Nghiên cứu dịch tễ và một số yếu tố liên quan đến phụ nữ nhiễm HIV có triệu chứng trầm cảm sau sinh

Nghiên cứu dịch tễ và một số yếu tố liên quan đến phụ nữ nhiễm HIV có triệu chứng trầm cảm sau sinh.Từ khi các trường hợp lâm sàng đầu tiên nhiễm HIV được báo cáo tại Hoa Kỳ vào ngày 10/12/1981 [7] cho đến năm 2017 (UNAIDS) [93], thế giới đ  có khoảng 37 triệu người sống với HIV với 1,8 triệu là trẻ em dưới 15 tuổi mà hầu hết là do trẻ bị lây truyền từ mẹ sang con. Hiện nay, nhờ chiến lược dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con có hiệu quả, tỉ lệ lây truyền HIV từ mẹ sang con ở các nước phát triển là 2% [42] và ở các nước đang phát triển là 20% – 30%. Tuy nhiên, ngay tại một số nước phát triển tỉ lệ phụ nữ nhiễm HIV mang thai không dự phòng, không tuân thủ điều trị HIV vẫn còn cao. Một trong các nguyên nhân đ  được xác định, đó là hậu quả từ tình trạng trầm cảm ở phụ nữ nhiễm HIV/AIDS, đặc biệt trong giai đoạn họ mang thai và sau sinh.

MÃ TÀI LIỆU

 CAOHOC.2020.00081

Giá :

50.000đ

Liên Hệ

0915.558.890

Nguyên nhân trầm cảm là do phản ứng tâm lý của bệnh nhân và các vấn đề về tâm lý x  hội khác liên quan đến nhiễm HIV/AIDS hoặc là hậu quả của tổn thương thực thể hệ thần kinh người bệnh do HIV gây ra. Trầm cảm sau sinh ở phụ nữ nhiễm HIV đ  gắn liền với chất lượng kém của cuộc sống, khả năng chăm sóc con, tiến triển bệnh và không tuân thủ điều trị HIV. Mặc dù điều trị chống trầm cảm đ  chứng minh hiệu quả về kiểm soát triệu chứng, cải thiện các thông số lâm sàng, cận lâm sàng và tăng cường sự tuân thủ ARV, nhưng hiện nay chỉ có khoảng 15% phụ nữ bị trầm cảm chu sinh được điều trị [41].
Mặt khác, thời kỳ thai sản người phụ nữ có nhiều thay đổi phức tạp về tâm sinh lý để thích ứng với chức năng sinh sản và làm mẹ. Các thay đổi này là một quá trình nên họ sẽ thích ứng dần và có tâm trạng hạnh phúc lúc mang thai và khi con của họ chào đời. Tuy nhiên, những thay đổi tâm sinh lý này có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện một số biểu hiện bệnh lý về tâm thần ở các mức độ khác nhau, đặc biệt là trầm cảm trong thời kỳ sau sinh. Thực vậy, năm 2016, ACOG [41] báo cáo rằng cứ bảy phụ nữ thì có một người bị trầm cảm trong khi mang thai và/hoặc trong năm đầu sau khi sinh. Hiện nay, trầm cảm được chứng minh là một trong những biến
chứng y học phổ biến nhất trong thời kỳ chu sinh, có thể gây ra những hậu quả nặng nề đối với người mẹ, trẻ sơ sinh và người thân của họ. Tại Hoa Kỳ, tình trạng tự tử vì trầm cảm sau sinh (TCSS) được coi là một nguyên nhân gây tử vong mẹ, cao hơn tử vong do băng huyết sau sinh và tăng huyết áp thai kỳ (ACOG 2015) [38].2
Như vậy, người phụ nữ nhiễm HIV sau sinh có sẵn hai nguy cơ có thể gây ra trầm cảm cho họ, nguy cơ liên quan nhiễm HIV và nguy cơ nền TCSS ở phụ nữ. Thực tế, qua các nghiên cứu trên thế giới, tỉ lệ TCSS ở phụ nữ nhiễm HIV từ 22 –
74% [51], [67] cao hơn gấp 2 đến 5 lần tỉ lệ TCSS ở phụ nữ không nhiễm HIV là 10 – 15% [54], [124]. Các tác hại liên quan đến TCSS trên sức khỏe của các bà mẹ và con của họ có ý nghĩa rất quan trọng đối với chính sách y tế công cộng. Nhiều quốc gia đ  xem TCSS, đặc biệt ở các phụ nữ nhiễm HIV, là một vấn đề sức khỏe của phụ nữ cần được tầm soát và dự phòng. Năm 2016, ACOG [41] khuyến cáo các bác sĩ lâm sàng nên sàng lọc trầm cảm và lo âu cho bệnh nhân, ít nhất một lần trong thai kỳ; đồng thời USPSTF cũng đưa ra khuyến cáo cần thiết sàng lọc trầm cảm cho tấtcả người lớn, bao gồm phụ nữ mang thai và sau sinh [151].
Tại Việt Nam, tháng 12/1990 đ  phát hiện trường hợp đầu tiên nhiễm HIV tại TPHCM [7]. Ngày 31/12/2011 [3], theo Ủy ban phòng chống HIV/AIDS, cả nước đ  có hơn 198000 người nhiễm HIV với gần 30% là phụ nữ, trong đó 62% ở nhóm tuổi 20-29. Theo Cục Phòng-chống HIV/AIDS Việt Nam, năm 2012, ước tính có khoảng 4.800 phụ nữ nhiễm HIV mang thai [2]. Tại tỉnh Đồng Nai, theo nghiên cứu của Nguyễn Mạnh Hoan (2005-2010) [13], tỉ lệ phụ nữ nhiễm HIV nhập viện sinh là 0,29%. Trung bình một năm, tỉnh Đồng Nai có khoảng 40.000 ca sinh, như vậy có thể có khoảng 120 phụ nữ nhiễm HIV sinh con mỗi năm!
Cho tới nay, tại Việt Nam đ  có một số nghiên cứu về tình trạng trầm cảm ở phụ nữ sau sinh, nhưng chưa có báo cáo về TCSS ở phụ nữ nhiễm HIV. Xuất pháttừ thực tiễn trên, chúng tôi đặt ra câu hỏi: tỉ lệ và các yếu tố liên quan đến TCSS ở
phụ nữ nhiễm HIV tại Việt Nam như thế nào và nhiễm HIV có làm tăng tỉ lệ TCSS hay không? Để trả lời cho câu hỏi trên, chúng tôi tiến hành đề tài nghiên cứu: “Nghiên cứu dịch tễ và một số yếu tố liên quan đến phụ nữ nhiễm HIV có triệu chứng trầm cảm sau sinh”, nhằm giải quyết 2 mục tiêu:
– Xác định tỉ lệ trầm cảm sau sinh bằng thang điểm EPDS và một số yếu tố liên quan ở phụ nữ nhiễm HIV.
– So sánh tỉ lệ trầm cảm sau sinh phát hiện bằng thang điểm EPDS và một số yếu tố liên quan giữa hai nhóm phụ nữ nhiễm HIV và không nhiễm HIV

