Nghiên cứu tình hình chẩn đoán điều trị và một số đặc điểm chức năng hô hấp bệnh nhân viêm phế quản mãn tính

Luận án Nghiên cứu tình hình chẩn đoán điều trị và một số đặc điểm chức năng hô hấp bệnh nhân viêm phế quản mãn tính

Nghiên cứu sinh : Võ Hồng Sinh

Chuyên ngành: Lao và Bệnh phổi    Năm bảo vệ : 2000

Hướng dẫn khoa học : GS.TS Nguyễn Đình Hường; PGS.TS Trần Thị Dung

Viêm phế quản mạn tính (VPQM) là một bệnh phổi mạn tính khá phổ biến. Tỷ lệ mắc VPQM và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) trong cộng đồng rất khác nhau tùy theo từng quốc gia, từng khu vực, địa phương (liên quan với sự ô nhiễm môi trường, khí hậu thời tiết đặc biệt là thói quen hút thuốc lá) nên khó có thể nói bệnh phổ biến ở nước này hơn nước khác.

Ở Pháp, theo thống kê của Sadoul 1977 có 2,5 triệu người mắc VPQM chiếm 5% dân số [25]. Ở Mỹ, theo ATS (1995) [59] ước tính có khoảng 14 triệu người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), trong đó khoảng 12,5 triệu người mắc VPQM và 1,65 triệu người mắc khí phế thũng. Ở Việt Nam, VPQM chiếm 3 – 5% ở nông thôn, 8 – 10% dân số ở các khu công nghiệp [19]. Đặc biệt chiếm tỷ lệ cao ở những người làm việc, tiếp xúc trực tiếp với môi trường bụi bẩn, hóa chất, hơi độc chiếm tỷ lệ từ 25 -30% [20]. Gần đây theo Tôn Thất Bách và CS (1996) [2] thấy tỷ lệ mắc VPQM chiếm từ 3 đến 18,8% dân số ở người lớn.
Ở Việt Nam bệnh cũng không kém phần phó biến. Nhưng dường như bệnh chưa được ngành y tế, đội ngũ cán bộ y tế đặc biệt là bệnh nhân quan tâm đúng mức. Chưa có những bộ phận chuyên trách được tổ chức để quản lý, theo dõi điều trị một cách hệ thống từ cấp cơ sở đến cấp cao hơn.
Việc chẩn đoán hiện nay chủ yếu dựa vào định nghĩa lâm sàng theo tiêu chuẩn quốc tế, nhưng từng lúc, từng nơi phụ thuộc vào điều kiện vật chất, phương tiện chẩn đoán, nên có ít nhiều sự thiếu sót, chưa kể đến những quan điểm chẩn đoán chưa thống nhất dẫn đến việc chẩn đoán đôi khi quá đơn giản, hời hợt hoặc ngược lại quá khắt khe.

Do đặc điểm diễn biến kéo dài, có nhiều giai đoạn mà ở giai đoạn đầu bệnh thường nhẹ nên bệnh nhân thường không để ý, thậm chí còn có thái độ coi thường [25], [32]. Đến giai đoạn muộn gây triệu chứng khó thở, suy hô hấp, tâm phế mạn do rối loạn thông khí thì việc điều trị trở nên khó khăn và kém hiệu quả. Việc tự ý điều trị bằng kháng sinh một cách tùy tiện, không đúng nguyên tắc còn phổ biến. Bệnh nhân còn thiếu ý thức bảo vệ sức khỏe. Không những bệnh nhân mà thầy thuốc cũng tỏ ra thiếu sự quan tâm đúng mức để có lời khuyên thích hợp, giáo dục ý thức phòng bệnh kịp thời làm hạn chế diễn biến xấu của bệnh lúc còn ở giai đoạn sớm.
Bệnh tiến triển qua nhiều giai đoạn từ nhẹ (không có biểu hiện RLTK) đến nặng với tình trạng khó thở, suy hô hấp mà biểu hiện là sự suy giảm chức năng hô hấp. Tuy nhiên đặc điểm chức năng hô hấp ở bệnh nhân VPQM còn ít được các tác giả nghiên cứu, đặc biệt nghiên cứu về thể tích cặn (RV) để đánh giá tình trạng giãn phế nang còn chưa được đề cập.
Do đó chúng tôi tiến hành đề tài này nhằm mục đích:
1. Nghiên cứu tình hình chẩn đoán và điều trị bệnh VPQM tại một số bệnh viện trung ương và bệnh viện thành phố của Hà Nội.
2. Tìm hiểu quan niệm chẩn đoán, điều trị, dự phòng bệnh VPQM ở một số cán bộ y tế, tìm hiểu mối quan tâm, sự hiểu biết và thái độ của bệnh nhân VPQM trong cộng đồng.
3. Nghiên cứu một số đặc điểm chức năng hô hấp ở bệnh nhân VPQM.