Nghiên cứu các yếu tố nguy cơ còi xương dinh dưỡng ở trẻ dưới 3 tuổi tại một số vùng miền núi phía Bắc và hiệu quả bằng điều trị VitaminD liều thấp

Luận án Nghiên cứu các yếu tố nguy cơ còi xương dinh dưỡng ở trẻ dưới 3 tuổi tại một số vùng miền núi phía Bắc và hiệu quả bằng điều trị VitaminD liều thấp

Nghiên cứu sinh :  Nguyễn Văn Sơn    Năm bảo vệ : 2000

Hướng dẫn khoa học : PGS.TS Đào Thị Ngọc Diễn ; GS.TS Lê Nam Trà

Còi xương dinh dưỡng là một bệnh thường gặp ở trẻ em. Tỷ lệ mắc bệnh còi xương rất cao ở các nước châu Âu vào thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX [33]. 
Từ khi tìm ra vitamin D, việc phòng bệnh còi xương cho trẻ em bằng cách bổ xung vitamin D đã trở thành hiện thực và đã làm giảm đáng kể tỷ lệ mắc bệnh [39], [61], [77], [89], [104], [123], [129]. 
Trong những năm gần đây, với những nghiên cứu về chuyển hoá của vitamin D và sự phát triển các kỹ thuật xét nghiệm xác định nồng độ các chất chuyển hoá của vitamin D trong máu, người ta đã đạt được những tiến bộ lớn trong sự hiểu biết sinh lý bệnh học của bệnh còi xương [37], [38], [59], [63], [73], [85], [80], [114], [128], [138]. Tuy nhiên, cho đến nay còi xương dinh dưỡng vẫn còn là một vấn đề sức khoẻ của trẻ em ở nhiều quốc gia, đặc biệt là các nước đang phát triển [39], [40], [68], [100], [106], [121], [126], [154], [162]. 
Còi xương ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển thể chất và vận động ở trẻ em. Trẻ bị còi xương thường dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn như: viêm phổi, tiêu chảy, suy dinh dưỡng và thường làm cho các bệnh này nặng hơn, hoặc bị tử vong vì các bệnh này [40], [109], [111], [119], [162]. 

Nguyên nhân khiến cho tỷ lệ mắc bệnh còi xương cao ở mỗi quốc gia có khác nhau, nhưng nhìn chung là có sự phối hợp của nhiều yếu tố như tình trạng kinh tế xã hội, phong tục tập quán, thói quen ăn uống, chủng tộc, tình trạng dinh dưỡng, sức khoẻ và bệnh tật của người mẹ và đứa trẻ, cũng như việc áp dụng các biện pháp phòng bệnh  Về điều trị còi xương dinh dưỡng hiện nay cũng còn nhiều quan điểm chưa thống nhất cả về liều lượng và cách dùng vitamin D, có trường phái dùng liều cao [40], [56], [69], [159], [162] và trường phái dùng liều thấp [18], [42], [54], [112], 133], [137]. Tuy nhiên, việc sử dụng vitamin D liều cao trong điều trị và phòng bệnh còi xương có thể dẫn đến tình trạng ngộ độc vitamin D với những hậu quả nghiêm trọng [46], [87], [88], [90], [116]. [117]. Do đó, việc tìm ra một phác đồ điều trị phù hợp, hiệu quả và an toàn là rất cần thiết. 
Ở Việt Nam, theo Chu Văn Tường trong những năm 1972-1973, tỷ lệ còi xương của trẻ em dưới 3 tuổi ở Hà Nội sau khi đi sơ tán về là 41-46%, tương đương với tỷ lệ còi xương của trẻ em các nước trong và sau chiến tranh thế giới thứ II [27]. 
Tỷ lệ còi xương của trẻ em dưới 3 tuổi ở Hải Phòng là 9,15% [19], ở Phụng Công, Châu Giang, Hải Hưng là 12,5 – 26,4% [13]. Nghiên cứu diễn biến tình hình suy dinh dưỡng và thiếu vì chất ở trẻ em, Đào Ngọc Diễn và cộng sự cho thấy tỷ lệ còi xương vào viện Nhi hàng năm có xu hướng tăng lên [7]. Điều này khẳng định rằng, còi xương là một vấn đề sức khoẻ của nhiều địa phương trong cả nước. 
Miền núi phía Bắc nước ta là một địa bàn chiến lược quan trọng về kinh tế, chính trị và quốc phòng, là khu vực sinh sống chủ yếu của đồng bào dân tộc ít người trong cộng đồng dân tộc Việt Nam. Trong chiến lược con người của Đảng ta, việc chăm lo sức khoẻ cho các dân tộc miền núi vừa là mục tiêu, vừa là động lực để có một nguồn nhân lực mạnh khoẻ, có trí tuệ, nhằm thực hiện việc xây dựng các vùng trọng điểm này. Cho đến nay chưa có một nghiên cứu đấy đủ về bệnh còi xương dính dưỡng ở khu vực này. Do đó cần có các cuộc điều tra thực địa để xác định tỷ lệ mắc bệnh và phân tích các yếu tố nguy cơ của bệnh còi xương ở trẻ em dưới 3 tuổi tại khu vực miền núi phía Bắc Việt Nam.Xuất phát từ thực tế trên, chúng tôi nghiên cứu đề tài này nhằm mục 
tiêu: 
1- Xác định tỷ lệ mắc bệnh còi xương dinh dưỡng của trẻ em dưới 3 tuổi tại một số xã ở miền núi phía Bắc Việt Nam. 
2- Phân tích các yếu tố nguy cơ của bệnh còi xương dinh dưỡng tại các địa phương trên. 
3- Đánh giá hiệu quả điều trị bệnh còi xương dinh dưỡng bằng vitamin D liều thấp ở trẻ còi xương tại Viện Nhi. 
Chúng tôi hy vọng kết quả nghiên cứu của luận án góp phần bổ xung và làm phong phú thêm những kiến thức về bệnh còi xương ở Việt Nam, đồng thời đưa ra những cứ liệu cần thiết cho việc xây dựng chương trình phòng chống bệnh còi xương cho trẻ em nói chung và trẻ em các dân tộc miền núi nói riêng, góp phần vào thực hiện mục tiêu của ngành Y tế từ nay đến năm 2000 và 2020 đối với miền núi phía Bắc là giảm tỷ lệ mắc bệnh, nâng cao thể lực, tăng tuổi thọ và làm cho sức khoẻ người dân ngày càng tốt hơn.