MỤC LỤC
Trang
ĐẶT VẤN ĐỀ ………………………………………………………………………………………………1
Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU…………………………………………………………….3
1.1 Tổng quan HIV và sự lây truyền HIV từ mẹ sang con……………………………….3
1.2 Trầm cảm ở phụ nữ nhiễm HIV…………………………………………………………….11
1.3 Trầm cảm sau sinh ở phụ nữ nhiễm HIV………………………………………………..13
Chƣơng 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU …………………..37
2.1. Đối tượng nghiên cứu …………………………………………………………………………37
2.2. Phương pháp nghiên cứu …………………………………………………………………….39
2.3. Xử lý và phân tích số liệu ……………………………………………………………………55
2.4. Lợi ích mong đợi………………………………………………………………………………..55
2.5. Đạo đức nghiên cứu……………………………………………………………………………56
Chƣơng 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU…………………………………………………………59
3.1 Đặc điểm chung của mẫu trong nghiên cứu ……………………………………………59
3.2 Tỉ lệ trầm cảm sau sinh và một số yếu tố liên quan ở nhóm phụ nữ nhiễm HIV..66
3.3 So sánh tỉ lệ trầm cảm sau sinh và một số yếu tố liên quan giữa hai nhóm phụ
nữ nhiễm HIV và không nhiễm HIV……………………………………………………..80
Chƣơng 4: BÀN LUẬN……………………………………………………………………………….89
4.1 Đặc điểm của phương pháp nghiên cứu …………………………………………………89
4.2 Đặc điểm của mẫu trong nghiên cứu ……………………………………………………..92
4.3 Tỉ lệ trầm cảm sau sinh và một số yếu tố liên quan ở nhóm phụ nữ nhiễm HIV102
4.4 So sánh tỉ lệ trầm cảm sau sinh và một số yếu tố liên quan giữa hai nhóm phụ
nữ nhiễm HIV và không nhiễm HIV……………………………………………………119
KẾT LUẬN ………………………………………………………………………………………………132
KIẾN NGHỊ……………………………………………………………………………………………..132
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC

DANH MỤC BẢNG
Trang
Bảng 1.1 Phân loại giai đoạn miễn dịch nhiễm HIV/AIDS ở người lớn ………………7
Bảng 1.2 Độ nhạy và độ đặc hiệu của một số công cụ sàng lọc TCSS ………………..30
Bảng 2.1 Qui ước các m  bệnh viện trong nghiên cứu ……………………………………..40
Bảng 2.2. Đánh giá và xử trí kết quả PCR ở trẻ em ………………………………………….48
Bảng 3.1 Phân bố mẫu ở hai nhóm trong nghiên cứu ……………………………………….59
Bảng 3.2 Đặc điểm nhân khẩu của hai nhóm …………………………………………………..60
Bảng 3.3 Đặc điểm kinh tế x  hội của hai nhóm ………………………………………………61
Bảng 3.4 Đặc điểm tiền sử của hai nhóm ………………………………………………………..62
Bảng 3.5 Đặc điểm hôn nhân – gia đình của hai nhóm ……………………………………..63
Bảng 3.6 Đặc điểm sản khoa trong lần sinh này của hai nhóm ………………………….64
Bảng 3.7 Đặc điểm tâm lý sau sinh của hai nhóm ……………………………………………65
Bảng 3.8 Đặc điểm sinh học và dự phòng lây truyền mẹ – con của nhóm nhiễm HIV …..66
Bảng 3.9 Đặc điểm tâm lý x  hội của nhóm nhiễm HIV …………………………………..67
Bảng 3.10 Đặc điểm hỗ trợ cộng đồng của nhóm nhiễm HIV ……………………………68
Bảng 3.11 Tỉ lệ TCSS, theo điểm cắt EPDS, ở nhóm phụ nữ nhiễm HIV …………..69
Báng 3.12 Liên quan giữa TCSS và đặc điểm nhân khẩu của nhóm nhiễm HIV ….70
Báng 3.13 Liên quan giữa TCSS và đặc điểm kinh tế x  hội của nhóm nhiễm HIV ……..71
Bảng 3.14 Liên quan giữa TCSS và đặc điểm tiền sử của nhóm nhiễm HIV ……..72
Bảng 3.15 Liên quan giữa TCSS và đặc điểm hôn nhân gia đình của nhóm nhiễm
HIV ……………………………………………………………………………………………………………73
Bảng 3.16 Liên quan giữa TCSS và đặc điểm sản khoa lần này của nhóm nhiễm HIV …74
Bảng 3.17 Liên quan giữa TCSS và đặc điểm tâm lý sau sinh của nhóm nhiễm HIV ……75
Bảng 3.18 Liên quan giữa TCSS và đặc điểm sinh học, dự phòng lây truyền mẹ-con …..76
Bảng 3.19 Liên quan giữa TCSS và đặc điểm tâm lý x  hội của nhóm nhiễm HIV ……..77
Bảng 3.20 Liên quan giữa TCSS và đặc điểm hỗ trợ cộng đồng của nhóm nhiễm HIV …..78
Bảng 3.21 Mối liên quan giữa TCSS và một số đặc điểm của nhóm nhiễm HIV
trong mô hình hồi quy Poisson đa biến …………………………………………………………..79
Bảng 3.22 Khác biệt về tỉ lệ TCSS, theo điểm cắt EPDS, giữa hai nhóm ……………80Bảng 3.23 Mối liên quan giữa trầm cảm sau sinh và nhiễm HIV ……………………….81
Bảng 3.24 Khác biệt trong mối liên quan giữa TCSS và các đặc điểm nhân khẩu,
kinh tế x  hội của hai nhóm ………………………………………………………………………….82
Bảng 3.25 Khác biệt trong liên quan giữa TCSS và đặc điểm tiền sử của hai nhóm ……….83
Báng 3.26 Khác biệt trong liên quan TCSS với đặc điểm hôn nhân – gia đình
của hai nhóm …………………………………………………………………………………… 84
Bảng 3.27 Khác biệt trong liên quan giữa TCSS và đặc điểm sản khoa lần này của
hai nhóm ……………………………………………………………………………………………………85
Bảng 3.28 Khác biệt trong liên quan giữa TCSS và đặc điểm tâm lý sau sinh của
hai nhóm ……………………………………………………………………………………………………86
Bảng 3.29 Mối liên quan giữa TCSS và một số đặc điểm ở nhóm phụ nữ không
nhiễm HIV trong mô hình hồi quy Poisson đa biến…………………………………………. 87
Bảng 3.30 Khác biệt trong mối liên quan giữa trầm cảm sau sinh và các đặc điểm
chung ở hai nhóm nhiễm HIV và không nhiễm HIV trong phân tích đa biến ………88
Bảng 4.1 Khác biệt trong mối liên quan giữa TCSS và các đặc điểm chung của hai
nhóm, nhiễm HIV và không nhiễm HIV, trong phân tích đơn biến ………………… 13

You may also like...

https://thaoduoctunhien.info/nam-dong-trung-ha-thao/    https://thaoduoctunhien.info/