Thực trạng kiến thức và thực hành phòng biến chứng của người bệnh đái tháo đường type 2 điều trị ngoại trú tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh năm 2021

Đề tài cơ sở Thực trạng kiến thức và thực hành phòng biến chứng của người bệnh đái tháo đường type 2 điều trị ngoại trú tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh năm 2021. Đái tháo đường (ĐTĐ) type 2 là thể thường gặp nhất, chiếm tới 90% các thể ĐTĐ. Đây một bệnh mạn tính, có xu hướng tăng nhanh trong thời gian gần đây, trở thành một trong những căn bệnh phổ biến nhất trên toàn thế giới. Theo thống kê của Hiệp hội ĐTĐ quốc tế (IDF) vào năm 2000, ước tính toàn cầu về số người trưởng thành sống chung với bệnh tiểu đường là 151 triệu người. Đến năm 2009, tăng lên 285 triệu người, đến năm 2019 số người trưởng thành đang sống chung với bệnh tiểu đường là 463 triệu người. Ước tính rằng sẽ có 578 triệu người vào năm 2030 và 700 triệu người vào năm 2045[1].
Tại Việt Nam, tỉ lệ người mắc bệnh ĐTĐ đang gia tăng nhanh chóng. Bệnh không chỉ xuất hiện ở thành phố lớn mà ở hầu khắp mọi miền của cả nước. Theo báo cáo tại hội nghị nội tiết và ĐTĐ lần thứ X năm 2020 tại Cần Thơ, tỷ lệ bệnh nhân đái tháo đường chiếm khoảng 6% dân số, tăng gấp đôi so với đầu những năm 2000 [2].

ĐTĐ là một bệnh mạn tính gây ra khá nhiều các biến chứng ảnh hưởng đến tính mạng người bệnh. Theo thống kê của IDF năm 2019 có khoảng 4,2 triệu người trưởng thành chết do các biến chứng của bệnh ĐTĐ, trung bình cứ 8 giây có 1 người chết vì ĐTĐ. Biến chứng của bệnh ĐTĐ là nguyên nhân dẫn đến sự gia tăng khuyết tật, làm giảm chất lượng cuộc sống và làm tăng gánh nặng về kinh tế cho toàn xã hội. Bệnh ĐTĐ là vấn đề nổi cộm của ngành y tế ở thế kỷ 21. IDF ước tính chi phí y tế trực tiếp toàn cầu cho bệnh đái tháo đường năm 2019 là 760 tỷ USD và dự kiến chi phí điều trị các biến chứng chiếm trên 50% chi phí y tế trực tiếp của bệnh tiểu đường, tăng lên 825 tỷ USD vào năm 2030 và 845 tỷ USD vào năm 2045[1],[3].
Việc phòng biến chứng của bệnh ĐTĐ được thực hiện tốt khi người bệnh có kiến thức và thực hành đúng về phòng biến chứng của bệnh. Nếu người bệnh ĐTĐ tuân thủ điều trị tốt, thay đổi chế độ ăn uống, hoạt động thích hợp thì họ sẽ giảm nguy cơ mắc các biến chứng, có cơ hội sống như người khoẻ mạnh bình thường. Tuy nhiên, có tới 75,5% số người mắc bệnh ĐTĐ có kiến thức rất thấp về bệnh ĐTĐ [4]. Việc truyền thông, tư vấn, cung cấp những kiến thức về bệnh, kiến thức thực hành phòng biến chứng của bệnh ĐTĐ cho người bệnh là rất thiết thực trong việc kiểm soát đường huyết và phòng ngừamột số biến chứng của bệnh.
Hàng tháng bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh đang quản lý và điều trị ngoại trú cho khoảng 2300 bệnh nhân ĐTĐ và qua điều tra sơ bộ thì vẫn còn tình trạng đi khám không thường xuyên, không đạt được đường huyết mục tiêu. Để tìm hiểu thực trạng hiện có bao nhiêu người bệnh có kiến thức, thực hành đúng về phòng các biến chứng do bệnh ĐTĐ, những yếu tố nào liên quan tới kiến thức, thực hành phòng các biến chứng ở người bệnh ĐTĐ. Xuất phát từ những lý do trên chúng tôi tiến hành đề tài “Thực trạng kiến thức và thực hành phòng biến chứng của người bệnh đái tháo đường type 2 điều trị ngoại trú tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh năm 2021”. Từ đó xây dựng kế hoạch2 truyền thông giáo dục phòng biến chứng của bệnh cho người bệnh ĐTĐ, góp phần làm giảm những gánh nặng về sức khỏe và kinh tế do ĐTĐ mang lại.3
MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
1. Mô tả thực trạng kiến thức, thực hành phòng biến chứng của người bệnh đái tháo đường type 2 điều trị ngoại trú tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh năm 2021.
2. Xác định một số yếu tố liên quan tới kiến thức, thực hành phòng biến chứng của người bệnh đái tháo đường type 2 điều trị ngoại trú tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh năm 2021

MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ …………………………………………………………………………………………………….. 1
MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU………………………………………………………………………………….. 3
Chương 1 ……………………………………………………………………………………………………………. 4
TỔNG QUAN TÀI LIỆU……………………………………………………………………………………… 4
1.1. Định nghĩa đái tháo đường …………………………………………………………………………… 4
1.2. Chẩn đoán bệnh đái tháo đường ……………………………………………………………………. 4
1.4. Biến chứng…………………………………………………………………………………………………. 7
1.5. Phòng biến chứng của bệnh đái tháo đường………………………………………………….. 10
1.6. Các nghiên cứu về kiến thức, thực hành phòng biến chứng bệnh đái tháo đường. 12
1.7. Địa bàn nghiên cứu……………………………………………………………………………………. 14
Chương 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU………………………………. 15
2.1. Đối tượng nghiên cứu………………………………………………………………………………… 15
2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu ……………………………………………………………….. 15
2.3. Thiết kế nghiên cứu …………………………………………………………………………………… 15
2.4. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu……………………………………………………………… 15
2.5. Phương pháp thu thập số liệu ……………………………………………………………………… 16
2.6. Các biến số nghiên cứu………………………………………………………………………………. 16
2.7. Các khái niệm, thang đo, tiêu chuẩn và tiêu chí đánh giá ……………………………….. 17
2.8. Phương pháp phân tích số liệu ……………………………………………………………………. 18
2.9. Vấn đề đạo đức của nghiên cứu…………………………………………………………………… 19
2.10. Hạn chế của nghiên cứu, sai số và biện pháp khắc phục sai số………………………. 19
Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU…………………………………………………………………… 20
3.1. Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu…………………………………………………………….. 20
3.2 Kiến thức và thực hành phòng biến chứng đái tháo đường type 2…………………….. 21
3.3 Một số yếu tố liên quan đến kiến thức, thực hành phòng biến chứng của ĐTĐ
type 2 …………………………………………………………………………………………………………….. 24
BÀN LUẬN………………………………………………………………………………………………………. 27
KẾT LUẬN ………………………………………………………………………………………………………. 36
TÀI LIỆU THAM KHẢO …………………………………………………………………………………… 38
PHỤ LỤC 1 ………………………………………………………………………………………………………. 40DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1 Đặc điểm nhân khẩu học của đối tượng nghiên cứu………………………………20
Bảng 3.2 Thông tin về tiền sử bệnh…………………………………………………………………..21
Bảng 3.3 Kiến thức về bệnh và biến chứng bệnh ĐTĐ type 2 ……………………………..21
Bảng 3.4 Kiến thức về sử dụng thuốc của bệnh ĐTĐ type 2………………………………..21
Bảng 3.5 Kiến thức về chế độ ăn và luyện tập thể dục để phòng biến chứng ĐTĐ
type 2 ……………………………………………………………………………………………………………22
Bảng 3.6 Kiến thức về phòng ngừa biến chứng của ĐTĐ type 2 ………………………….22
Bảng 3.7 Thực hành về theo dõi và phòng biến chứng của ĐTĐ ………………………….23
Bảng 3.8 Thực hành về chế độ ăn phòng biến chứng của ĐTĐ ……………………………23
Bảng 3.9 Thực hành về chế độ không sử dụng rượu bia, thuốc lá phòng biến chứng
của ĐTĐ ……………………………………………………………………………………………………….23
Bảng 3.10 Thực hành về luyện tập phòng biến chứng…………………………………………23
Bảng 3.11 Thực hành về dùng thuốc phòng biến chứng………………………………………24
Bảng 3.12. Mối liên quan giữa đặc điểm nhân khẩu học với kiến thức phòng biến
chứng của ĐTĐ type 2 ……………………………………………………………………………………24
Bảng 3.13. Mối liên quan giữa đặc điểm nhân khẩu học với thực hành phòng
biến chứng của ĐTĐ type 2 …………………………………………………………………………….25
Bảng 3.14 Mối liên quan giữa tiền sử mắc bệnh với kiến thức phòng chống
biến chứng của ĐTĐ type 2 …………………………………………………………………………….25
Bảng 3.15 Mối liên quan giữa tiền sử mắc bệnh với thực hành phòng biến chứng
của ĐTĐ type 2 ……………………………………………………………………………………………..2