Khảo sát kiến thức, thực hành về dự phòng vết thương do dụng cụ y tế sắc nhọn của sinh viên điều dưỡng thực tập tại bệnh viện năm 2019

Đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở Khảo sát kiến thức, thực hành về dự phòng vết thương do dụng cụ y tế sắc nhọn của sinh viên điều dưỡng thực tập tại bệnh viện năm 2019. Nhân viên y tế trong quá trình thực hành nghề nghiệp luôn phải đối mặt với rất nhiều nguy cơ phơi nhiễm khác nhau, đặc biệt là phải đối mặt với nguy cơ phơi nhiễm các lây truyền qua đường máu thông qua các vết thương gây ra trong quá trình thực hành nghề nghiệp. Vật sắc nhọn là dụng cụ dễ gây tổn thương cho nhân viên y tế trong quá trình thực hành, có thể d n đến việc lây truyền các loại virus qua đường máu cho nhân viên y tế như virus gây suy giảm miễn dịch ở người (HIV), virus viêm gan B (HBV) và virus viêm gan C (HCV). Cũng giống như các điều dưỡng đã hành nghề, sinh viên điều dưỡng đi thực tập cũng có nguy cơ mắc chấn thương do dụng cụ y tế sắc nhọn trong quá trình thực tập lâm sàng. Theo thống kê của Bộ Y tế (2002) ở 45 tỉnh, thành phố trong cả nước có 343 trường hợp nhân viên y tế bị tổn thương nghề nghiệp có nguy cơ phơi nhiễm với HIV, trong đó sinh viên y khoa chiếm 4,1% [4].

Trong khi đó kiến thức về phòng ngừa và xử lý phơi nhiễm với vật sắc nhọn của sinh viên chưa cao. Trên thế giới theo nghiên cứu của Saleem Taimur và cộng sự chỉ có 36,2% sinh viên năm cuối biết đầy đủ chi tiết của việc phòng ngừa các tổn thương do kim đâm, 85,9% sinh viên không biết hoặc chỉ biết một phần trong các bước xử trí sau phơi nhiễm, 35,1% sinh viên không quan tâm đến tác hại sau phơi nhiễm với nguồn bệnh [16]. Thậm chí 51,6% sinh viên trường đại học khoa học sức khỏe Arack theo nghiên cứu của Baghcheghi còn thực hiện nặn máu từ vết thương, hành động xử lý vết thương sai trầm trọng[14].
Ở Việt Nam, tỷ lệ sinh viên xử lý vết thương đúng sau tổn thương còn thấp: Tại Trường Cao đẳng Y tế Kiên Giang chỉ có 36,8% sinh viên thực hành xử lý vết thương đúng sau tổn thương[6]. Trường Đại học Y khoa Vinh có 63% sinh viên xử lý sai vết thương sau khi bị tổn thương [8]. Theo nghiên cứu gần đây nhất của Nguyễn Thị Hà về kiến thức, thái độ về phòng và xử trí phơi nhiễm vật sắc nhọn của sinh viên điều dưỡng Trường Cao đẳng Y tế Hà Nội năm 2018 chỉ có 62,1% SV biết đầy đủ chi tiết của việc phòng ngừa các tổn thương do kim đâm, v n còn tới 37,9% sinh viên có kiến thức chưa đạt [7].2
Sinh viên Trường Cao đẳng Y tế Quảng ninh, bắt đầu từ cuối năm học thứ nhất sẽ được đi thực hành tại bệnh viện, hiện tại sinh viên học năm thứ 2 đã được đi bệnh viện 15 tuần và năm thứ 3 là 21 tuần. Ngay trong quá trình học tập tại bệnh viện, hia nhóm sinh viên này đã có thể gặp phải các tổn thương do các vật dụng y tế sắc nhọn, có nguy cơ bị lây nhiễm các bệnh qua đường máu, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe bản thân. Tuy nhiên, nếu sinh viên có kiến thức và thực hành tốt về phòng ngừa vết thương do dụng cụ y tế sắc nhọn sẽ làm giảm nguy cơ bị phơi nhiễm, khi bị phơi nhiễm sinh viên biết cách xử lý đúng sẽ làm giảm nguy cơ bị lây nhiễm các bệnh qua đường máu.
Do vậy, việc nắm bắt rõ thực trạng kiến thức, thực hành và xác định được một số yếu tố liên quan đến kiến thức, thực hành về dự phòng vết thương gây ra bởi dụng cụ y tế sắc nhọn của sinh viên nhà trường là rất cần thiết. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp các bằng chứng làm cơ sở cho đề xuất và xây dựng kế hoạch giảng dạy cho sinh viên điều dưỡng trước khi đi thực tập tại bệnh viện. Chính vì vậy, chúng tôi thực hiện đề tài nghiên cứu “Khảo sát kiến thức, thực hành về dự phòng vết thương do dụng cụ y tế sắc nhọn của sinh viên điều dưỡng thực tập tại bệnh viện năm 2019” với 2 mục tiêu là:
1. Mô tả kiến thức và thực hành của sinh viên về dự phòng vết thương do dụng cụ y tế sắc nhọn.
2. Xác định một số yếu tố liên quan đến kiến thức, thực hành của sinh viên về dự phòng vết thương do dụng cụ y tế sắc nhọn

