Nghiên cứu ứng dụng phương pháp phẫu thuật nội soi qua lỗ liên hợp trong thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng

Luận án Nghiên cứu ứng dụng phương pháp phẫu thuật nội soi qua lỗ liên hợp trong thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng.Thoát vị đĩa đệm được định nghĩa bởi sự chuyển dịch khu trú của tổ chức đĩa đệm vượt quá giới hạn giải phẫu sinh lý của vòng xơ. Khối thoát vị có thể là: nhân nhày, sụn, bản xương sụn thậm chí cả vòng xơ đĩa đệm.

MÃ TÀI LIỆU	BQT.YHOC. 00030
Giá :	50.000đ
Liên Hệ	0915.558.890

Việc chẩn đoán xác định, vị trí thoát vị đĩa đệm đòi hỏi các bác sỹ chuyên khoa. Ngày nay với sự ứng dụng của cộng hưởng từ thì việc chẩn đoán xác định và phân loại thoát vị đĩa đệm trở lên thuận lợi .

Có hai phương pháp điều trị thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng là: điều trị bảo tồn và điều trị phẫu thuật. Điều trị phẫu thuật được đặt ra với các thoát vị đĩa đệm gây chèn ép rễ thần kinh cấp tính hoặc điều trị nội khoa thất bại sau 3 tháng.

Hiện nay, theo xu hướng trên thế giới, phẫu thuật mổ mở chỉ áp dụng cho các trường hợp thoát vị đĩa đệm quá lớn và di trú, thoát vị đĩa đệm kèm theo các bệnh lý khác của cột sống như mất vững cột sống, hẹp ống sống… và thay thế vào đó là các phương pháp can thiệp ít xâm lấn (minimal invasive discectomy). Phẫu thuật nội soi lấy đĩa đệm qua lỗ liên hợp là phẫu thuật ít xâm lấn bởi vì đường vào qua một lỗ tự nhiên, nằm ở ngoài ống sống và đã khắc phục được các nhược điểm của các phương pháp can thiệp phía sau như: không cắt bỏ dây chằng vàng, không làm ảnh hưởng đến các thành phần phía sau của cột sống như: cung sau, mỏm khớp dưới và dây chằng dọc sau, và hầu như không có xơ dính tổ chức thần kinh. Phẫu thuật nội soi được ưa chộng vì có đặc điểm riêng biệt như: chỉ cần tê tại chỗ, đường mổ nhỏ 0,7cm, sau mổ nằm viện 1-2 ngày, giảm chi phí nằm viện, ít biến chứng.Theo một số tác giả, tỷ lệ thành công đạt 85 – 95%. Tuy nhiên phẫu thuật chỉ áp dụng cho một số thể thoát vị đĩa đệm như thoát vị lệch bên, vùng dưới khớp, lỗ liên hợp, ngoài lỗ liên hợp. Trên thế giới phẫu thuật nội soi được áp dụng phổ biến tại Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Châu Âu… và cũng có một số nghiên cứu giải phẫu ứng dụng nhưng chưa có nghiên cứu nào đầy đủ về toàn thể đường vào của phẫu thuật nội soi qua lỗ liên hợp. Ở Việt Nam, Phẫu thuật nội soi qua lỗ liên hợp được thực hiện tại trung tâm EXSon ở Sài gòn từ 10/2007 và Bệnh viện Việt Đức từ 9/2008. Để ứng dụng và triển khai một phương pháp mới rất cần thiết để nghiên cứu cơ bản, đó là nghiên cứu giải phẫu ứng dụng và sau đó là ứng dụng kết quả đó trên lâm sàng. Vì vậy đề tài “Nghiên cứu ứng dụng phương pháp phẫu thuật nội soi qua lỗ liên hợp trong thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng” được tiến hành nhằm hai mục tiêu:

1. Xác định các số đo giải phẫu vùng lỗ liên hợp qua mổ trên Xác để xác định đường vào an toàn trong phẫu thuật nội soi qua lỗ liên hợp.

2. Đánh giá kết quả điều trị phẫu thuật nội soi lấy đĩa đệm qua lỗ liên hợp trong thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng.

Ý nghĩa thực tiễn của luận án:

1. Nghiên cứu cho thấy giá trị thực tiễn của việc nghiên cứu ứng dụng giải phẫu vùng lỗ liên hợp để tìm ra đường vào an toàn trong phẫu thuật nội soi.

