ngâm trĩ ………………………………………………………………………………. 16
1.3.3. Tổng quan về Dung dịch ngâm trĩ NT1………………………………………………….. 17
1.4. Tình hình nghiên cứu trên thế giới và Việt Nam ……………………………………….. 20
1.4.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới ………………………………………………………… 20
1.4.2. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam …………………………………………………………. 21
Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU………………………….. 23
2.1. Chất liệu và phương tiện nghiên cứu………………………………………………………… 23
2.1.1. Chất liệu nghiên cứu……………………………………………………………………………. 23
2.1.2. Phương tiện nghiên cứu……………………………………………………………………….. 24
2.2. Đối tượng nghiên cứu………………………………………………………………………………. 24
2.2.1. Tiêu chuẩn lựa chọn người bệnh …………………………………………………………… 24
2.2.2. Tiêu chuẩn loại trừ người bệnh……………………………………………………………… 25
2.3. Phương pháp nghiên cứu…………………………………………………………………………. 25
2.3.1. Thiết kế nghiên cứu …………………………………………………………………………….. 25
2.3.2. Cỡ mẫu nghiên cứu và phương pháp chọn mẫu………………………………………. 25
2.3.3. Quy trình nghiên cứu…………………………………………………………………………… 26
2.3.4. Các chỉ tiêu nghiên cứu ……………………………………………………………………….. 282.3.5. Phương pháp đánh giá kết quả ……………………………………………………………… 29
2.4. Địa điểm thời gian nghiên cứu …………………………………………………………………. 30
2.5. Xử lý số liệu …………………………………………………………………………………………….. 30
2.6. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu …………………………………………………………….. 30
Chương 3: KẾT QUẢ………………………………………………………………………………………… 32
3.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu……………………………………………….. 32
3.1.1. Đặc điểm về tuổi…………………………………………………………………………………. 32
3.1.2. Đặc điểm theo giới ……………………………………………………………………………… 33
3.1.3. Đặc điểm về nghề nghiệp …………………………………………………………………….. 33
3.1.4. Thời gian mắc bệnh …………………………………………………………………………….. 34
3.1.5. Độ trĩ…………………………………………………………………………………………………. 34
3.1.6. Số lượng búi trĩ …………………………………………………………………………………….. 35
3.1.7. Yếu tố nguy cơ gây bệnh……………………………………………………………………… 36
3.1.8. Thể bệnh trĩ theo YHCT………………………………………………………………………. 36
3.2. Kết quả điều trị……………………………………………………………………………………….. 37
3.2.1. Cải thiện về mức độ đau sau điều trị ……………………………………………………… 37
3.2.2. Cải thiện triệu chứng chảy máu…………………………………………………………….. 38
3.2.3. Cải thiện triệu chứng rỉ ướt vết thương ………………………………………………….. 39
3.2.4. Cải thiện triệu chứng phù nề vết thương ………………………………………………… 40
3.2.5. Kết quả điều trị chung …………………………………………………………………………. 41
3.3. Đánh giá tác dụng không mong muốn………………………………………………………. 43
Chương 4: BÀN LUẬN ……………………………………………………………………………………… 44
4.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu……………………………………………….. 44
4.1.1. Tuổi…………………………………………………………………………………………………… 44
4.1.2. Giới…………………………………………………………………………………………………… 45
4.1.3. Nghề nghiệp……………………………………………………………………………………….. 45
4.1.4. Thời gian mắc bệnh …………………………………………………………………………….. 46
4.1.5. Độ trĩ…………………………………………………………………………………………………. 47
4.1.6. Số lượng búi trĩ…………………………………………………………………………………… 47
4.1.7. Yếu tố nguy cơ gây bệnh……………………………………………………………………… 48
4.1.7. Thể bệnh YHCT …………………………………………………………………………………. 49
4.2. Đặc điểm lâm sàng trước và sau điều trị…………………………………………………… 52
4.2.1. Cải thiện mức độ đau…………………………………………………………………………… 52
4.2.2. Cải thiện triệu chứng chảy máu vết thương ……………………………………………. 544.2.3. Cải thiện triệu chứng rỉ ướt vết thương ………………………………………………….. 56
4.2.4. Cải thiện triệu chứng phù nề vết thương ………………………………………………… 57
4.2.5. Kết quả điều trị chung …………………………………………………………………………. 59
4.2.6. Kết quả điều trị theo thể bệnh YHCT…………………………………………………….. 60
4.4. Tác dụng không mong muốn ……………………………………………………………………. 60
KẾT LUẬN ………………………………………………………………………………………………………. 61
KIẾN NGHỊ ……………………………………………………………………………………………………… 62
TÀI LIỆU THAM KHẢO………………………………………………………………………………….. 6

DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1. Đánh mức độ đau theo thang điểm VAS …………………………………………………. 29
Bảng 2.2. Đánh giá tác dụng cầm máu…………………………………………………………………… 29
Bảng 2.3. Đánh giá tác dụng chống rỉ ướt vết thương ……………………………………………… 29
Bảng 2.4. Đánh giá tác dụng chống phù nề vết thương…………………………………………….. 29
Bảng 2.5. Xếp loại kết quả điều trị chung ………………………………………………………………. 30
Bảng 3.1. Phân bố người bệnh theo tuổi ………………………………………………………………… 32
Bảng 3.2. Phân bố theo yếu tố nguy cơ gây bệnh ……………………………………………………. 36
Bảng 3.3. Đặc điểm người bệnh phân bố theo thể bệnh YHCT trên lâm sàng …………….. 36
Bảng 3.4. Mức độ giảm đau sau 15 ngày điều trị…………………………………………………….. 37
Bảng 3.5. Mức độ cải thiện triệu chứng chảy máu sau 15 ngày điều trị ……………………… 38
Bảng 3.6. Mức độ cải thiện triệu chứng rỉ ướt sau 15 ngày điều trị……………………………. 39
Bảng 3.7. Mức độ cải thiện triệu chứng phù nề sau 15 ngày điều trị………………………….. 40
Bảng 3.8. Kết quả điều trị theo thể bệnh YHCT của nhóm NC sau 15 ngày điều trị ……. 42
Bảng 3.9. Kết quả điều trị theo thể bệnh YHCT của nhóm ĐC sau 15 ngày điều trị ……. 42
Bảng 3.10. Đánh giá tác dụng không mong muốn trên lâm sàng……………………………….. 43