Nghiên cứu tình trạng nhiễm liên cầu nhóm A ở học sinh Hà Nội và một số bệnh nhân thấp tim

Luận án tiến sĩ y học Nghiên cứu tình trạng nhiễm liên cầu nhóm A ở học sinh Hà Nội và một số bệnh nhân thấp tim

Nghiên cứu sinh : Nguyễn Thị Tuyến

Năm bảo vệ : 2000

Hướng dẫn khoa học : PGS.TSKH Nguyễn Văn Dịp; PGS.TS Lê Huy Chính

Trong các bệnh tim mạch ở trẻ em, thấp tim là một bệnh tim mặc phải thường gặp, đặc biệt lứa tuổi học sinh 11. 3, 10, 11, 12, 21, 36, 37, 42, 49, 167], Tháp tìm cũng là một trong những nguyên nhân gây bệnh tim mạch dẫn đến tử vong phổ biến nhất ở lứa tuổi dưới 40 112. 42. 49. 52, 121, 161, 163, 164, 165, 1701. Hậu quả năng nề này không những bệnh nhân gánh chịu mà còn là gánh nặng đối với xã hội. Theo thông báo của Tổ chức Y tế thế giới (1990), tỷ lệ mắc các bệnh tim do thấp ở trẻ em lứa tuổi học sinh ở các nước phát triển khá thấp 6-7/10.000 học sinh (49). Trong khi đó, ở các nước đang phát triển tỷ lệ này vào khoảng 100/10,000 [49]. Ở Việt Nam. qua các công trình điều tra từ năm 1968-1978, tỷ lệ thấp tim ở trẻ em 6 – 15 tuổi vào khoảng 40-70/10.000 học sinh [12, 371. Hiện nay theo kết quả điều tra của chương trình phòng chống thấp tim ở trẻ em, tỷ lệ này vẫn còn ở mức 36,9/10.000 học sinh 112, 37, 421. 

Để làm giảm tỷ lệ mắc, di chứng do thấp tim gây nên, việc xác định yếu tố nguyên nhân là rất quan trọng. Mỗi liên quan giữa nhiễm liên cấu nhóm A ở đường hô hấp trên và sự xuất hiện bệnh thấp tim sau đó đã được nhiều tác giả đề cập và chứng mình một cách rõ ràng 142, 49, 54, 56, 157, 163, 167). Trong tiêu chuẩn chẩn đoán thấp tím của Jones năm 1984 [103] và của Tổ chức Y tế thế giới năm 1988 [166] đã đưa ra tiêu chuẩn chẩn đoán thấp tim phải có bằng chứng nhiễm liên cấu nhóm Á trước đó. Bằng chứng này bao gồm: hiệu giá kháng thể khảng streptolysin O tang cao hoặc cấy bệnh phẩm họng miệng tim thấy liên cấu nhóm A.

Mặt khác những nghiên cứu dịch tễ học ở các vùng khác nhau trên thế giới cho thấy nhiễm liên cầu nhóm A ở đường hô hấp trên liên quan chặt chẽ tới tỷ lệ mắc bệnh thấp tim [49, 146, 157]. Hiện nay người ta đã khẳng định rằng : bệnh thấp tim hoàn toàn có thể dự phòng được nếu ngăn chặn được nhiễm liên cầu nhóm A ở đường hô hấp trên 149, 159, 164, 165]. Chính vì vậy trong báo cáo kỹ thuật số 792 của Tổ chức Y tế thế giới năm 1990 [49] đã đưa ra khuyến cáo: ưu tiên các nghiên cứu về dịch tế học xác định các typ huyết thanh của liên cầu nhôm A thường gặp trong nhiễm trùng ĐHHT ở các vùng khác nhau trên thế giới. Trên cơ sở đó, nghiên cứu sản xuất một loại vacxin có hiệu lực với liên cầu nhóm A để phòng bệnh thấp tim cấp 1 có hiệu quả hơn, đồng thời khống chế thấp tim và bệnh tim do thấp trong tương lai [49]. 
Tuy nhiên, cho tới nay người ta vẫn chưa nghiên cứu được một loại vacxin hữu hiệu với liên cầu nhóm A, vì vậy liệu pháp kháng sinh vẫn được sử dụng trong các chương trình phòng thấp: 
Chương trình phòng thấp cấp 1: được tiến hành trên cơ sở sử dụng kháng sinh để điều trị cho những trẻ bị viêm họng do liên cầu nhóm A. nhằm ngăn ngừa thấp tim có thể xảy ra sau đó. 
Chương trình phòng thấp cấp II cũng sử dụng kháng sinh dự phòng cho những người đã bị thấp tim trước đó, mục đích ngăn chận nhiễm liên câu nhóm A ở đường hô hấp trên, tránh các đợt thấp tim tái phát. 
Vì vậy việc giám sát độ nhạy cảm của liên cầu nhóm A với các kháng sinh là rất cần thiết. 
Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn phòng chống thấp tìm ở trẻ em Việt Nam, việc xác định nhiễm liên cấu nhóm A bằng phương pháp huyết thanh học: xác định hiệu giá kháng thể kháng streptolysin Ở để phục vụ cho chẩn đoán thấp tim ở bệnh viện đã được một số bệnh viện chú ý. Song ở Việt Nam, chưa có những số liệu nghiên cứu về hiệu giá kháng thể kháng streptolysin Q ở mức giới hạn bình thường và mức giới hạn bất thường, cũng chưa có số liệu đây đủ về tình trạng nhiễm liên cầu nhóm A ở đường hô hấp trên ở trẻ em lứa tuổi học sinh, và chưa có các nghiên cứu về mối liên quan giữa nhiễm liên cầu nhóm A ở đường hô hấp trên và hiệu giá kháng thể kháng streptolysin O với các đặc điểm của trẻ, cũng như biểu hiện thấp tim. 
Do đó, để đóng góp thêm cơ sở khoa học cho các chương trình phòng chống thấp tim ở Việt Nam, nghiên cứu của chúng tôi được tiên hành nhâm các mục tiêu sau: 
1. Tìm hiểu hiệu giả kháng thể kháng streptolysin Ở trên các nhóm học sinh để đề xuất giá trị ranh giới giữa bình thường và bất thường của kháng thể kháng streptolysin 0 ở học sinh Viet Nam. 
2. Xác định tình trạng nhiễm liên cầu nhóm A ở trẻ em từ 6-15 tuổi. 
3. Tìm hiểu mới liên quan giữa kết quả xét nghiệm ASLO, phản lập liên cầu nhóm A ở họng với tình trạng viêm đương hơ hap trên và thấp tim ở trẻ em lứa tuổi học sinh. 
4. Xác định độ nhạy cảm của liên cấu nhóm Á với một số kháng sinh thông thường đang được sử dụng.