2. Nghiên cứu cũng cho thấy hiệu quả cao, an toàn của phương pháp phẫu thuật nội soi qua lỗ liên hợp.

Đóng góp mới của luận án:

– Là công trình nghiên cứu đầu tiên về giải phẫu ứng dụng vùng lỗ liên hợp tại Việt Nam và có một số điểm mới so với các nghiên cứu trước đó trên thế giới, là cơ sở khoa học cho việc thực hiện phương pháp phẫu thuật nội soi qua lỗ liên hợp.

– Là công trình nghiên cứu đầu tiên tại Việt nam về một phương pháp phẫu thuật mới: Phẫu thuật nội soi qua lỗ liên hợp.

Bố cục của luận án:

Luận án có 149 trang, bao gồm các phần: đặt vấn đề (2 trang), tổng quan (46 trang), đối tượng và phương pháp nghiên cứu (33 trang), kết quả (35 trang), bàn luận (30 trang), kết luận (2trang), kiến nghị (1 trang). Luận án có 45 bảng, 82 hình. tài liệu tham khảo trong đó có tài liệu tiếng Việt, tài liệu tiếng Anh.

MỤC LỤC

LỜI CÁM ƠN

LỜI CAM ĐOAN

MỤC LỤC

CÁC CHỮVIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG

DANH MỤC HÌNH

ĐẶT VẤN ĐỀ…………………………………………………………………………………………. 1

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN…………………………………………………………………….. 3

1.1. GIẢI PHẪU ỨNG DỤNG VÙNG LỖLIÊN HỢP ……………………………… 3

1.1.1. Giải phẫu lỗliên hợp và tam giác an toàn…………………………………….. 3

1.1.2 . Các công trình nghiên cứu liên quan:………………………………………….. 9

1.2. LÂM SÀNG …………………………………………………………………………………. 12

1.2.1. Triệu chứng lâm sàng: ……………………………………………………………… 12

1.2.2. Kinh nghiệm của một sốtác giảvề đánh giá triệu chứng chèn ép

rễtrong thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng…………………………………. 16

1.3. CHẨN ĐOÁN THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM CỘT SỐNG THẮT LƯNG …….. 18

1.3.1. Chẩn đoán hình ảnh …………………………………………………………………. 18

1.3.2. Chẩn đoán xác định thoát vị đĩa đệm …………………………………………. 26

1.3.3. Phân loại thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng………………………………. 26

1.4. ĐIỀU TRỊTHOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM …………………………………………………… 29

1.4.1. Điều trịnội khoa và phục hồi chức năng…………………………………….. 29

1.4.2. Điều trịbằng y học cổtruyền . ………………………………………………….. 31

1.5. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TẠI VIỆTNAM VÀ TRÊN THẾ

GIỚI …………………………………………………………………………………………….. 46

1.5.1. Các công trình nghiên cứu tại Việt Nam: …………………………………… 46

1.5.2. Các nghiên cứu trên thếgiới:…………………………………………………….. 47

CHƯƠNG 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ………….. 49

2.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU…………………………………………………………. 49

2.1.1. Đối tượng nghiên cứu giải phẫu ………………………………………………… 49

2.1.2. Đối tượng nghiên cứu trên lâm sàng: …………………………………………. 49

2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU……………………………………………………. 51

2.2.1. Nghiên cứu vềgiải phẫu …………………………………………………………… 51

2.2.2. Nghiên cứu trên lâm sàng:………………………………………………………… 63

2.3. XỬLÝ SỐLIỆU…………………………………………………………………………… 81

2.4. ĐẠO ĐỨC TRONG NGHIÊN CỨU……………………………………………….. 81

CHƯƠNG 3. KẾT QUẢNGHIÊN CỨU………………………………………………… 82

3.1. KẾT QUẢNGHIÊN CỨU TRÊN XÁC NGƯỜI ……………………………… 82

3.1.1.Các chỉsố đo khoảng cách từ điểm chọc kim tới đường giữa và góc so

với mặt phẳng ngang từL1 đến L4, so với mặt phẳng đứng dọc ở

L5S1……………………………………………………………………………………….. 82

3.1.2.Liên quan giữa rễthoát ra thần kinh với lỗliên hợp ……………………… 86

3.1.3.Các chỉsốliên quan đến tam giác an toàn kambin………………………… 87

3.1.4.Khoảng cách giữa 2 rễ(rễthoát ra và rễ đi qua) ởmặt phẳng ngang

qua bờdưới thân đốt sống:………………………………………………………… 91

3.2.KẾT QUẢNGHIÊN CỨU TRÊN LÂM SÀNG ………………………………… 92

3.2.1. Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu ………………………………………….. 92