MỤC LỤC
NỘI DUNG TRANG
ĐẶT VẤN ĐỀ………………………………………………………………………………………………….. 1
Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU ………………………………………………………………….. 3
1.1. Một số khái niệm …………………………………………………………………………………….. 3
1.2. Biện pháp dự phòng và xử trí phơi nhiễm với dụng cụ y tế sắc nhọn……………… 3
1.3. Tình hình tổn thương do vật sắc nhọn của sinh viên điều dưỡng……………………. 7
1.4. Một số yếu tố liên quan đến kiến thức, thực hành về dự phòng và xử trí vết
thương do dụng cụ y tế sắc nhọn. …………………………………………………………………… 10
Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ………………………….. 12
2.1. Đối tượng nghiên cứu …………………………………………………………………………….. 12
2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu…………………………………………………………….. 12
2.3. Phương pháp nghiên cứu ………………………………………………………………………… 12
2.4. Phương pháp thu thập số liệu ………………………………………………………………….. 14
2.5. Biến số nghiên cứu ………………………………………………………………………………… 15
2.6. Phương pháp xử lý số liệu ………………………………………………………………………. 17
2.7. Phương pháp đánh giá nghiên cứu……………………………………………………………. 18
2.8. Đạo đức trong nghiên cứu ………………………………………………………………………. 18
2.9. Sai số và biện pháp khắc phục…………………………………………………………………. 18
Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ………………………………………………………………. 20
3.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu ……………………………………………….. 20
3.2. Kiến thức về phòng và xử trí vết thương do dụng cụ y tế sắc nhọn ………………. 21
3.3. Thực hành của đối tượng nghiên cứu về dự phòng vết thương do DCYTSN…. 25
3.4. Một số yếu tố liên quan đến kiến thức, thực hành về dự phòng và xử trí vết
thương do dụng cụ y tế sắc nhọn ……………………………………………………………………. 26
Chương 4: BÀN LUẬN …………………………………………………………………………………… 30
4.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu ……………………………………………….. 30
4.2. Kiến thức và thực hành về dự phòng và xử trí vết thương do dụng cụ y tế sắc nhọn… 31
4.3. Một số yếu tố liên quan đến kiến thức và thực hành về dự phòng và xử trí vết
thương do dụng cụ y tế sắc nhọn ……………………………………………………………………. 36
KẾT LUẬN……………………………………………………………………………………………………. 38
KHUYẾN NGHỊ…………………………………………………………………………………………….. 39
TÀI LIỆU THAM KHẢO………………………………………………………………………………… 41DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1. Bảng 3.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu…………………….20
Bảng 3.2. Bảng 3.2. Thông tin học tập về phòng và xử trí vết thương do DCYTDN…21
Bảng 3.3. Kiến thức về nguy cơ xảy ra vết thương do dụng cụ y tế sắc nhọn………..21
Bảng 3.4. Kiến thức dự phòng vết thương do dụng cụ y tế sắc nhọn…………………22
Bảng 3.5. Kiến thức về các bệnh phơi nhiễm qua vết thương DCYTSN……………..23
Bảng 3.6. Kiến thức về báo cáo khi có vết thương do dụng cụ y tế sắc nhọn…………24
Bảng 3.7. Thực hành của sinh viên về dự phòng vết thương do DCYTSN…………..25
Bảng 3.8. Liên quan giữa giới, năm học và kiến thức………………………………..27
Bảng 3.9. Liên quan giữa thời gian học tài liệu và kiến thức…………………………28
Bảng 3.10. Liên quan giữa giới và năm học đến thực hành………………………….28
Bảng 3.11. Liên quan giữa thời gian đọc tài liệu đến thực hành …………………….29
Bảng 3.12. Mối liên quan giữa kiến thức và thực hành……………………………….29DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1. Thông tin về thời gian đọc tài liệu về phòng và xử trí vết thương…….20
do dụng cụ y tế sắc nhọn.
Biểu đồ 3.2. Xử trí ban đâu nếu bị vết thương do DCYTSN………………………..23
Biểu đồ 3.3. Lý do không báo cáo sau khi có vết thương do dụng cụ y tế sắc nhọn..24
Biểu đồ 3.4. Kiến thức chung về dự phòng và xử trí vết thương do DCYTSN………25
Biểu đồ 3.5. Thực hành chung của sinh viên về dự phòng vết thương do DCYTSN..2