3.2.2.Triệu chứng lâm sàng ……………………………………………………………….. 93

3.2.3.Hình ảnh cộng hưởng từ……………………………………………………………. 95

3.2.4.Điều trịphẫu thuật nội soi qua lỗliên hợp …………………………………… 97

CHƯƠNG 4. BÀN LUẬN…………………………………………………………………….. 117

4.1. KẾT QUẢNGHIÊN CỨU TRÊN XÁC………………………………………… 117

4.1.1.Khoảng cách và góc chọc kim qua da ……………………………………….. 117

4.1.2.Các chỉsốliên quan giữa rễthoát ra và mỏm khớp trên………………….. 120

4.1.3.Tam giác an toàn của Kambin ………………………………………………….. 122

4.1.4.Tam giác qua bờtrên cuống sống……………………………………………… 122

4.1.5. Diện tích tam giác an toàn Kambin và diện tích tam giác qua bờ

trên cuống so với thiết diện của ống Doa và Canule nội soi ………… 123

4.1.6.Khoảng cách giữa 2 rễ ởmặt phẳng ngang qua bờdưới thân đốt

sống ……………………………………………………………………………………… 123

4.2. KẾT QUẢNGHIÊN CỨU TRÊN LÂM SÀNG …………………………….. 124

4.2.1.Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu: …………………………………….. 124

4.2.2.Đặc điểm lâm sàng………………………………………………………………….. 125

4.2.3.Hình ảnh cộng hưởng từ………………………………………………………….. 127

4.2.4.Kết quả điều trịphẫu thuật……………………………………………………….. 128

4.2.5.Thoát vịtái phát:…………………………………………………………………….. 138

4.2.6.Phân tích một sốyếu tố ảnh hưởng đến kết quả điều trịphẫu thuật..139

4.2.7.Bàn luận vềkỹthuật phẫu thuật và những khó khăn ……….. 143

4.2.8.Bàn luận vềtính cấp thiết và khảnăng ứng dụng kỹthuật……………. 146

KẾT LUẬN …………………………………………………………………………………………. 147

KHUYẾN NGHỊ………………………………………………………………………………….. 149

NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀTÀI

LUẬN ÁN ĐÃ CÔNG BỐ

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤLỤC

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1.1. Bảng xác định rễthần kinh bịchèn ép…………………………………….. 15

Bảng 1.2. Phân loại hình ảnh tổn thương đĩa đệm trên phim chụp đĩa đệm

cản quang ……………………………………………………………………………. 22

Bảng 1.3. Bảng thống kê biến chứng và tai biến của một sốnghiên cứu ……. 45

Bảng 3.1. Khoảng cách và góc chọc ởvịtrí đích của kim nằm ở đường bờ

trong cuống …………………………………………………………………………. 82

Bảng 3.2. Khoảng cách và góc chọc ởvịtrí đích của kim nằm ở đường

giữa cuống…………………………………………………………………………… 83

Bảng 3.3. Khoảng cách, góc chọc ởvịtrí đích của kim nằm ởbờngoài

cuống………………………………………………………………………………….. 84

Bảng 3.4. Khoảng cách giữa bờtrong rễvà kim chọc khi vịtrí đích kim

nằm ởbờngoài cuống…………………………………………………………… 85

Bảng 3.5. Khoảng cách rễthoát ra-Bờsau ngoài nhất của mỏm khớp trên…. 86

Bảng 3.6. Khoảng cách từphần trước nhất của mỏm khớp trên tới

rễthoát ra ……………………………………………………………………………. 86

Bảng 3.7. Các chỉsốtam giác an toàn của Kambin …………………………………. 87

Bảng 3.8. Các chỉsốcủa tam giác an toàn qua bờtrên cuống sống: ………….. 88

Bảng 3.9. Diện tích các thiết diện hình tròn của dụng cụmổnội soi…………. 89

Bảng 3.10. Diện tích tam giác an toàn của Kambin và Tam giác qua bờtrên

cuống sống ………………………………………………………………………….. 90

Bảng 3.11. Phân loại diện tích tam giác theo diện tích thiết diện của

dụng cụnội soi …………………………………………………………………….. 91

Bảng 3.12. Khoảng cách giữa 2 rễ ởmặt phẳng ngang qua bờdưới thân đốt..91

Bảng 3.13. Phân bốbệnh nhân theo giới………………………………………………….. 92

Bảng 3.14. Phân bốbệnh nhân theo tuổi:…………………………………………………. 92

Bảng 3.15. Tiền sửphẫu thuật………………………………………………………………… 93

Bảng 3.16. Đặc điểm của Hội chứng cột sống ………………………………………….. 93

Bảng 3.17. Đặc điểm của Hội chứng rễthần kinh-thắt lưng cùng ……………….. 94

Bảng 3.18. Đặc điểm giảm chức năng cột sống theo Owestry…………………….. 94

Bảng 3.19. Phân bốthoát vị đĩa đệm theo tầng…………………………………………. 95

Bảng 3.20. Phân bốtầng thoát vị đĩa đệm………………………………………………… 95

Bảng 3.21. Phân loại thoát vịtrên lát cắt ngang………………………………………… 96

Bảng 3.22. Phân loại thoát vị đĩa đệm theo mức di trú ………………………………. 96

Bảng 3.23. Phân loại theo mức độthoát vị đĩa đệm…………………………………… 96

Bảng 3.24. Thời gian phẫu thuật …………………………………………………………….. 97

Bảng 3.25. Những khó khăn trong mổ…………………………………………………….. 97

Bảng 3.26. Thang điểm VAS ởcác thời điểm khác nhau:………………………….. 98

Bảng 3.27. So sánh VAS từng cặp với nhau …………………………………………….. 99

Bảng 3.28. Thang điểm ODI ởcác thời điểm khác nhau ……………………………. 99

Bảng 3.29. Thang điểm ODI mức độ ởcác thời điểm khác nhau ………………. 100

Bảng 3.30. Đánh giá ODI đi bộqua các thời điểm ………………………………….. 101

Bảng 3.31. Đánh giá ODI ngồi lâu qua các thời điểm ……………………………… 102

Bảng 3.32. Đánh giá ODI đứng lâu qua các thời điểm …………………………….. 103

Bảng 3.33. Đánh giá ODI giấc ngủqua các thời điểm……………………………… 104

Bảng 3.34. Đánh giá ODI SHTD qua các thời điểm………………………………… 105

Bảng 3.35. Đánh giá ODI hoạt động xã hội qua các thời điểm………………….. 106

Bảng 3.36. Đánh giá ODI du lịch qua các thời điểm ……………………………….. 107

Bảng 3.37. Đánh giá hiệu quả điều trịqua thang điểm Macnab ………………… 108

Bảng 3.38. So sánh hình ảnh thoát vị đĩa đệm trên phim CHT trước

và sau mổ………………………………………………………………………….. 108

Bảng 3.39. So sánh vịtrí thoát vị đĩa đệm trên phim CHT trước và sau mổ.. 109

Bảng 3.40. Tương quan giữakết quả điều trịvà các yếu tốliên quan thông

qua hệsốtương quan và giá trịp cho chấp nhận hệsốtương quan109

Bảng 3. 41. Liên quan giữa nhóm bệnh nhân thoát vịdi trú với kết quả

điều trị………………………………………………………………………………. 110

Bảng 3.42. Các tai biến, biến chứng trong phẫu thuật ……………………………… 111

DANH MỤC HÌNH

Hình 1.1. Lỗgian ĐS và liên quan giữa đĩa đệm và khớp đốt sống …………….. 3

Hình 1.2. Giải phẫu lỗliên hợp………………………………………………………………. 4

Hình 1.3. Hệthống tĩnh mạch vùng cột sống thắt lưng ……………………………… 5

Hình 1.4. Hệthống động mạch vùng cột sống thắt lưng ……………………………. 6

Hình 1.5. Tương quan rễTK và đĩa đệm vùng cột sống thắt lưng ……………… 6

Hình 1.6. Thần kinh xoang thân đốt sống………………………………………………… 7

Hình 1.7. Các hình thái phân loại giải phẫu rễthần kinh thân đốt sống thắt

lưng theo Kadish ……………………………………………………………………. 8

Hình 1.8 và 1.9. Vùng tam giác phẫu thuật…………………………………………………… 9

Hình 1.10. Định khu chi phối của rễthần kinh thắt lưng cùng……………………. 14

Hình 1.11. Đo khoảng cách trượt……………………………………………………………… 1

Hình 1.12. Diện phủmàng cứng kiểu “ống tay áo” quanh rễthần kinh tại

vùng lỗliên hợp …………………………………………………………………….. 1

Hình 1.13. Hình khuyết (mũi tên ngắn) do đè đẩy rễTK L5 bên trái so sánh với

bên phải (mũi tên dài), gián tiếp cho thấy TVĐĐL4L5 bên trái ……. 20

Hình 1.14. Các đường tiếp cận trong chụp đĩa đệm cột sống thắt lưng cản

quang……………………………………………………………………………………. 1

Hình 1.15. Chụp đĩa đệm cột sống thắt lưng cản quang 2 tầng …………………… 23

Hình 1.16. TVĐĐL4L5 và L5S1 trên phimCHT…………………………………….. 23

Hình 1.17. Hình ảnh thoát vị đĩa đệm L5-S1……………………………………………. 24

Hình 1.18. Hình ảnh cộng hưởng từ……………………………………………………….. 25

Hình 1.19. Phân biệt giai đoạn 1 và 2 ……………………………………………………… 27

Hình 1.20. Vịtrí TVĐĐtheo chiều từtrong ra ngoài………………………………….. 1

Hình 1.21. Phân loại của Lee SH……………………………………………………………… 1

Hình 1.22. Phương pháp cắt hoàn toàn cung sau………………………………………. 36

Hình 1.23. Phương pháp cắt nửa cung sau………………………………………………. 37

Hình 1.24. Phương pháp mởcửa sổxương …………………………………………….. 37

Hình 1.25. Hình minh họa thao tác trên kính vi phẫu thuật………………………… 38

Hình 1.26. Hình ảnh minh họa nội soi đường liên bản sống ………………………. 40

Hình 1.27. Minh họa phương pháp nội soi lấy đĩa đệm qua LLH……………….. 44

Hình 2.1. Phương pháp đánh giá mất vững cột sống ……………………………….. 50

Hình 2.2. Thước đo cơkhí chính xác…………………………………………………….. 51

Hình 2.3. Compa kỹthuật ……………………………………………………………………. 52

Hình 2.4. Sửdụng thước đo cơkhí chính xác để đo khoảng cách giữa 2 đầu

mũi nhọn của Compa. …………………………………………………………… 52

Hình 2.5. Thước đo góc Insize……………………………………………………………… 53

Hình 2.6. Thước đo độthu nhỏ…………………………………………………………….. 53

Hình 2.7. Đối chứng thước đo độthu nhỏvà thước đo độthường dùng…….. 54

Hình 2.8. Thước Niveau thăng bằng……………………………………………………… 54

Hình 2.9. Hình ảnh sau khi phẫu tích…………………………………………………….. 55

Hình 2.10. Tưthếtrước và sau khi cân chỉnh…………………………………………… 56

Hình 2.11. Khoảng cách từ điểm chọc kim đến đường giữa ………………………. 57

Hình 2.12. Góc chọc kim qua da so với mặt phẳng ngang …………………………. 57

Hình 2.13. Hình đo khoảng cách rễthoát ra và mỏm khớp trên và hình vẽ

mô phỏng…………………………………………………………………………….. 58

Hình 2.14. Đo cạnh trong của tam giác Kambin và hình vẽmô phỏng………… 58

Hình 2.15. Đo cạnh dưới của tam giác Kambin và hình vẽmô phỏng…………. 59

Hình 2.16. Hình ảnh đo góc giữa rễthoát ra và bờtrên của đốt sống và hình

vẽmô phỏng (Góc ACB) ………………………………………………………. 59

Hình 2.17. Hình đo chiều cao của tam giác Kambin và hình vẽmô phỏng

(tam giác ABC, chiều cao BH) ………………………………………………. 60

Hình 2.18. Đo cạnh trong của tam giác bờtrên cuống sống và hình vẽmô

phỏng (cạnh AB2, tam giác AB2C2) ………………………………………. 61

Hình 2.19. Hình đo cạnh dưới của tam giác qua bờtrên cuống sống (cạnh

B2C2, tam giác AB2C2) ……………………………………………………….. 61

Hình 2.20. Hình đo chiều cao tam giác qua bờtrên cuống sống và hình vẽ

mô phỏng (đường cao B2H1, tam giác AB2C2) ………………………. 62

Hình 2.21. Hìnhđo khoảng cáchgiữa 2 rễngangđường thẳng song song qua

bờdưới thân đốt sốngvà hình vẽmô phỏng(B1C1)…………………… 63

Hình 2.22. Phim chụp tưthếcúi và ưỡn , không có dấu hiệu mất vững ……… 65

Hình 2.23. Thoát vịthểlệch bên…………………………………………………………….. 66

Hình 2.24. Thoát vịthểdưới khớp………………………………………………………….. 66

Hình 2.25. Thoát vịthểlỗliên hợp …………………………………………………………… 1

Hình 2.26. Thoát vịthểngoài lỗliên hợp ………………………………………………….. 1

Hình 2.27. Thểvỡ………………………………………………………………………………….. 1

Hình 2.28. Thoát vịthểdi trú…………………………………………………………………… 1

Hình 2.29. Dàn nội soi cột sống Joinmax ………………………………………………….. 1

Hình 2.30. Ống soi quang học………………………………………………………………… 68

Hình 2.31. Hệthống dẫn đường và tạo hình lỗliên hợp…………………………….. 69

Hình 2.32. Hệthống doa tạo hình lỗliên hợp…………………………………………… 69

Hình 2.33. Hình ống làm việc và hệthống ống nong ………………………………… 70

Hình 2.34. Hệthống dụng cụgắp …………………………………………………………… 70

Hình 2.35. Que đốt cầm máu và bốc hơi nhân nhầy bằng sóng cao tần ……….. 71

Hình 2.36. Tưthếnằm nghiêng ……………………………………………………………… 71

Hình 2.37. Sơ đồbốtrí các vịtrí thích hợp của phẫu thuật viên, y tá và trang

thiết bị. ……………………………………………………………………………….. 72

Hình 2.38. Xác định điểm vào ……………………………………………………………….. 73

Hình 2.39. Hướng mũi kim chếch xuống dưới. ………………………………………….. 1

Hình 2.40. Hướng kim chọc lên trên, ở đường bờgiữa cuống. …………………… 74

Hình 2.41. Chụp đĩa đệm cản quang……………………………………………………….. 75

Hình 2.42. Nong vết mổ………………………………………………………………………… 75

Hình 2.43. Doa làm rộng lỗliên hợp ………………………………………………………. 75

Hình 2.44. Vịtrí canule trên phim thẳng nghiêng …………………………………….. 76

Hình 2.45. Vịtrí ống Canule trên phim thẳng và nghiêng………………………….. 77

Hình 2.46. Hình ảnh trong mổlấy đĩa đệm nội soi……………………………………. 77

Hình 3.1. Hình ảnh cộng hưởng từtrước mổ………………………………………… 112

Hình 3.2. Hình ảnh cộng hưởng từtrước mổ………………………………………… 113

Hình 3.3. Hình ảnh CHT trước mổvùng L4L5 …………………………………….. 113

Hình 3.4. Hình ảnh IRM sau mổ4 tháng thấy nang giả…………………………. 114

Hình 3.5. Hình ảnh CHT trước mổlần 1 của Bệnh án số37…………………… 115

Hình 3.6. Hình ảnh CHT trước mổlần 2 của Bệnh án số37…………………… 115

Hình 3.7. Hình ảnh CHT sau mổnội soi lần 2(15 tháng sau mổ)…………….. 116

Hình 4.1. Hình ảnh minh họa trước và sau khi doa LLH ……………………….. 142

Hình 4.2. Minh họa BN mổTVDDL5S1 thểdi trú vùng 4 ……………………. 144

TÀI LIỆU THAM KHẢO

TIẾNG VIỆT

1. Vũ Quang Bích (1992), “Giá trịcủa chụp cắt lớp điện toán trong chẩn đoán thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng”,Tạp chí Y học thực hành, (5): p. 31 – 32.

2. VũQuang Bích(2006), Phòng và chữa các chứng bệnh đau lưng, Nhà xuất bản Y học, Hà nội,

3. Lương Văn Chất, Chụp tủy cản quang và chụp bao rễthần kinh, in Các phương pháp chẩn đoán bổtrợthần kinh. 2001, Nhà xuất bản Y học: Bộ môn Thần kinh, Học viện Quân Y. p. 68-75.

4. Thái Khắc Châu & Bùi Quang Tuyển (1999), “Đối chiếu hình ảnh chụp bao rễcản quang và phẫu thuật thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng cùng”,Tạp chí Y học Việt nam, 236-237 (6,7), tr 58 – 62.

5. Phạm Ngọc Hoa & Lê Văn Phước(2008), CT cột sống, Nhà xuất bản Y học, tr 73-80,

6. Phạm Ngọc Hoa (2001), “Các dấu hiệu MRI của bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng: 100 trường hợp”,Tạp chí Y học thực hành, 236-237, tr 130-132.

7. Ngô Thanh Hồi(1995), Nghiên cứu giá trịcác triệu chứng và tiêu chuẩn chẩn đoán lâm sàng thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng, Luận án Phó tiến sỹkhoa học Y dược, Chuyên ngành Thần kinh học, Học viện Quân Y.,

8. VũHùng Liên & Trần Mạnh Trí (1986), “Nhận định kết quảxa trong điều trịngoại khoa 158 trường hợp thoát vị đĩa đệm tại khoa phẫu thuật thần kinh viện Quân Y 103”,Hội nghịchuyên đềbệnh lý đĩa đệm vùng thắt lưng. , tr 54-60.

9. Trần Văn Lộc & Bùi Ngọc Tiến (2002), “Đối chiếu hình ảnh chụp bao rễ cản quang, chụp cắt lớp vi tính và phẫu thuật thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng”,Tạp chí nghiên cứu Y học, 20 (4), tr 179-183.

10. Hồ Hữu Lương(2001), Khám lâm sàng thần kinh, Nhà xuất bản Y học, Hà nội.

11. HồHữu Lương(2001), Đau thắt lưng và thoát vị đĩa đệm, Nhà xuất bản Y học, Hà nội.

12. Võ Xuân Sơn (2011), “Hồi cứu 100 trường hợp mổthoát vị đĩa đệm thắt lưng bằng nội soi qua đường liên bản sống”,Hội nghị phẫu thuật thần kinh Việt Nam lần thứ XII, Tạp chí Y học thực hành, (779+780), tr 391-398.

13. Võ Xuân Sơn & Lương Võ Phượng Thông (2009), “Phẫu thuật nội soi lấy nhân đĩa đệm thắt lưng”,Tap chí Y Học Thực Hành 10, tr 494-500.

14. Nguyễn Văn Thạch, Nguyễn Văn Chương , Nguyễn ThịNgọc Lan & Và Cộng Sự(2011), Báo cáo tổng hợp kết quảkhoa học công nghệ đề tài:” Nghiên cứu thực trạng, các yếu tố nguy cơ và các phương pháp điều trị thoát vị đĩa đệm cột sống-Đềtài độc lập cấp nhà nước”.Hà nội.

15. Nguyễn Công Tô (2008), “Phẫu thuật thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng cùng bằng đường mổqua giữa hai mảnh sống”,Hội ngoại khoa Việt nam, 58 (3), tr 19-24.

16. Nguyễn Trọng Thiện , Nguyễn Hiền Nhân & Nguyễn Minh Dũng (2011), “Phẫu thuật nội soi qua lỗliên hợp điều trịthoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng”,Tạp chí Y học thực hành, 12, tr 450 – 457.

17. Nguyễn Trọng Thiện, Nguyễn Hiền Nhân & Nguyễn Minh Dũng (2009), “Phẫu thuật nội soi qua lỗliên hợp điều trịthoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng”,Tạp chí Y học thực hành, (692 + 693), tr 454-460.

18. Trần Trung (2007), Nghiên cứu giá trịcủa hình ảnh cộng hưởng từ trong chẩn đoán thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng, Luận án Tiến sĩ Y học, Chuyên ngành Chẩn đoán hình ảnh, Trường đại học Y hà nội,

19. Ngô Tiến Tuấn(2010), Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, hình ảnh cộng hưởng từvà điều trịthoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng bằng phương pháp chọc cắt đĩa đệm qua da, Luận án Tiến sỹY học, Ngoại thần kinh, Học viện Quân Y,

20. Bùi Quang Tuyển(2007), Phẫu thuật thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng, Nhà xuất bản Y học, Hà nội.

21. Netter Frank (1997), Atlas giải phẫu người, Nhà xuất bản Y học, Summit, New Jersey.